I SA/Bk 229/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. I. na interpretacje indywidualną Ministra Finansów Izbę Skarbową w B. Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w T. z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A. I. prowadząca działalność gospodarczą w zakresie najmu lokali, produkcji materiałów budowlanych i ogrodniczych oraz usług budowlanych wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ośmiorgiem dzieci (czworo w rodzinie zastępczej). Skarżąca podniosła, iż obecnie nie posiada wolnych środków finansowych, którymi mogłaby pokryć koszty sądowe powstałe w sprawie niniejszej, z uwagi na brak dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej (strata w wysokości 110.000 zł). Ponadto wnioskodawczyni posiada zadłużenie w ZUS i Urzędzie Miasta oraz spłaca kredyt hipoteczny w wysokości 200.000 zł zaciągnięty na mieszkanie i nieruchomości. Majątek wnioskodawczyni stanowi dom o powierzchni [...] m 2 oraz nieruchomość o powierzchni [...] ha. Aktualnie z prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawczyni uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości 3.500 zł. Powyższe okoliczności, a w szczególności strata w działalności gospodarczej, niski dochód rodziny, w połączeniu z brakiem zgromadzonych oszczędności i zadłużeniem uzasadniają – w ocenie skarżącej – wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 14-15). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 07 sierpnia 2012 r. A. I. oświadczyła, że na posiadanej nieruchomości prowadzona jest działalność gospodarcza w zakresie wynajmu lokali, zaś na poczet wychowanków rodziny zastępczej otrzymuje kwotę 1.700 zł miesięcznie. Dodatkowo wnioskodawczyni wskazała, iż wysokość aktualnego zadłużenia w ZUS wynosi – 1.400 zł, natomiast w Urzędzie Miasta – 1.800 zł. Do miesięcznych wydatki skarżącej związanych z bieżącym utrzymaniem rodziny należy zaliczyć: energię elektryczną – 700 zł, gaz – 180 zł, podatek od nieruchomości – 2000 zł (24.000 zł rocznie), zakup żywności – 2.000 zł, koszt eksploatacji samochodu osobowego marki V. rok produkcji [...] i [...], rok produkcji [...] – 650 zł. Końcowo wnioskodawczyni wskazała także, iż przychód za 2011 r. wyniósł 196.674,95 zł, a dochód – strata 2.940 zł, natomiast od stycznia do lipca 2012 r. przychód z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 136.602,62 zł, zaś koszty (wydatki) to kwota 234.303,97 zł (k. 26). Do wniosku skarżąca dołączyła: kopię strony księgi podatkowej do lipca 2012 r. (k. 27), kopię deklaracji rocznej za 2011 r. (k. 28) oraz wyciągi z rachunku bankowego za okres maj – lipiec 2012 r. (29-37). Wnioskodawczyni nie przedłożyła do akta sprawy rachunków i faktur dokumentujących wysokość miesięcznych wydatków wskazując, że ich nie posiada, a także harmonogramu spłat zaciągniętego kredytu. Ponadto nie przedstawiła również dokumentów potwierdzających aktualne zadłużenie w ZUS i Urzędzie Skarbowym podnosząc, iż wskazane kwoty stanowią bieżące raty (k. 26). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżąca wykazała, iż źródłem miesięcznego utrzymania dziewięcioosobowej rodziny (czwórka dzieci w rodzinie zastępczej) pozostają dochody uzyskiwane z prowadzonej działalności gospodarczej głównie w zakresie wynajmu lokali w wysokości 3.500 zł. Skarżąca od stycznia do lipca 2012 r. uzyskała stratę z działalności gospodarczej. Z rozliczenia działalności gospodarczej za okres styczeń – lipiec 2012 r. wynika, iż przychód wynosi 136.602,62 zł, a koszty uzyskania przychodu wynoszą 234.303,97 zł, a zatem wnioskodawczyni za ten okres poniosła stratę w wysokości 97.701,35 zł (k. 26). W roku 2011 wnioskodawczyni natomiast uzyskała przychód w wysokości 270.643,99 zł, a dochód w wysokości 18.221,88 zł (k. 28). Dodatkowo skarżąca otrzymuje miesięcznie 1.700 zł na poczet wychowanków rodziny zastępczej (k. 26). Wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie 11.070 zł i przedstawiają się następująco: energia elektryczna – 700 zł, gaz – 180 zł, podatek od nieruchomości – 2000 zł (24.000 zł rocznie), zakup żywności – 2.000 zł, koszt eksploatacji