I SA/Bk 177/19

WyrokWSA w Białymstoku2019-06-19

Skład orzekający: Andrzej Melezini, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Jacek Pruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może odmówić zwolnienia nieruchomości spod egzekucji, jeśli zobowiązany powołuje się na ważny interes związany z zamieszkiwaniem w niej wielopokoleniowej rodziny, ale nie przedstawił dowodów na możliwość zaspokojenia wierzyciela z innych składników majątku?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny może odmówić zwolnienia nieruchomości spod egzekucji, nawet jeśli zobowiązany powołuje się na ważny interes (np. zamieszkiwanie rodziny), jeśli nie wykaże on możliwości zaspokojenia wierzyciela z innych składników majątkowych. Instytucja zwolnienia z egzekucji ma na celu jedynie zmniejszenie uciążliwości egzekucji, a nie uniemożliwienie jej skutecznego przeprowadzenia. Zobowiązany musi aktywnie wykazać istnienie przesłanek do zwolnienia oraz alternatywne sposoby zaspokojenia wierzyciela.
Stan faktyczny
Skarżący wniósł o zwolnienie spod egzekucji nieruchomości, w której zamieszkuje jego wielopokoleniowa rodzina, argumentując, że postępowanie egzekucyjne może doprowadzić do jej wyprowadzki. Organy egzekucyjne odmówiły zwolnienia, wskazując na brak przedstawienia przez skarżącego innych składników majątkowych, z których możliwe byłoby zaspokojenie wysokiej należności. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący zaskarżył postanowienie do WSA, zarzucając naruszenie przepisów i brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego, a także wniósł o przeprowadzenie dowodu z operatów szacunkowych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz,, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 czerwca 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji nieruchomości - działki położonej w gminie W. oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. prowadzi do majątku M. W. (dalej Skarżący) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] wystawionego przez Zarząd Województwa P. na należności pieniężne z tytułu zwrotu dotacji. Zawiadomieniem z [...] czerwca 2018 r. organ epekucyjny dokonał zajęcia należącej do Skarżącego i jego żony M. W. nieruchomości położonej w N. gmina W., oznaczonej numerem geodezyjnym [...] o powierzchni 0,4789 ha, dla której Sąd Rejonowy w B. IX Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Nr [...] oraz wezwał do zapłaty, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości. Pismem z [...] grudnia 2018 r., sprecyzowanym pismem z [...] grudnia 2018 r., Skarżący wniósł o zwolnienie spod egzekucji nieruchomości. Wniosek uzasadniony został faktem, iż pod adresem zajętej nieruchomości zamieszkuje 10 osób w tym: dzieci w wieku 4, 6 i 7 lat oraz osoba starsza w wieku 80 lat. Oględziny i szacowanie nieruchomości spowodują zaś dodatkowe wydatki, co będzie świadczyć o niewłaściwym zarządzaniu środkami pieniężnymi zobowiązanych przez organ egzekucyjny i może świadczyć o utrudnieniu życia rodzinie. Postanowieniem [...] stycznia 2019 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. odmówił zwolnienia spod egzekucji przedmiotowej nieruchomości. Organ stwierdził, iż Skarżący nie wskazał żadnych alternatywnych składników majątku pozwalających na ewentualne zabezpieczenie należności objętych przedmiotowym zajęciem. W ocenie organu egzekucyjnego za "ważny interes" zobowiązanego nie można uznać również faktu, iż w zajętej nieruchomości mieszka wielopokoleniowa rodzina. Nie stanowi to podstawy do zwolnienia spod egzekucji przedmiotowej nieruchomości. Nie zgadzając się z powyższym, pismem z [...] stycznia 2019 r., uzupełnionym pismem z [...] stycznia 2019 r., Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy wskazując na regulację art. 13 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej u.p.e.a.) stwierdził, że w złożonym wniosku o zwolnienie nieruchomości spod egzekucji Skarżący nie wskazał na istnienie innych składników majątkowych, z których możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. Swój wniosek uzasadnił jedynie faktem, iż nieruchomość zamieszkuje 10 osobowa rodzina, a postępowanie organu egzekucyjnego może doprowadzić do jej wyprowadzki. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż na dzień wystawienia tytułu wykonawczego kwota dochodzonej należności wynosiła łącznie 1.995.414,78 zł w tym kwota należności głównej w wysokości 1.480.533,78 zł oraz odsetki w wysokości 514.881,00 zł. W celu wyegzekwowania dochodzonej należności organ egzekucyjny zawiadomieniami [...], skierowanymi do G. Spółki z o.o.; W. Spółki z o.o.; Wojewody P.; Województwa P.; I. Spółki Cywilnej; P. B.; G. W.; B. Parku Narodowego; E. W.; S. W.; E. Spółka z o.o.; Poczty Polskiej Spółki Akcyjnej; V. Spółki z o.o.; E. Spółki z o.o.; Wspólnoty Mieszkaniowej; B. Spółki Akcyjnej; B. Spółka z o.o.; Szkoły Głównej H.; "G." Spółka z o.o., dokonał zajęcia należnych Skarżącemu wierzytelności pieniężnych z tytułu faktur VAT, dostaw, robót i usług, z tytułu umów cywilno-prawnych i wierzytelności z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Natomiast zawiadomieniem numer: [...] skierowanym do A. Bank; [...] skierowanym do P. M. w Z. oraz [...] skierowanym do Powszechnej Kasy O. S.A. dokonał zajęcia przysługujących Skarżącemu wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych. Protokołem zajęcia ruchomości z [...] marca 2018 r. organ egzekucyjny dokonał natomiast zajęcia samochodu osobowego marki V. [...], rok produkcji 2009. W wyniku dokonania powyższych czynności, w okresie prowadzenia postępowania egzekucyjnego tj. od [...] marca 2018 r. do [...] grudnia 2018 r. na rachunek organu egzekucyjnego wpłynęła łącznie kwota 132.412,13 zł. Wobec powyższego organ stwierdził, że zastosowane środki egzekucyjne pozwoliły na uregulowanie zaległości pieniężnych jedynie w niewielkiej części. Odnośnie wskazanych w zażaleniu "nieruchomości w gminie W., wieś R. oraz w gminie B. przy uł. [...], oraz w gminie C." organ stwierdził, że zapisy w prowadzonych dla tych nieruchomościach księgach wieczystych potwierdzają, iż Skarżący jest współwłaścicielem z M. W. (na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej) oraz z A. B. nieruchomości położonej w R. [...] działki o numerach [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...], o łącznej powierzchni 2,4091 ha. Jednak zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia ww. nieruchomości nie przyczyni się do zmniejszenia kwoty dochodzonych należności. Sprzedaż udziału (1/2 części nieruchomości) cieszy się bowiem mniejszym zainteresowaniem, niż sprzedaż całej nieruchomości. Na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej Skarżący jest współwłaścicielem innej nieruchomości położonej również w R., stanowiącej działkę o numerze [...] o powierzchni 1,1623 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...] oraz działek o numerach [...] o powierzchni 0,1643 ha, dla których prowadzona jest księga wieczysta numer [...]. Z treści ksiąg wieczystych wynika, iż powyższe nieruchomości to grunty orne, działki niezabudowane i pastwiska trwałe. Z danych udostępnionych przez ARiMR (www.arimr.gov.pl) wynika, iż w 2018 r. średnia cena za 1 ha nieruchomości ornej w województwie p. wynosiła 41.517,00 zł (należy przy tym zauważyć, iż pastwiska ze względu na ich klasę zalicza się również do gruntów ornych słabych, średnich lub dobrych). Stwierdzić zatem należy, iż ewentualna egzekucja z tych nieruchomości nie przyczyni się do uzyskania znacznej części dochodzonych należności. Kwota dochodzonych należności na 31 grudnia 2018 r. wynosi bowiem łącznie 2.140.094,70 zł. Również na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości położonych w B. przy ul. [...], stanowiących działkę o numerze [...] o powierzchni 0,0862 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...] oraz działkę o numerze [...] o powierzchni 0,3317 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...]