I SA/Bk 223/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi T. J. na uchwałę Rady Miejskiej w Augustowie z dnia 31 października 2024 r. Nr VI/76/24 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty, ustalenia stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu 300 (trzysta) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. , T. J. zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Augustowie nr VI/76/24 z dnia 31 października 2024 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty, ustalenia stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności, żądając stwierdzenia nieważności regulacji zawartych w § 1 ust. 1 pkt 2, § 1 ust. 2 pkt 1, § 2 ust. 1 i 4, § 3 ust. 1 pkt 1 i 4. Skarżący wskazał, które przepisy ustawy dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zostały jego zdaniem naruszone, zwrócił też uwagę na niesprawiedliwe obciążenia finansowe osób zamieszkujących w budynkach wielkolokalowych w stosunku do osób zamieszkujących budynki jednorodzinne oraz na brak przeprowadzenia konsultacji społecznych. W ocenie skarżącego uchwała narusza także art. 2, 7 i 94 Konstytucji RP. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważy, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W myśl art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.; dalej w skrócie "u.s.g."), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Stosownie do art. 101 ust. 2a u.s.g., skargę na uchwałę lub zarządzenie, o których mowa w ust. 1, można wnieść do sądu administracyjnego w imieniu własnym lub reprezentując grupę mieszkańców gminy, którzy na to wyrażą pisemną zgodę. W postanowieniu z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. III FSK 4731/21, Naczelny Sąd Administracyjny – powołując się na inne judykaty oraz stanowisko doktryny przedmiotu – wskazał, że interes prawny wnoszącego skargę, jako warunek jej dopuszczalności, musi znajdować podstawę w przepisach prawa materialnego i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę, a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Interes prawny i uprawnienie powinny wynikać z przepisów prawa materialnego, te bowiem przepisy są źródłem uprawnień i interesów prawnych, interes prawny powinien być aktualny i realny, osobisty (własny, indywidualny) oraz dotyczyć bezpośrednio sfery prawnej określonego podmiotu. Naruszenie interesu prawnego podmiotu składającego skargę musi cechować się bezpośredniością, aktualnością i realnością. Uchwała, czy konkretne jej postanowienie, musi więc rzeczywiście naruszać istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżącego. (...) Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie legitymacji skargowej na podstawie art. 101 u.s.g., powinien bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej skarżącego. Brak bezpośredniego wpływu uchwały (zarządzenia) na sferę prawną określonego podmiotu nie pozwala na przyznanie mu stosownej legitymacji (zob. A. Matan, Komentarz do art. 101 [w:] B. Dolnicki (red.), Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, Warszawa 2021, System Informacji Prawnej LEX). Interes prawny w postępowaniu sądowoadministracyjnym występuje, gdy dany podmiot jest w stanie wskazać przepis prawa uprawniający go do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Ze skargą może więc wystąpić co do zasady podmiot, który wykaże związek między określonym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. W przypadku niewykazania legitymacji skargowej sąd administracyjny jest zobowiązany skargę odrzucić. Do wniesienia skargi na uchwałę rady miasta nie legitymuje sama sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, lecz naruszenie własnego interesu prawnego skarżącego, który należy wyraźnie odróżnić od interesu faktycznego. Dla spełnienia powyższego wymogu konieczne jest wykazanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków podmiotu skarżącego a kwestionowanym aktem, skutkującym naruszeniem jego interesu prawnego. Legitymacja do wniesienia takiej skargi do sądu administracyjnego przysługuje zatem nie temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu czyj interes prawny został naruszony zaskarżonym aktem (uchwałą) organu gminy (por. postanowienie NSA z dnia 13 sierpnia 2021 r. sygn. III FSK 3757/21). W analizowanym przypadku skarżący nie wykazał, że zaskarżona uchwała narusza jego własny i bezpośredni interes prawny, nie wskazał przy tym konkretnego przepisu uchwały, który naruszałby jego interes prawny, nie wskazał również materialno-prawnego przepisu ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399), z którego wynikałaby legitymacja do złożenia skargi do sądu administracyjnego. Przegląd regulacji zawartych w tej ustawie wskazuje tymczasem, że opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani ponosić m.in. właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6h pkt 1 ustawy). Pojęcie właścicieli nieruchomości zostało zdefiniowane w art. 2 ust. 1 pkt 4, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. W dalszej części ustawy zastrzeżono jednak, że jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową (art. 2 ust. 3 ustawy). Zdaniem sądu skarżący nie wykazał, że jest właścicielem nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ze skargi wynika, że skarżący jako mieszkaniec miasta Augustowa twierdzi, że jest żywotnie zainteresowany rozwojem swego miasta, ale nie kosztem bezprawnej działalności ich władz. Za taki przejaw bezprawności uważa uchwalenie zaskarżonej uchwały w tym kształcie i twierdzi, że ma interes prawny do złożenia skargi, gdyż skutki zmiany uchwały wywojują u niego określone negatywne konsekwencje ekonomiczne (i nie tylko u niego). Skarżący czuje się nierówno traktowany, gdyż uchwała - "selektywnie segreguje" mieszkańców miasta – na tych co mieszkają w budynkach mieszkalnych wielolokalowymi - blokach i na tych co mieszkają w domach jednorodzinnych. Zdaniem sądu powyższe świadczy o tym, ż skarżący ma co najwyżej interes faktyczny, natomiast nie daje podstaw do uznania, że naruszony został jego interes prawny. Zaakcentowania bowiem wymaga, że stroną stosunku administracyjnoprawnego, którego treść kształtowana jest przez zaskarżoną uchwałę jest spółdzielnia mieszkaniowa/wspólnota mieszkaniowa. To na spółdzielni mieszkaniowej/wspólnocie mieszkaniowej spoczywa obowiązek uiszczania na rzecz gminy opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, to spółdzielnia/wspólnota ponosić będzie odpowiedzialność administracyjnoprawną w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych i to spółdzielnia/wspólnota będzie stroną postępowania egzekucyjnego w przypadku braku realizacji ciążących na niej obowiązków publicznoprawnych. Ewentualne konsekwencje związane z wpływem uchwały na wysokość opłat eksploatacyjnych uiszczanych przez skarżącego na rzecz spółdzielni mieszkaniowej/wspólnoty mieszkaniowej świadczą o istnieniu interesu faktycznego (ekonomicznego), który nie jest jednak wystarczający w kontekście legitymacji skargowej, w rozumieniu art. 101 u.s.g. (zob. też ww. postanowienie NSA w sprawie III FSK 4731/21). Zatem w niniejszej sprawie to spółdzielnia mieszkaniowa/wspólnota mieszkaniowa – pełniąca wedle zapisów art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach – obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu, jest uprawniona do złożenia skargi na uchwałę dotyczącą wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, stawki takiej opłaty oraz ustalenia stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności, a nie jej poszczególni mieszkańcy. Sam fakt partycypowania w ponoszeniu opłaty za gospodarowania odpadami komunalnymi nie tworzy po stronie skarżącego uprawnienia do składania skarg na uchwały rady gminy w tym zakresie. Skoro skarżący nie wykazał, by poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały nastąpiło naruszenie jego interesu prawnego, nie mógł skutecznie wnieść skargi do sądu administracyjnego w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. Z powodu braku legitymacji skargowej w niniejszej sprawie sąd nie miał podstaw do dokonania merytorycznej kontroli zaskarżonej uchwały. Stosownie zaś do art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Wobec powyższego sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. w zw. z art. 101 § 1 u.s.g. O zwrocie wpisu postanowiono po myśli art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.