I SA/Bk 153/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Andrzej Melezini, sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi O. Polska S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz O. Polska S.A. w W. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z [...] listopada 2013 r. nr [...] Wójt Gminy R. W., działając na podstawie art. 239b § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – dalej "o.p." nadał rygor natychmiastowej wykonalności swojej decyzji nieostatecznej z [...] października 2013 r., nr [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok w kwocie 57.010,00 zł dla T. SA z siedzibą w W. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że zobowiązanie podatkowe określone ww. decyzją przedawnia się z dniem 31 grudnia 2013 r., a zatem jest to okres krótszy niż 3 miesiące do upływu terminu przedawnienia. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego zarzucił, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 121 § 1, art. 210 § 4 w związku z art. 239b § 2 o.p. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z [...] lutego 2014 r. nr [...] umorzyło postępowanie zażaleniowe. SKO wskazało, że zgodnie z art. 239b § 1 pkt 4 o.p. decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Z treści art. 70 § 1 tej ustawy wynika, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Ponieważ przedmiotem postępowania jest określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok, to termin przedawnienia upływa z dniem [...] grudnia 2013 r. Do upływu terminu przedawnienia tego zobowiązania podatkowego pozostawało zatem mniej niż 3 miesiące. Jednocześnie organ wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy W., której uprzednio nadano rygor natychmiastowej wykonalności, a co za tym idzie wykonaniu podlegała już decyzja ostateczna. Z tego względu, zdaniem organu, postępowanie zażaleniowe należało umorzyć. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Białymstoku Skarżący działając za pośrednictwem pełnomocnika zarzucił naruszenie art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 o.p. poprzez umorzenie postępowania zażaleniowego, gdy przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują takiego rozwiązania. Pełnomocnik wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. i zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę SKO w S., podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie wydane w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej należy wskazać, że aby taki rygor mógł zostać nadany zgodnie z art. 239b § 1 i 2 o.p. muszą zostać spełnione kumulatywnie (łącznie) dwie przesłanki: (1) musi zaistnieć co najmniej jeden z czterech warunków określonych w § 1 art. 239b o.p., (2) organ podatkowy musi uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Ustawodawca przewidział cztery warunki do nadania decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności: (1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub (2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub (3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub (4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Jak wynika z powoływanych regulacji prawnych, przesłanką drugą do możliwości nadania decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W doktrynie prawa podatkowego najczęściej podkreśla się, że z uprawdopodobnieniem wiąże się ustalenie jakiegoś faktu w oparciu o wiarygodne środki dowodowe, pozwalające na przekonanie się przez organ podatkowy o zgodności danych faktów z rzeczywistością (zob. A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Kraków 2006, s. 221.). Należy zauważyć, że wskazywana "przesłanka uprawdopodobnienia" nie wiąże się w ogóle z kwestią przedawnienia, ponieważ przedawnienie pozostaje w sferze faktów. Zarówno organy, jak również strony posiadają obiektywną wiedzę, co do zaistnienia lub braku zaistnienia przedawnienia. Natomiast uprawdopodobnienie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, jest drugą niezależną przesłanką, którą organy powinny wykazać w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Oparcie postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowego wyłącznie na tej okoliczności faktycznej, iż okres przedawnienia tego zobowiązania jest krótszy niż trzy miesiące zbędnym czyniłoby drugą przesłankę zastosowania tego rygoru, jaką jest uprawdopodobnienie niebezpieczeństwa niewykonania zobowiązania. W tym zakresie Sąd w całości podziela stanowisko wyrażone w wyrokach WSA w Białymstoku z 23 czerwca 2010 r., I SA/Bk 231/10 i WSA w Łodzi z 14 maja 2010 r., I SA/Łd 263/10. SKO wskazało, że przesłanką umorzenia postępowania zażaleniowego jest ostateczność pierwotnej decyzji, której wcześniej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Błędnie organ wywiódł, że po utrzymaniu w mocy przez ten sam organ decyzji wymiarowej, nie istnieje już przesłanka powodująca istnienie rygoru natychmiastowej wykonalności. Zgodzić się należy ze skarżącym, że umorzenie postępowania zażaleniowego przez organ II instancji może nastąpić w przypadku bezprzedmiotowości postępowania. W tej sprawie jednak o bezprzedmiotowości mówić nie można, gdyż zagadnienie prawidłowości nadania rygoru natychmiastowej wykonalności może mieć istotny wpływ i daleko idące konsekwencje dla rozpatrywanej sprawy w zakresie m.in. upływu terminu przedawnienia. Organ II instancji niewątpliwie powinien się odnieść do zażalenia i rozpoznać je merytorycznie, co wynika z przepisów Ordynacji podatkowej. Stwierdzone naruszenie przepisów prawa materialnego i prawa procesowego dało Sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonych postanowień, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Na podstawie art. 152 ww. ustawy orzeczono, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2, 3 i 4 ww. ustawy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ powinien uwzględnić przedstawioną w niniejszym orzeczeniu ocenę prawną.