. Z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, iż nieruchomość ta jest obciążona hipoteką umowną w wysokości 3.400.000,00 zł na rzecz P. M. w Z. Nieruchomość, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] stanowi natomiast współwłasność pomiędzy Skarżącym i jego żoną M. W. (na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej) oraz A.W. W toku prowadzonych czynności organ egzekucyjny ustalił, iż Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie najmu i zarządzania nieruchomościami. W zeznaniu PIT 36L za 2017 r. wykazał przychód w wysokości 571.760,77 zł, zaś dochód w wysokości 279.843,63 zł. Kwota uzyskiwanego dochodu jest zatem niewspółmiernie niska w porównaniu z kwotą dochodzonych zaległości, która wynosi łącznie 2.140.094,70 zł. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że jedynie zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z przedmiotowej nieruchomości może doprowadzić do uregulowania w całości lub w znacznej części dochodzonych należności pieniężnych. W sprawie nie zachodzą zatem przesłanki do zwolnienia nieruchomości spod egzekucji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Skarżący zarzucił, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. nie wziął pod uwagę żadnej przesłanki, upoważniającej organ egzekucyjny do zwolnienia nieruchomości z egzekucji, wskazanych w art. 13 § 1 u.p.e.a. Według Skarżącego, zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające jego wydanie postanowienie organu egzekucyjnego - Urzędu Skarbowego w B. wydane zostały z naruszeniem przepisów. Skarżący zauważa, iż w orzecznictwie sądowo administracyjnym ugruntowany jest pogląd, że decyzja o tym, czy należy zwolnić spod egzekucji składnik majątkowy czy też nie, opiera się na uznaniu administracyjnym i zależy wyłącznie od organu. Natomiast stwierdzenie, że nie wskazał innych składników majątkowych, z których możliwe byłoby prowadzenie egzekucji jest zdaniem Strony nieprawdziwe i krzywdzące, gdyż wiedzę tę organ egzekucyjny posiada od samego początku prowadzenia egzekucji zarówno od wierzyciela, jak i z protokołu pierwszego przesłuchania przeprowadzonego [...] marca 2018 r. w siedzibie Urzędu Skarbowego w B. Organ administracji publicznej odmawiając zwolnienia z egzekucji nieruchomości - domu rodzinnego, gdzie zamieszkuje 4 - pokoleniowa rodzina w dodatku z dziećmi i staruszką, mając do dyspozycji inne nieruchomości o trochę większej wartości, zabezpieczającej w całości kwotę wierzytelności wykroczył poza zakres uznania administracyjnego oraz uchybił przepisom postępowania administracyjnego. Skarżący podniósł, że organ nie zgromadził w sposób prawidłowy materiału dowodowego, co w konsekwencji uniemożliwiło dokonanie wszechstronnego i wyczerpującego jego rozpatrzenia. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci operatu szacunkowego - wyceny nieruchomości przeprowadzonej [...] maja 2018 r. przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. (działka nr geod. [...]) na sumę 7.453.254 zł oraz nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. (działka nr [...]) na sumę 3.468.494 zł, operatu szacunkowego wykonanego [...] listopada 2013 r. przez rzeczoznawcę majątkowego – J. M. dotyczącego nieruchomości we wsi R., gmina W. na kwotę 13.077.000 zł. Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Spór w sprawie dotyczy zasadności odmowy zwolnienia spod egzekucji nieruchomości położonej w gminie W. oznaczonej numerem geodezyjnym [...] o pow. 0,4789 ha. