I SA/Bk 168/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. W. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 4 maja 2015 r. o nieprzyznaniu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. W. i T. W. na uchwałę Zarządu Powiatu w A. z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości dotacji w 2014 r. na jednego ucznia niepublicznych szkół o uprawnieniach szkół publicznych wpisanych do ewidencji prowadzonej przez Starostę A. p o s t a n a w i a odmówić przyznania T. W. prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. T. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką W. W. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę z tytułu prowadzenia dwóch działalności gospodarczych. Jedna z tych działalności przyniosła stratę w wysokości 407,77 zł miesięcznie, natomiast druga wygenerowała dochód w kwocie 1.241,27 zł miesięcznie. W. W. z tytułu zatrudnienia (umowa o pracę) otrzymuje 2.833,33 zł miesięcznie. Skarżący nie posiada majątku, w tym: zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Do akt sprawy dołączono m.in. dokument sumowanie księgi Z. "B." Spółka cywilna z siedzibą w E. za okres styczeń – grudzień 2014 r.; dokument sumowanie księgi C. w E. za okres styczeń – grudzień 2014 r.; dokumenty sumowanie księgi Z. "B." Spółka cywilna z siedzibą w E. oraz C. w E. za okres styczeń – marzec br. Postanowieniem z dnia 4 maja 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez skarżącego zakresie uznając, że skoro niniejsza sprawa ma związek z działalnością gospodarczą skarżącego, powinien poczynić starania celem pozyskania środków finansowych na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Na powyższe postanowienie skarżący złożyła sprzeciw, wskazując że błędnie została oceniona jej sytuacja majątkowa. Zaznaczył, że referendarz nieprawidłowo wyliczył jego miesięczne dochody, bowiem jego dochód w spółce B. za 2014 r. wyniósł za 2014 r. 7194.73 zł, zaś w C. – 3872,96 zł rocznie. Przy dochodach żony w wysokości 25200,00 zł rocznie, łączny miesięczny dochód w jego gospodarstwie domowym wynosi 2422,74 zł. Zaznaczył także, że sytuacja majątkowa zmusiła go do wzięcia w dniu [...] stycznia 2015 r. kredytu na kwotę 100 000 zł aby opłacić wynagrodzenia pracownikom i należne składki na podatek i ZUS. Skarżący zaznaczył także, że z przedłożonych dokumentów nie wynika, aby utrzymywał się z L. dla dorosłych w A., jak również ze Szkoły nr [...] w A., gdyż nie przedstawił w tym zakresie żadnej dokumentacji. B. s.c. E. W. i T. W. jako osoby prowadzące powyższe szkoły nie otrzymują z tego tytułu wynagrodzenia i nie utrzymują się z reprezentowanych szkół, gdyż nie pozwalają na to obowiązujące przepisy. Skarżący wskazał także, że to nie on ale Zarząd Powiatu łamie przepisy, co znajduje potwierdzenie w prawomocnym wyroku WSA w Białymstoku z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt 273/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wobec skutecznego wniesienia przez skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze. zm). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W ocenie Sądu, analizując oświadczenie skarżącego oraz przedłożone dokumenty, brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący uzyskuje przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, zaś jego małżonka uzyskuje stały dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę. Łączny ich dochód, przy braku małoletnich dzieci, wynosi ponad 2400 zł. Owszem, jak wskazuje Skarżący dochody z tytułu prowadzonej działalności nie są wysokie, jednakże w sytuacji prowadzenia działalności gospodarczej, dla oceny sytuacji majątkowej strony, nie jest istotny dochód wykazany w zeznaniu rocznym, ale przychód. W przypadku przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą, to przychody obrazują jego zdolność finansową. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (I FZ 260/08) strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych (zob. też postanowienie NSA z 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13). To przede wszystkim przychody obrazują rozmiar prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej i jego zdolność finansową, a te w przypadku skarżącej są znaczne. Nadmienić jedynie należy, że sytuacja finansowa skarżącego była o tyle dobra, że bank w styczniu 2015 r. udzielił mu kredytu na kwotę 100 000 zł, co byłoby niemożliwe, gdyby w rzeczywistości ta sytuacja była dramatyczna, jak wskazuje to we wniosku skarżący. Nie bez znaczenia dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, ma również charakter niniejszej sprawy, która jest bezpośrednio związana z prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą. W doktrynie i orzecznictwie zgodnie wskazuje się, że przezorności i zapobiegliwości w zakresie zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym należy przy tym szczególnie wymagać od osób biorących udział w postępowaniach sądowych w związku z prowadzoną przez siebie profesjonalną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 589, postanowienia NSA z 24 czerwca 2008 r., l GZ 147/08, LEX nr 479137 oraz z 9 lipca 2008 r., l FZ 265/08, LEX nr 494324). W orzecznictwie utrwalony jest także pogląd, że podmiot, który nie wykazał, iż utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1.04.2008r., sygn. akt I OZ 208/08). Końcowo odnosząc się do kwestii naruszenia prawa przez Zarząd Powiatu przy podejmowaniu kwestionowanej uchwały, należy zaznaczyć, że na etapie postępowania o przyznanie prawa pomocy niedopuszczalnym jest ocena zgodności z prawem kwestionowanego aktu i nie może mieć ona wpływu na zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu przedstawione przez stronę okoliczności nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie opłacić wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika celem złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a).