I SA/Bk 194/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), asesor WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w dniu 11 października 2005 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu I raty podatku rolnego za 2005 rok oddala skargę Pani Z. B. w podaniu z dnia 18 marca 2005 r. zwróciła się do Burmistrza J. o umorzenie jej I raty podatku rolnego za rok 2005 w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu prośby swojej wskazywała na zły stan zdrowia oraz brakiem finansów osobistych. W trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, iż Pani Z. B. jest właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości N., gm. J. o powierzchni 3,73 ha. Siedlisko jest zabudowane domem mieszkalnym, oborą i stodołą. Właścicielka gospodarstwa rolnego nie posiada maszyn rolniczych, ani inwentarza żywego. Mieszka razem z rodzicami: A. i B. B. Ojciec ma 70 lat i I grupę inwalidzką. Pobiera rentę w wysokości 500 zł. Matka ma 53 lata i także pobiera rentę w wysokości 401,64 zł. miesięcznie. W gospodarstwie tym jest jedna krowa stanowiąca własność rodziców oraz 12 kur. Z renty P. A. B. komornik ściąga mu należność w kwocie 517,40 zł. Strona podaje, iż jest na utrzymaniu swoich rodziców, gdyż nie posiada własnych dochodów. Strona od 1998 r. leczy się w Poradni [...] w Ł. a w okresie od [...] grudnia 2002 r. do [...] stycznia 2003 r. była leczona w Szpitalu W. w Ł. na Oddziale [...]. Po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym organ I instancji uznał, iż strona spełnia wszystkie przesłanki wynikające z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, jednak umorzenie zaległości podatkowej nie może nastąpić, bo trudności płatnicze strony mają charakter stały. P. Z. B. nic nie czyni, aby poprawić swoją sytuację bytową. Stąd też umorzenie tej zaległości podatkowej mijałoby się z celem. Dlatego też organ I instancji swoją decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2005 r. odmówił umorzenia I raty podatku rolnego za rok 2005 r. Z tym rozstrzygnięciem nie zgodziła się strona, która w swoim odwołaniu skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wniosła o uchylenie skarżonej decyzji i umorzenie I raty podatku rolnego za 2005 r, gdyż jej sytuacja materialna jest bardzo trudna, albowiem nie posiada żadnych własnych źródeł dochodu. Stąd też jest na utrzymaniu swoich rodziców. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w dniu [...] czerwca 2005 r., uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Rozpatrując powyższe odwołanie Kolegium Odwoławcze wskazywało, że z akt sprawy organu I instancji oraz zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, iż strona spełnia wszystkie przesłanki wynikające z art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r., Nr 8 poz. 607 ), które uprawniają ją do umorzenia podatku rolnego, o którym mowa w podaniu z dnia 18 marca 2005 r. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji, iż trudności materialne strony mają charakter stały. Strona jest osobą młodą i przy pomocy swoich rodziców może podjąć działania zmierzające do uzyskania dodatkowych źródeł dochodu poprzez znalezienie odpowiedniej pracy, co umożliwiłoby jej terminowe regulowanie obciążających ją zobowiązań podatkowych. Rodzice P. Z. B. mają stałe źródło dochodu w postaci rent. P.A. B. niedługo spłaci ciążące na nim należności sądowe w kwocie 517,40 zł. i będzie w stanie zwiększyć pomoc dla swojej córki Z. B. Organ I instancji nie ustalił, kiedy należności P. A. B. zostaną ostatecznie spłacone. W ocenie Kolegium, w ostateczności strona może wydzierżawić to gospodarstwo za odpowiednim czynszem, który pokryje jej zobowiązania pieniężne. Stąd nie można twierdzić, iż niewypłacalność finansowa strony ma charakter trwały, bo to nie jest prawdą. Jednocześnie Kolegium poinformowało stronę, że umorzenie zaległości podatkowych zależy wyłącznie od dobrej woli i uznania organu I instancji. Organ odwoławczy gdy dopatrzy się naruszenia prawa, wtedy może tylko skarżoną decyzję uchylić i przekazać organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, tak jak to uczyniono z tą decyzją. Strona ubiegająca się o umorzenie podatku rolnego musi udowodnić organowi I instancji, iż zaległość podatkowa powstała na skutek wypadku losowego lub zaistnienia niezawinionych okoliczności, które uniemożliwiły jej terminowe uiszczenie ciążowych na niej należności podatkowych i wywołały wydatki finansowe, które wyczerpały też posiadane fundusze własne, aby te zobowiązania uiszczać. Pożądanym jest także wykazanie przez stronę, iż trudności płatnicze mają charakter przejściowy. Strona musi wiedzieć, iż umorzenie zaległości podatkowej dla osoby odbywa się z uszczerbkiem dla budżetu gminnego, gdyż powoduje zmniejszenie dochodu gminy, na którym to dochodzie opiera się cała działalność tego organu samorządowego. Kolegium Samorządowe nie podzieliło też stanowiska organu I instancji, iż strona nie wyraża woli regulowania ciążącej na niej obowiązków podatkowych. Przyczyną nie uregulowania przez stronę I raty podatku rolnego za 2005 r. był brak funduszy, a nie brak woli. Stąd też twierdzenie te nie można uznać za zasadne. Dlatego też przy ponownym rozpatrzeniu tej sprawy przez organ I instancji, Kolegium wskazywało, że należy uwzględnić wszystkie wskazania wynikające z tej decyzji i dopiero potem wydać rozstrzygnięcie, które byłoby zgodne z obowiązującymi przepisami prawnymi i zasadami sprawiedliwości społecznej. Na powyższą decyzję P. Z. B. wniosła w dniu 30 czerwca 2005 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W skardze P. Z. B. wnosi o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2005 r., gdyż jest nie zadowolona z pouczenia zawartego w tejże decyzji informującego ją, iż organ odwoławczy nie posiada uprawnień do umarzania zaległości podatkowej w podatku rolnym i stąd też gdy dopatrzy się uchybień w decyzji organu I instancji, to taką decyzję może tylko uchylić i sprawę przekazać organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę nie podzieliło tego zarzutu. Kolegium wyjaśniało, iż zgodnie z art. 233 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r Nr 8 poz. 607 ), w sprawach należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego organ odwoławczy uprawniony jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu jednostki samorządu terytorialnego. W pozostałych przypadkach organ odwoławczy uwzględniając odwołanie, uchyla zaskarżoną decyzję i przekazuje sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Tak też uczyniło Kolegium Odwoławcze, bo nie podzieliło stanowiska organu I instancji i jego argumentów zawartych w uzasadnieniu swojej decyzji. W swoim piśmie do Sądu P. Z. B. skarży się także na postępowanie Burmistrza J., jego małżonkę oraz sąsiadów, którzy jej zdaniem, swoimi poczynaniami pragną zniszczyć jej rodziców. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wnosi o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ), Sąd uwzględniając skargę między innymi na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd również stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części w myśl przywołanej regulacji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się wyżej wskazanych naruszeń prawa przez organy podatkowe, dających podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważność w całości lub w części zaskarżonej decyzję. Podstawą prawa materialnego do rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi przepis zawarty w art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm. ). Stosownie do tej regulacji, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części, między innymi odsetki za zwłokę. Decyzja organów podatkowych w tych sprawach opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy pobór podatku powinien być zaniechany. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Natomiast w pełnym zakresie zaskarżona decyzja podlega badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (zob. wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1227/97, opublikowany w: Lex Nr 33404 ). Podobnie w orzeczeniu z 5 listopada 1998 r. NSA zauważył, iż decyzja tego rodzaju ma charakter uznania administracyjnego. Tak więc, o ile zachowano wszelkie wymogi prawa procesowego, to Naczelny Sąd Administracyjny, który sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem, nie jest władny jej uchylić (zob. wyrok NSA z 5 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1745/97, opublikowany w: Lex Nr 44 771). Wyrazistym podkreśleniem roli NSA w orzecznictwie w sprawach ulg i zwolnień uznaniowych jest teza wyroku z 7 lutego 2001 r. NSA stwierdzająca, iż sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne ( zob. wyrok NSA z 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00, opublikowany w: Lex Nr 46473 ). Również w literaturze przedmiotu podkreśla się, iż kontrola wobec uznania może mieć ograniczony zakres, ale nie można z niej rezygnować, zaś orzeczenia sądu winny opierać się jedynie na kryterium legalności. Zasada nieingerencji przez sąd administracyjny wynika z faktu, że nie jest on trzecią instancją postępowania administracyjnego ( zob. A. Habuda, Uznanie administracyjne - zmierzch czy renesans pojęcia; opublikowane w: Administracja i prawo administracyjne u progu trzeciego tysiąclecia, Łódź 2000, s. 117. ). W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe obu instancji rozważały argumenty skarżącego w odniesieniu do przesłanek "uzasadnionego ważnego interesu podatnika", jak też brały pod uwagę ewentualne zaistnienie przesłanki "interesu publicznego". Wskazuje na to zarówno sposób, jak też charakter prowadzenia postępowania wyjaśniającego w danej sprawie. Ocena argumentów skarżącego pod kątem przywołanych wyżej ustawowych przesłanek z art. 67 § 1 cytowanej wyżej ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonych decyzji. Wyrazem powyższych rozważań organu odwoławczego jest samo rozstrzygnięcie Kolegium, w którym wskazuje się, że z akt sprawy organu I instancji oraz zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, iż strona spełnia wszystkie przesłanki wynikające z art. 67 § 1 omawianej ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, które uprawniają ją do umorzenia podatku rolnego, o którym mowa w podaniu z dnia 18 marca 2005 r. Jest to zatem decyzja korzystna dla strony skarżącej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie mogło umorzyć skarżącej zaległego podatku rolnego. Sąd w niniejszej sprawie potwierdza, iż zgodnie z art. 233 § 3 cytowanej wyżej ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, w sprawach należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego organ odwoławczy uprawniony jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu jednostki samorządu terytorialnego. W pozostałych przypadkach organ odwoławczy uwzględniając odwołanie, uchyla zaskarżoną decyzję i przekazuje sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W tym stanie rzeczy nie można uznać za słuszne zarzuty skarżącej naruszenia przepisów prawa, a w szczególności art. 67 § 1 i art. 233 § 3 cytowanej ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Mając powyższe na uwadze na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ), skarga podlega oddaleniu.