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 13 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym, organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Na tle tego przepisu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że ubiegając się o zwolnienie, o którym mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a. zobowiązany musi wykazać posiadanie ważnego interesu w zwolnieniu określonych składników majątkowych spod egzekucji, a ponadto wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (tak m.in. NSA w wyroku z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 154/15, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). Przy czym pojęcie ważnego interesu zobowiązanego należy rozumieć nie jako subiektywne przekonanie zobowiązanego o potrzebie zwolnienia rzeczy z egzekucji, ale jako obiektywne uwarunkowania, rozpatrywane w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy (zob. wyrok NSA z 1 września 2011 r., II FSK 489/10, CBOSA). Poza tym uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji (zob. wyrok NSA z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1791/12, CBOSA). Wskazać także należy, że uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Oznacza to, że nawet stwierdzenie przesłanek do zastosowania zwolnienia z egzekucji nie zobowiązuje organu do wydania rozstrzygnięcia na korzyść wnioskodawcy. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 498/00 czy też wyrok NSA z dnia 13 października 2000 r., sygn. akt III SA 3416/99, CBOSA). Powyższe oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do tego, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej (jak wyżej wspomniano) w ograniczonym zakresie. Podzielając zaprezentowane wyżej poglądy, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, doszedł do przekonania, że organy egzekucyjne słusznie stwierdziły, iż Skarżący nie wykazał aby "jego ważny interes" przemawiał za zwolnieniem z egzekucji przedmiotowej nieruchomości. Skarżący nie wskazał także innych składników swojego majątku, z którego organ mógłby przeprowadzić egzekucję. Jak zaś podkreślono już wyżej, aby określony składnik majątku został zwolniony spod egzekucji zobowiązany powinien przedstawić nie tylko argumenty przemawiające za jego zwolnieniem, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych. Instytucja zwolnienia z egzekucji określonego składnika majątkowego służy bowiem wyłącznie zmniejszeniu uciążliwości prowadzonej egzekucji, a ochrona ważnego interesu zobowiązanego nie może doprowadzić do sytuacji, w której niemożliwe będzie przeprowadzenie skutecznej egzekucji administracyjnej. W kontrolowanej sprawie Skarżący złożony wniosek o zwolnienie spod egzekucji nieruchomości uzasadnił faktem, że nieruchomość zamieszkuje 10 osobowa rodzina, a postępowanie organu egzekucyjnego może doprowadzić do jej wyprowadzki. W konsekwencji organ stwierdził, że nie neguje, że w subiektywnym przekonaniu Skarżący ma ważny interes w zwolnieniu zajętej nieruchomości spod egzekucji, jednakże o istnieniu "ważnego interesu" decydują kryteria zobiektywizowane. Stan faktyczny sprawy potwierdza, iż zwolnienie nieruchomości spod egzekucji doprowadziłoby do sytuacji, iż egzekucja okazałaby się nieefektywna. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż na dzień wystawienia tytułu wykonawczego kwota dochodzonej należności wynosiła łącznie 1.995.414,78 zł. Tymczasem w wyniku podjętych w sprawie czynności, w okresie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, tj. od [...] marca 2018 r. do [...] grudnia 2018 r. na rachunek organu egzekucyjnego wpłynęła łącznie kwota 132.412,13 zł. Zastosowane środki egzekucyjne pozwoliły zatem na uregulowanie zaległości pieniężnych jedynie w niewielkiej części. Skarżący z prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie najmu i zarządzania nieruchomościami za 2017 r. wykazał przychód w wysokości 571.760,77 zł, zaś dochód w wysokości 279.843,63 zł. Kwota uzyskiwanego dochodu jest więc niewspółmiernie niska w porównaniu z kwotą dochodzonych zaległości. Następnie w złożonym zażaleniu Skarżący poinformował organ o posiadaniu "nieruchomości w gminie W., wieś R. oraz w gminie B. przy ul. [...], oraz w gminie C.". Organ odwoławczy w wydanej decyzji dokonał analizy możliwości uzyskania ze wskazanych nieruchomości egzekwowanych należności w oparciu o dostępne