I SA/Bk 193/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lipca 2013 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu spadku oddala skargę. Pani J. Z. działająca jako przedstawiciel ustawowy A. Z. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2 o nabyciu spadku po B. Z. wskazując, iż uchybienie terminu do jego złożenia było wynikiem skomplikowanej sytuacji rodzinnej. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...], na podstawie art. 165a § 1 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), odmówił wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. W uzasadnieniu wskazał, że sześciomiesięczny termin wskazany w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn do złożenia zgłoszenia SD-Z2, liczony od dnia uprawomocnienia się orzeczenia Sądu stwierdzającego nabycie spadku, jest terminem prawa materialnego i jego nieprzywracalny. Przewidziana w art. 48 § 1 Ordynacji podatkowej możliwość odroczenia terminu także nie ma zastosowania, ponieważ w takim wypadku wymagane jest złożenie wniosku przed upływem tego terminu. Termin do złożenia zgłoszenia upływał z dniem 6.07.2012 r. i wniosek taki nie został zgłoszony. Mając na uwadze treść art. 165a ustawy Ordynacja podatkowa, który stanowi, że w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, przepisy ordynacji podatkowej nie przewidują bowiem możliwości przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2, a przepis art. 167 ordynacji podatkowej ma zastosowanie jedynie do terminów procesowych. W zażaleniu na to postanowienie Skarżąca zarzuciła: - naruszenie art. 165 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa przez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2 o nabyciu spadku po B. Z. w sytuacji, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę będącą stroną i w zaistniałej sytuacji należało zastosować powyższy przepis w związku z art. 98 § 1 i 3 k.r.o.; - naruszenie art. 48 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 98 § 1 i 3 k.r.o. mające istotny wpływ na wynik sprawy przez nieodroczenie terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2, podczas gdy potrzeba odroczenia terminu uzasadniona jest okolicznościami sprawy, a szczególnie tym, że A. Z. nie może ponosić dotkliwych skutków zaniechań swojej przedstawicielki ustawowej i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i w konsekwencji wszczęcia postępowania w sprawie i przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2, ewentualnie odroczenie terminu do złożenia powyżej wskazanego zgłoszenia z uwagi na ważny interes podatnika i szczególne okoliczności, które zaistniały w sprawie. Postanowieniem z dnia [...].04.2013 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy podzielając stanowisko organu I instancji co do braku podstaw prawnych do przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2 oraz prawidłowości oparcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 165 a Ordynacji podatkowej. Skargę na powyższe postanowienie wniosła A. Z. zarzucając: ˗ naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 18 (i wyrażonej w nim zasady ochrony rodziny) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej Konstytucji RP) w zw. z art. 8 ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji RP, a mające wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...].10.2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2 o nabyciu spadku po B. Z., należy utrzymać w mocy bowiem odpowiada ono prawu i jest zgodne z prawem, podczas gdy zarówno powyższe postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., jak i utrzymujące je w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. są sprzeczne z prawem jako naruszające zasadę ochrony rodziny; - naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 165 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 98 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przez utrzymanie w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2 o nabyciu spadku po ojcu B. Z. jako odpowiadającej prawu, podczas gdy żądanie zostało wniesione przez osobę będącą stroną oraz w zaistniałej sytuacji należało zastosować powyższy przepis w związku z art. 98 § 1 k.r.o. oraz art. 95 § 3 k.r.o. nakazującymi wykonywanie władzy rodzicielskiej zgodnie z dobrem dziecka, ewentualnie - naruszenie przepisów postępowania: art. 48 Ordynacji podatkowej w związku z art. 98 § 1 k.r.o. i art. 95 § 3 k.r.o. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieodroczenie terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2, podczas gdy potrzeba odroczenia terminu uzasadniona jest okolicznościami sprawy, a wówczas małoletnia A. nie może ponosić dotkliwych skutków działań przedstawicielki ustawowej. Zarzucając powyższe wniosła o wystąpienie na podstawie art. 193 Konstytucji RP przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w celu sprawdzenia zgodności z Konstytucją (tj. przede wszystkim art. 18 Konstytucji RP oraz art. 2 Konstytucji RP) art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28.07.1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768) w zakresie, w którym ustanawia on 6-miesięczny termin od dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku do złożenia zgłoszenia SD-Z2 nabycia składników majątkowych w drodze dziedziczenia również wobec małoletnich zstępnych zmarłego, nie dając im możliwości zgłoszenia po dojściu do pełnoletności (i tym samym usunięciu negatywnych skutków błędnego działania lub braku działania przedstawiciela ustawowego) oraz w zakresie, w którym nie stanowi on o możliwości przywrócenia terminu bądź odroczenia terminu do złożenia wskazanego zgłoszenia; od rozstrzygnięcia powyżej podniesionej kwestii prejudycjalnej zależy ostateczne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, jest to bowiem kwestia kluczowa dla stwierdzenia, czy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2013 r. jest aktem sprzecznym z obowiązującym prawem; a w dalszej kolejności wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Dyrektor Izby Skarbowej w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Skarżąca nie kwestionuje, że działający w jej imieniu przedstawiciel ustawowy zaniechał złożenia w terminie określonym w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn zgłoszenia SD-Z2, w następstwie czego nie może ona skorzystać ze zwolnienia z podatku od spadku po ojcu B. Z. Podnosi natomiast, że przepis art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn w zakresie, w którym ustanawia 6-miesięczny termin od dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku do złożenia zgłoszenia SD-Z2 nabycia składników majątkowych również wobec małoletnich zstępnych zmarłego, nie dając im możliwości dokonania czynności po dojściu do pełnoletności oraz w zakresie, w którym nie stanowi on o możliwości przywrócenia terminu bądź jego odrodzenia do złożenia wskazanego zgłoszenia, jest niezgodny z Konstytucją RP, tj. art. 18 i 2 Konstytucji. W ocenie Skarżącej zachodzi zatem konieczność zbadania zgodności z Konstytucją art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Skarżąca w okresie kiedy biegł termin do złożenia zgłoszenia była osobą małoletnią i stosownie do art. 98 § 1 k.r.o. była reprezentowana przez przedstawicielkę ustawową matkę J. Z. Kompetencje przedstawiciela ustawowego obejmują dokonywanie wszelkich czynności prawnych także wynikających z prawa podatkowego, a więc także do złożenia zgłoszenia SD-Z2. Zaniechanie tego zgłoszenia przez przedstawiciela ustawowego wskazuje jedynie o niewłaściwym wykonywaniu obowiązków przez przedstawiciela, co w konsekwencji rodzi negatywne skutki dla małoletniego. Sam ten fakt nie może jednak uzasadniać, jak podnosi skarżąca, oparcia rozstrzygnięcia w sprawie bezpośrednio na przepisach Konstytucji RP, tj. art. 18 i 2 w zw. z art. 8 ust. 2 z pominięciem regulacji zawartej w art. 4 a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Uchybienie terminu do złożenia przedmiotowego zgłoszenia rodzi jednakowe skutki dla spadkobierców niezależnie od tego, czy są pełnoletni, czy też małoletni. W sytuacji, gdy nadto termin określony w powyższym przepisie jest terminem prawa materialnego, a zatem jest nieprzywracalny, Sąd nie widzi podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, jak tego domaga się skarżąca. Wnioskiem takim Sąd nie jest związany, jedynie wątpliwości Sądu co do konstytucyjności przepisu uzasadniają przedstawienie pytania prawnego, a tych w sprawie Sąd nie miał. Z tych więc względów, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), Sąd skargę oddalił.