I SA/Bk 201/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Józef Orzel, Sędziowie sędzia NSA Włodzimierz Witold Kędzierski (spr.), sędzia NSA Janusz Lewkowicz, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi T. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące: sierpień, wrzesień i październik 1999 r. 1. oddala skargę, 2. przyznaje radcy prawnemu W. W. wynagrodzenie w kwocie 2.400,- (słownie: dwa tysiące czterysta) złotych od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) jako pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu za udzieloną pomoc prawną skarżącej T. Ś. Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z [...].05.2004 r., [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...].02.2004 r., Nr [...], odmawiającą T. Ś. umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień i październik 1999 r. i należnych odsetek za zwłokę; wydaną na podstawie przepisów: art. 67 § 1 i art. 67 § 1a oraz art. 207 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz § 13 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 24.12.2002 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz.U. Nr 240, poz. 2069 ze zm.). Dyrektor Izby Skarbowej utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji podzielił ustalenia faktyczne i zaradność zastosowania przepisów prawa dokonane przez ten organ. W uzasadnieniu własnej decyzji wywiódł, iż w postępowaniu o umorzenie należności podatkowych organ ma obowiązek ustalenia czy istnieją przesłanki z art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Dopiero ustalenie istnienia tych przesłanek stanowi dla organu możliwość orzekania o ewentualnym umorzeniu należności. Zgodnie z przepisami art. 67 § 1 i art. 67 § 1a ustawy Ordynacja podatkowa organ może na wniosek podatnika umorzyć zaległości podatkowe jeżeli za takim rozstrzygnięciem przemawia ważny interes podatnika lub interes publiczny. W sprawie brak jest interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem zaległości. Nie istnieje też ważny interes podatnika, gdyż w przypadku T. Ś. nie zaistniały żadne nadzwyczajne okoliczności. Podatnik po wszczęciu postępowania kontrolnego i podatkowego, a przed wydaniem decyzji "wymiarowej" zbyła spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu wraz z wyposażeniem mieszkania za 64.345 zł. Takie działanie podatnika świadczy o wyzbyciu się majątku dla uniknięcia egzekucji administracyjnej. T. Ś. prowadziła działalność gospodarczą, którą zawiesiła od 8.11.1999 r. Aktualnie otrzymuje alimenty na córkę po 1.000 zł miesięcznie. Nie posiada nieruchomości ani ruchomości. Mieszka w wynajętym mieszkaniu, które uprzednio sprzedała. Miesięczny koszt utrzymania mieszkania wynosi 642 zł. Pomimo trudnej – aktualnie – sytuacji materialnej podatnika brak jest podstaw do umorzenia zaległości podatkowych. Przeprowadzona kontrola wykazała, że podatnik odliczała naliczony podatek VAT zawarty w fakturach nie potwierdzonych ich kopiami u sprzedawcy. Podatnik ponosi odpowiedzialność za swoje działania prawnopodatkowe i nieprawidłowe stosowanie przepisów podatkowych. T. Ś. nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku podatkowego, a następstwem tego są naliczone odsetki. Zaległości powstały wskutek doboru niewłaściwego kontrahenta. Ryzyko prawidłowego doboru kontrahenta obciąża prowadzącego działalność gospodarczą. Podatnik ma w stosunku do kontrahenta roszczenie cywilnoprawne o naprawienie szkody. Zatem przerzucanie ryzyka wyboru kontrahenta na ogół podatników nie może być uznane za zgodne z ważnym interesem publicznym. Niepowodzenia podatnika w prowadzonej działalności gospodarczej nie może skutkować przyznaniem ulg podatkowych w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Za umorzeniem zaległości nie przemawia także konstytucyjna zasada równości wobec prawa. T. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisu art. 67 § 1 i art. 67 § 1a ustawy Ordynacja podatkowa. Podnosząc ten zarzut domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. Według skarżącej ważny interes podatnika nie może być odnoszony tylko do nadzwyczajnych zdarzeń losowych. W sprawie niniejszej zobowiązanie podatkowe powstało na skutek braku możliwości sprawdzenia kontrahenta czy prawidłowo zaewidencjonował faktury i odprowadził należny podatek VAT wynikający z tych faktur. W odniesieniu do wystawcy faktur VAT – będących w posiadaniu podatnika – prowadzone jest postępowanie karne. Dopiero kontrola podatkowa prowadzona u kontrahenta w 2002 r. spowodowała, iż skarżącej określono zaległość w podatku VAT. Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej w B., iż niepowodzenia podatnika w prowadzonej działalności gospodarczej nie mogą skutkować przeznaczeniem ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Skarżąca uważa za nierealne stanowisko organu, iż prowadzący przez trzy miesiące działalność gospodarczą zobowiązany jest do zapłaty zaległości w kwocie przewyższającej przychód. Skoro skarżąca nie posiada żadnych dochodów, żyje w separacji z mężem i ma na utrzymaniu dziecko, to zastosowanie w sprawie art. 67 Ordynacji podatkowej jest uzasadnione. Zbyte mieszkanie w gruncie rzeczy należało do męża. Mąż z uzyskanych za sprzedane mieszkanie pieniędzy opłaca częściowo zaległe i pokrywa bieżące alimenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie przepisu art. 67 § 1 i 67 § 1a ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Wskazane przez skarżącą przepisy prawa stanowią, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (art. 67 § 1 ustawy, a zgodnie z art. 67 § 1a tejże ustawy umarzanie zaległości na wniosek podatnika będącego przedsiębiorcą następuje zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Za sformułowania przepisu art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w sposób jednoznaczny wynika, że decyzja o umorzeniu zaległości podatkowych ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że aby w ogóle mogła być wydana decyzja o umorzeniu zaległości podatkowej (odsetek, opłaty prolongacyjnej) musi wystąpić co najmniej jedna z przesłanek wymienionych w ustawie, a to ważny interes podatnika bądź interes publiczny. Gdy w sprawie nie wystąpi którakolwiek z tych przesłanek, organ podatkowy w ogóle nie może wydać decyzji o umorzeniu zaległości. Może natomiast – lecz nie musi – orzec o umorzeniu zaległości podatkowej wówczas, kiedy stwierdzi, iż w sprawie wystąpiła jedna z przesłanek. Taka interpretacja przepisu art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa została utrwalona w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dla potwierdzenia powyższego należy wskazać przykładowo kilka z wielu orzeczeń tych sądów (wyroki NSA: z 11.06.2003 r., sygn. akt I SA/Łd 638/02 – POP 2004/4/78; z 26.09.2002 r. sygn. akt III SA 659/01 – ONSA 2003/3/105, z 7.03.2002 r. sygn. akt SA/Sz 2283/00 – Lex nr 83699, z 16.01.2002 r. sygn. akt III SA 2302/00 – Lex nr 53606, z 7.12.2000 r. sygn. akt I SA/Kr 1977/98 – POP 2002/3/80). Ustalenie wystąpienia jednej z przesłanek dających możliwość wydania decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej skutkuje obowiązkiem rozważenia, czy w konkretnej sprawie należy zastosować ulgę w postaci umorzenia zaległości podatkowej. W sprawie niniejszej organy podatkowe przeprowadziły obszerne postępowanie podatkowe mające na celu wszechstronne wyjaśnienie sytuacji materialnej, majątkowej i rodzinnej skarżącej. Organy podatkowe uwzględniły stan majątkowy skarżącej oraz stan rodzinny (zeznania strony, formularz informacji o pomocy publicznej..., informacja o zaległości składek do KRUS, faktura VAT za telefony) i doszły do wniosku, że ani aktualny stan majątkowy i rodzinny skarżącej, ani istniejące zobowiązania pieniężne nie uzasadniają przyznania T. Ś. ulgi w postaci umorzenia zaległości w podatku VAT i naliczanych od zaległości podatkowej odsetek. Stanowisko organów podatkowych uznać należało za trafne. Aczkolwiek okoliczności związane z powstaniem zaległości podatkowej mają znaczenie drugorzędne w postępowaniu o umorzenie zaległości, to nie mogą być obojętne dla wyniku konkretnej sprawy. Otóż w sprawie niniejszej z akt administracyjnych wynika, że zaległość podatkowa w podatku VAT powstała na skutek odliczenia przez T. Ś. podatku VAT zawartego w pustych fakturach – nie dokumentujących faktycznego nabycia towaru (akta administracyjne – k. 15 – 17). Nadto już w czasie trwania postępowania kontrolnego i podatkowego T. Ś. i jej mąż zbyli własnościowy lokal mieszkalny za kwotę 64.345 zł (wyrok Sądu Rejonowego w S. z 4.08.2003, sygn. [...]). Zestawienie tych faktur pozwala na stwierdzenie, iż T. Ś. wiedząc o istnieniu zobowiązania majątkowego wyzbyła się własności mieszkania. Mieszkanie własnościowe zostało zbyte przez małżonków za 64.345 zł. Zaległość podatkowa w podatku VAT (bez odsetek) wyniosło 33.904 zł. W świetle powyższych ustaleń Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów art. 67 § 1 i art. 67 § 1a ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). W tej konkretnej sprawie nie można mówić o tym, iż istnieje uzasadniony ważny interes podatnika lub interes publiczny uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej i należnych od niej odsetek. Organy podatkowe działały zgodnie z przepisami art. art. 120, 122, 123 § 1, 187 § 1 i 191 powołanej wyżej ustawy. Zaskarżona decyzja spełnia też wymogi z art. 210 § 1 i § 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Zawiera bowiem omówienie ustaleń faktycznych i wyjaśnia podstawę prawną. Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), oddalił skargę.