dane z ksiąg wieczystych oraz ewentualną możliwość dokonania ich sprzedaży. Organ stwierdził, że nieruchomości położone w R. stanowiące działki o numerach [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...], o łącznej powierzchni 2,4091 ha stanowią współwłasność pomiędzy Skarżącym i jego żoną M. W. (na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej) oraz A. B. Nieruchomość, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], stanowi natomiast współwłasność pomiędzy Skarżącym i jego żoną M. W. (na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej) oraz A. W. Organ ocenił, że zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia ww. nieruchomości nie przyczyni się do zmniejszenia kwoty dochodzonych należności, bowiem sprzedaż udziału w nieruchomości cieszy się mniejszym zainteresowaniem, niż sprzedaż całej nieruchomości. Na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej Skarżący jest też współwłaścicielem innej nieruchomości położonej w R., stanowiącej działkę o numerze [...] o powierzchni 1,1623 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...] oraz działek o numerach [...] o powierzchnia 0,1643 ha, dla których prowadzona jest księga wieczysta numer [...], a także nieruchomości położonych w B. przy ul. [...], stanowiących działkę o numerze [...] o powierzchni 0,0862 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...] oraz działkę o numerze [...] o powierzchni 0,3317 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...]. W przypadku nieruchomości objętych księgami wieczystymi nr [...] oraz [...], z ich treści wynika, że są to grunty orne, działki niezabudowane i pastwiska trwałe. Według danych udostępnionych przez ARiMR (www.arimr.gov.pl) w 2018 r. średnia cena za 1 ha nieruchomości ornej w województwie p. wynosiła 41.517,00 zł (przy czym pastwiska ze względu na ich klasę zalicza się również do gruntów ornych słabych, średnich lub dobrych). Stąd ewentualna egzekucja z tych nieruchomości nie przyczyni się do uzyskania znacznej części dochodzonych należności. Z kolei z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, iż nieruchomość ta jest obciążona hipoteką umowną w wysokości 3.400.000 zł na rzecz P. M. w Z. Na etapie skargi do sądu administracyjnego Skarżący dołączył: "kopię pierwszej strony Operatów Szacunkowych - wyceny nieruchomości przeprowadzonej dnia [...] maja 2018 r. przez uprawnionego Rzeczoznawcę Majątkowego – S. P. dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. (działka nr geod. [...]) na sumę 7.453.254 zł oraz nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. (działka nr [...]) na sumę 3.468.494 zł" oraz "Kopię pierwszej strony Operatu Szacunkowego wykonanego dnia [...] listopada 2013 r. przez Rzeczoznawcę Majątkowego – J. M. dotyczącego nieruchomości we wsi R., gmina W. na kwotę 13.077.000 zł (właśnie w tej lokalizacji zostały zainwestowane dochodzone wierzytelności). Jednak ten operat nie ujmuje prac budowlanych przeprowadzonych po dniu oszacowania, a prace były prowadzone w latach późniejszych do 2017 roku". Jak trafnie podnosi organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, wskazane kserokopie pierwszej strony 3 operatów szacunkowych dołączono dopiero do skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Wprawdzie Skarżący wskazał na możliwość prowadzenia egzekucji z tych nieruchomości na etapie zażalenia, nie informował jednak jednocześnie jakiego rodzaju są to nieruchomości. Nie przedkładając organowi dokumentów w postaci tychże operatów Skarżący nie dał możliwości oceny ich znaczenia w kontekście zastosowania w sprawie instytucji uregulowanej w art. 13 u.p.e.a. Z tego względu organ odwoławczy określając wartość nieruchomości oparł się na danych z ksiąg wieczystych. Tymczasem, jak wskazano powyżej, to zobowiązany ubiegając się o zwolnienie spod egzekucji, musi wykazać posiadanie ważnego interesu w zwolnieniu określonych składników majątkowych spod egzekucji, a ponadto wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych. Skoro Skarżący nie przedłożył w postępowaniu administracyjnym określonych dokumentów, nie może obecnie skutecznie zarzucać organowi, że nie uwzględnił jego wniosku. