I SA/Bk 155/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 24 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 21 marca 2025 r. nr 2001-IEE.761.3.2025 w przedmiocie stwierdzenia, że organ I instancji nie dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego p o s t a n a w i a odrzucić skargę. , P. K. wniósł do sądu administracyjnego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 21 marca 2025 r. nr 2001-IEE.761.3.2025.5, wydane w następstwie wniesionego przez skarżącego ponaglenia z 1 marca 2025 r. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku w sprawie skargi z 26 stycznia 2025 r. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Credit Agricole Bank Polska S.A., dokonanego zawiadomieniem z 14 stycznia 2025 r. nr Z.1275606577. W zaskarżonym postanowieniu organ stwierdził, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku nie dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zanim sąd przystąpi do merytorycznego rozpoznania sprawy, w pierwszej kolejności obowiązany jest zbadać legitymację skargową strony, zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej warunków formalnych, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi, w szczególności bada, czy dotyczy ona przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. A contrario przyjąć należy, że skarga jest niedopuszczalna, gdy postanowienie jest niezaskarżalne, nie kończy postępowania ani nie rozstrzyga istoty sprawy. W przypadku niezałatwienia sprawy w terminie bądź przewlekłości postępowania stronie postępowania administracyjnego służy środek prawny w postaci ponaglenia, stosownie do art. 37 § 1 k.p.a., który wnosi się - co do zasady - do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (art. 37 § 3 k.p.a.). Organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie (art. 37 § 6 k.p.a.). W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, że na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi (art. 141 § 1 k.p.a.) lub gdy przepis szczególny tak stanowi - jeżeli organ administracji publicznej wydaje postanowienie w oparciu o taki przepis. Należy wskazać, że art. 37 § 6 k.p.a. przewiduje wydanie postanowienia rozpatrującego ponaglenie, a unormowanie to służy zwalczaniu bezczynności lub przewlekłości w załatwianiu danej sprawy, przy czym - co istotne - przepis ten nie zawiera normy, która uprawniałaby adresata postanowienia do wniesienia na nie zażalenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że postanowienie wydane w wyniku rozpatrzenia ponaglenia jest rozstrzygnięciem podejmowanym w ramach nadzoru organu wyższego stopnia nad organami niższego stopnia. Nie jest zatem postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty, jako że jego celem jest jedynie spowodowanie, aby tego rodzaju rozstrzygnięcie (co do istoty) zostało podjęte w sytuacji, gdy organ administracji pozostaje w bezczynności lub w sposób przewlekły prowadzi postępowanie, albo też poinformowanie strony, że jej zarzuty w tym zakresie ocenione zostały jako niezasadne. Postanowienie wydane na podstawie art. 37 § 6 k.p.a. nie jest także postanowieniem kończącym postępowanie administracyjne w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ na skutek wniesienia ponaglenia nie toczy się żadne nowe postępowanie administracyjne, a jedynie – jak już wcześniej wskazano – postępowanie w trybie nadzoru organu wyższego stopnia nad organem niższego stopnia. Omawianego postanowienia nie można również zakwalifikować do innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Postanowienie wydane w odpowiedzi na ponaglenie nie stwarza bowiem po stronie adresata jakichkolwiek uprawnień lub obowiązków, a tym samym nie można go zaliczyć do aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Możliwość poddania postanowienia wydanego w trybie art. 37 § 6 k.p.a. kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nie wynika także z żadnego przepisu szczególnego w rozumieniu art. 3 § 3 p.p.s.a., w szczególności z żadnego przepisu k.p.a. (vide postanowienia: WSA w Gdańsku z 26 lipca 2022 r., II SA/Gd 609/22; WSA w Warszawie z 14 kwietnia 2021 r., VII SA/Wa 261/21; WSA w Gdańsku z 4 grudnia 2019 r., II SA/Gd 716/19; WSA w Poznaniu z 15 stycznia 2019 r.; II SA/Po 1139/18, powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na marginesie należy wskazać, że podobne stanowisko artykułowano przed zmianą treści art. 37 k.p.a., który do 1 czerwca 2017 r. przewidywał środek prawny w postaci zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, a także na gruncie wcześniej obowiązujących przepisów o postępowaniu sądowoadministracyjnym. W niniejszej sprawie skarżący uczynił przedmiotem skargi postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, którym organ ten rozpatrzył jego ponaglenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku w sprawie skargi z 26 stycznia 2025 r. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Credit Agricole Bank Polska S.A., dokonanego zawiadomieniem z 14 stycznia 2025 r. nr Z.1275606577, i uznał to ponaglenie za nieuzasadnione. Na postanowienie to, stosownie do poczynionych wyżej uwag, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ani też na podstawie żadnego innego przepisu, co wskazuje na niedopuszczalność zaskarżenia tego postanowienia do sądu. Wypada podkreślić, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do zmiany przedmiotu zaskarżenia zakreślonego przez stronę. Wskazanie przez stronę zaskarżonego aktu i organu, działania którego skarga dotyczy – wobec obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady skargowości – jest dla sądu wiążące (por. postanowienie NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1523/10). Wobec obowiązywania zasady skargowości i jednoznacznego brzmienia skargi sąd nie mógł z urzędu zmienić przedmiotu skargi. W oparciu o powyższe okoliczności sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.