samochodu osobowego marki V. rok produkcji [...] i A., rok produkcji [...] – 650 zł, kredyt hipoteczny – około 2.340 zł, ZUS – 1.400 zł, Urząd Miasta – 1.800 zł (k. 26,29,32,35). W skład majątku rodziny wnioskodawczyni wchodzi dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomości o powierzchni [...] ha (k. 14). A. I. poza tym nie posiada żadnego innego majątku, przedmiotów wartościowych czy też oszczędności (k. 14-15). Mając powyższe na uwadze w sprawie niniejszej należało stwierdzić, iż treść złożonego przez A. I. oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej rodziny w szczególności w zakresie wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy podkreślić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legły rozbieżności między deklarowanym dochodem miesięcznym, a wykazanymi wydatkami, które wynoszą łącznie ze spłatą zobowiązań kredytowych ponad 11.000 zł. Tym bardziej, iż z oświadczenia złożonego przez wnioskodawczynię, wynika, iż od stycznia 2012 r. jej działalność gospodarcza nie przynosi żadnego dochodu, a jedynie stratę w wysokości około 100.000 zł (k. 26). Zestawiając osiągnięty dochód w wysokości 5.200 zł z wykazanymi miesięcznymi wydatkami (11.000 zł), należało stwierdzić, iż te wydatki przekraczają znacznie deklarowane dochody. Skarżąca przy tym nie wykazała, z jakich środków pokrywane jest bieżące utrzymanie rodziny i prowadzona działalność gospodarcza. A. I. nie wykazała przy tym, aby zalegała ze spłatą jakichkolwiek zobowiązań, czy też bieżących rachunków, łącznie ze spłacanym kredytem, a wskazane przez nią zadłużenie wobec ZUS i Urzędu Miasta nie jest faktycznie zadłużeniem, tylko bieżącą ratą należności skarżącej wobec tych instytucji (k. 26). Ponadto zestawienia przychodów i dochodów działalności skarżącej za rok styczeń – lipiec 2012 r. wskazuje, iż skarżąca obraca dość dużymi kwotami pieniędzy, gdyż jej przychód z działalności gospodarczej za siedem miesięcy tego roku zamyka się kwotą 136.602,62 zł, a koszty uzyskania tego przychodu zamykają się kwotą 234.303,97 zł (k. 26). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13.06.2008 r. w sprawie II FZ 193/08 NSA wskazał, iż rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, muszą być uwzględniane przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (LEX nr 493771) Ponadto w postanowieniu z dnia 24.06.2008 r. (sygn. akt I FZ 260/08) wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (LEX nr 479125). Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż skarżąca w złożonym oświadczeniu przedstawiła jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej rodziny, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż dysponuje ona nieujawnionymi środkami finansowymi, które to mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych, które w sprawie niniejszej na obecnym etapie kształtują się na poziomie 200 zł (k. 9). Skarżąca zatem ograniczając swoje miesięczne wydatki na jest w stanie pokryć koszty wpisu od skargi. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają majątek. Niewątpliwie koszty sądowe, nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, gdyż prawo pomocy stanowi instytucję zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. W tych okolicznościach niewątpliwie natomiast należy wskazać, iż skarżąca nie udowodniła, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Przedstawione bowiem przez A. I. okoliczności odnośnie jej dochodów oraz jej wydatków przeczą zasadom logiki i życiowego doświadczenia (podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 240/09, postanowieniu z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II OZ 952/08 i postanowieniu z dnia 31 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 272/08). Końcowo jeszcze raz należy zaakcentować, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu w oparciu o złożone oświadczenia strony oraz ewentualne dokumenty potwierdzające zawarte w nich dane. W sprawie niniejszej z przedstawionych wyżej przyczyn wniosek A. I. uznano za niewiarygodny i na podstawie art. 245 § 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.