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. odniósł się do ww. dokumentów w odpowiedzi na skargę. Podniósł, że z przedłożonych operatów nie wynika, dla jakich celów zostały sporządzone i czy są aktualne. Co więcej Skarżący przedstawił jedynie pierwsze strony tych dokumentów. Według przedłożonej kserokopii operatu nieruchomość w R. (działki o numerach [...]) przedstawia wartość (na dzień [...] listopada 2013 r.) 13.077.000,00 zł. Dla ww. działek prowadzone są 3 księgi wieczyste: o nr [...]. Właścicielami nieruchomości o księdze nr [...] na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej jest Skarżący wraz z małżonką. W nieruchomościach o nr ksiąg: [...] zobowiązany wraz z małżonką mają na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, udział w wysokości 1/2 w każdej z tych nieruchomości. Z dokumentacji fotograficznej sporządzonej przez pracownika organu egzekucyjnego wynika, że budynek znajdujący się na ww. działkach w R. jest w stanie surowym otwartym i ze względu na swoją specyfikę (przeznaczenie na cel sanatoryjny) i gabaryty sprzedaż tych działek byłaby utrudniona. Tym bardziej, że cześć tej inwestycji znajduje się na działkach, gdzie zobowiązani mają jedynie udział w tej nieruchomości. Skarżący wraz z małżonką, na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej, oprócz działki nr [...], wchodzącej w skład "kompleksu sanatoryjnego w R." i nieruchomości zajętej przez organ egzekucyjny (kw nr [...]) są również właścicielami nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. (kw nr [...]). Organ ponownie wskazał, że nieruchomość ta jest obciążona hipoteką umowną w wysokości 3.400.000,00 zł na rzecz P. M. w Z. oraz ograniczonym prawem rzeczowym. Skarżący wraz z żoną mają także udział w wysokości 3/4 w nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. Z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla tej nieruchomości wynika, że ma ona wpisane ograniczone prawo rzeczowe. Z przedłożonej kserokopii pierwszej strony operatu wynika, że wyceniono ją na 3.468.494,00 zł. Organ zauważył jednak, że byłaby to sprzedaż udziału w nieruchomości, która cieszy się mniejszym zainteresowaniem. Nadto organ podniósł, że Skarżący, chociaż deklaruje posiadanie nieruchomości o istotnej wartości i miał możliwość dokonania ich samodzielnej sprzedaży w celu uregulowania zadłużenia z tytułu zwrotu dotacji, jednak tego dotychczas nie uczynił. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko, że w tych okolicznościach jedynie zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości o nr kw [...] może doprowadzić do uregulowania w całości lub w znacznej części dochodzonych należności pieniężnych. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni art. 13 § 1 u.p.e.a. przyjmując, że Skarżący nie wykazał swojego "ważnego interesu", dającego postawę do zastosowania instytucji zwolnienia z egzekucji opisanej na wstępie nieruchomości. Wyrażone w postanowieniu stanowisko zostało właściwie i szczegółowo uzasadnione, z odwołaniem się do stanu faktycznego wynikającego z materiału dowodowego, jak i powołaniem stanu prawnego. Co prawda rozstrzygnięcie organów, jak wynika ze skargi, jest niesatysfakcjonujące dla Skarżącego, ale nie powoduje to w żaden sposób uznania, że postępowanie organów przeprowadzone zostało w sposób wadliwy oraz z naruszeniem przepisów prawa. Trzeba zauważyć, że jeżeli Skarżący dysponuje nieprzedłożonymi dotychczas dokumentami potwierdzającymi posiadanie ważnego interesu w zwolnieniu przedmiotowej nieruchomości spod egzekucji, a pozwalającymi wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych może ponownie wnioskować o zastosowanie tej instytucji. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło