I SA/Bk 239/14
WyrokWSA w Białymstoku2014-11-25
Skład orzekający: Urszula Barbara Rymarska, Paweł Janusz Lewkowicz, Jacek Pruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo oszacował podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług, opierając się wyłącznie na wpływach środków pieniężnych na rachunki bankowe, bez uwzględnienia innych dowodów i potencjalnych źródeł pochodzenia tych środków?Ratio decidendi
Sąd uznał, że metoda szacowania podstawy opodatkowania zastosowana przez organy podatkowe była niedoskonała i w istotnym stopniu zniekształcała obraz osiągniętego przez Skarżącego obrotu. Opieranie się wyłącznie na wpływach na rachunki bankowe, bez uwzględnienia innych dowodów (jak zeznania świadków, kosztorysy, dowody wpłat) oraz bez próby ustalenia innych kontrahentów i weryfikacji potencjalnych dublowań wpłat, narusza obowiązek zmierzania do określenia podstawy opodatkowania w wysokości zbliżonej do rzeczywistej. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za okres od stycznia do listopada 2008 r. Organ kontroli skarbowej określił podatek, uznając, że podatnik nie prowadził ksiąg podatkowych i nie ujawniał obrotu z tytułu montażu sprzętu audio-nagłośnieniowego. Wartość nie wykazanej sprzedaży ustalono na podstawie wpływów na rachunki bankowe. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzję organu I instancji za styczeń 2008 r., ale w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy, uznając m.in. że wpłaty na rachunki bankowe pochodziły z działalności gospodarczej. Podatnik zaskarżył decyzję, zarzucając m.in. naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję organu I instancji, stwierdzając, że decyzje te nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi K. M. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2008 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...].11.2013 r., nr [...], 2. stwierdza, że decyzje wymienione w pkt 1 nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. określił K. M. A. (dalej również jako Skarżący, podatnik) podatek od towarów i usług za styczeń, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2008 r. Podstawą do wydania tego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że Skarżący nie prowadził ksiąg podatkowych i nie ujawniał obrotu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie montażu w pomieszczeniach sprzętu audio-nagłośnieniowego. Wartość nie wykazanej sprzedaży usług ustalono na podstawie wpływów środków pieniężnych na rachunki bankowe Skarżącego w postaci wpłat gotówkowych strony i przelewów od usługobiorców. Zdaniem organu I instancji, taki sposób oszacowania zaniżonego obrotu jest najbardziej miarodajny i umożliwia określenie podstawy opodatkowania w prawidłowej wysokości, zbliżonej do rzeczywistych rozmiarów. Organ stwierdził, że wielkość wpływów na rachunki bankowe jest zbliżona do łącznych kwot zgromadzonych przez Skarżącego, pozwalających na zakładanie lokat bankowych oraz w budowę domu wyłącznie ze środków własnych. Ponadto, wpłaty gotówkowe lokowane na rachunkach bankowych pochodziły wyłącznie z działalności gospodarczej, bo innych źródeł dochodu strona nie miała.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w B. wydał
[...] marca 2014 r. decyzję nr [...], w której uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji za styczeń 2008 r. i orzekł co do istoty sprawy określając nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy oraz w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W pierwszej kolejności organ odwoławczy zbadał sprawę pod kątem wystąpienia przesłanki przedawnienia i stwierdził, że w dniu 12 października 2012 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, ze względu na wystąpienie okoliczności z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Wskazał, że 10 października 2012 r. wszczęto wobec Skarżącego dochodzenie w sprawie uchylania się
od opodatkowania uzyskanych w latach 2008-2010 obrotów z tytułu świadczenia usług montażu nagłośnienia. Treść zarzutów przedstawiono Skarżącemu
12 października 2012 r. W dniu 12 listopada 2012 r. Skarżący został przesłuchany
w charakterze podejrzanego.
Dalej organ przedstawił argumentację wskazującą na konieczność uchylenia rozstrzygnięcie organu I instancji za styczeń 2008 r. i orzeczenia w tym zakresie
co do istoty sprawy. Uwzględnił bowiem prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego z oryginału faktury Nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r., przedłożonego przez stronę w postępowaniu odwoławczym.
Utrzymując zaś w pozostałym zakresie decyzję organu I instancji, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że ze zgromadzonego przez Prokuraturę Rejonową
w B. materiału dowodowego ([...]) wynika, że w 2008 r. Skarżący świadczył usługi nagłośnienia w Parafii Najświętszego Serca Jezusowego w S. i Parafii Świętej Rodziny w K. Z tego tytułu uzyskał wynagrodzenie brutto w kwocie 23.405 zł. Potwierdzają to zeznania proboszczów tych parafii oraz przedłożone przez nich kosztorysy robót, gwarancje na wykonane usługi i dowody zapłaty.
Organy ustaliły, że w 2008 r. Skarżący posiadał rachunek bankowy w PKO BP oraz był pełnomocnikiem do rachunku bankowego matki w Kredyt Banku (obecnie Bank Zachodni WBK). W ocenie organów rachunek bankowy założony w Kredyt Banku na matkę Skarżącego był w rzeczywistości jego rachunkiem i to on dysponował nim jak właściciel. Podczas przesłuchania w Komendzie Wojewódzkiej Policji w B. w dniu [...] kwietnia 2010 r. matka Skarżącego zeznała bowiem, że nie posiada rachunku bankowego w żadnym z banków i z całą pewnością takiego rachunku nie zakładała.
Analiza zapisów na powyższych rachunkach wykazała, że w 2008 r. Skarżący dokonywał wpłat gotówkowych, a łączna ich kwota wyniosła 121.750 zł. Ponadto
na rachunek podatnika w PKO BP w 2008 r. wpłynęły dwa przelewy z Parafii Świętej Rodziny w K.: w dniu [...] stycznia 2008 r. – 5.000 zł i w dniu [...] listopada 2008 r. – 9.000 zł
Dyrektor Izby Skarbowej za niewiarygodne uznał twierdzenia jakoby środki pieniężne wpłacane przez Skarżącego na rachunki bankowe pochodziły
ze zbieractwa runa leśnego. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających sprzedaż w/w towarów, nie wskazał punktów skupu, gdzie zbywał towar, ani osób, którym go sprzedawał. Pozyskiwanie runa leśnego i polnego jest ponadto zajęciem sezonowym. Tymczasem z analizy rachunków bankowych wynika, że podatnik dokonywał wpłat regularnie przez cały rok. Za sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego organ uznał, że trudniąc się od 2004 r. wyłącznie zbieractwem runa leśnego i polnego podatnik zgromadził w 2008 r. oszczędności
w kwocie ponad 200.000 zł.
W ocenie organu odwoławczego powyższe uprawnia do stwierdzenia,
że środki pieniężne wpłacone przez Skarżącego w 2008 r. na rachunki bankowe
w łącznej kwocie 121.750 zł pochodziły z działalności gospodarczej w zakresie montażu sprzętu audio-nagłośnieniowego. Potwierdzają to zeznania księży, jak też charakter dokonywanych przez podatnika zakupów. Skarżący nabywał wzmacniacze, mikrofony, kolumny głośnikowe, statywy, podstawki, gniazda, kable, megafony. Łączna wartość nabytych towarów wynosiła 28.166,68 zł brutto.
Wskazane wyżej okoliczności i fakty, traktowane łącznie i we wzajemnym powiązaniu, potwierdzają zdaniem organu odwoławczego, że Skarżący prowadził
w 2008 r. działalność gospodarczą w zakresie montażu sprzętu audio-nagłośnieniowego, przy czym podjęte przez niego działania zmierzały do ukrycia tego faktu przed organami podatkowymi. Skarżący nie prowadził ksiąg podatkowych ani ewidencji dla potrzeb podatku od towarów i usług, nie składał deklaracji, nie posiadał lokalu przeznaczonego na biuro, sam inicjował spotkania i poszukiwał potencjalnych klientów, pobierał należności za wykonane prace w gotówce, kwoty uzyskane ze świadczenia usług wpłacał na konto bankowe założone na matkę.
Wobec tego, że Skarżący nie prowadził ksiąg podatkowych i nie przedstawił faktur dokumentujących wykonane usługi, a przedłożone przez świadków dowody wpłat i kosztorysy nie dały pełnego obrazu co do rozmiarów wykonywanych usług, określenie podstawy opodatkowania za 2008 r. było zdaniem organu możliwe jedynie w drodze oszacowania. Rzeczywistego obrotu uzyskanego przez podatnika
w 2008 r. nie można ustalić również poprzez zsumowanie wpływów na rachunki bankowe. Nie wszystkie kwoty uzyskane przez niego tytułem wynagrodzenia
za świadczone usługi były bowiem lokowane na rachunkach bankowych.
Organ I instancji stwierdził brak możliwości dokonania szacunku w oparciu
o metody wskazane w art. 23 § 3 Ordynacji podatkowej i uznał, że należy oszacować podstawę opodatkowania stosownie do art. 23 § 4 Ordynacji podatkowej w inny sposób. Wartość osiągniętego przez Skarżącego obrotu ustalono na podstawie wpływów środków pieniężnych na rachunki bankowe w postaci wpłat gotówkowych Skarżącego i przelewów dokonanych przez Parafię Świętej Rodziny w K.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że organ I instancji nie brał pod uwagę wpłat dokonywanych przez żonę podatnika, ani wpłat gotówkowych, przy których nie był imiennie wskazany wpłacający. W celu wyeliminowania dublowania się wpłat, przy ustalaniu obrotu nie wzięto pod uwagę kwoty 16.000 zł wpłaconej na rachunek w Banku Zachodnim WBK, gdyż pochodziła z wpłat uwzględnionych już na rachunku w PKO BP.
Organ odwoławczy nie uwzględnił argumentacji, że wpłaty gotówkowe dokonywane przez Skarżącego pochodziły z wynagrodzenia jego żony. Wskazał,
że łączny dochód R. A. (po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne) w 2008 r. wyniósł 16.430,92 zł. Ponadto, to rachunek żony Skarżącego był regularnie zasilany wpłatami z zewnątrz w kwotach znacznie przewyższających jej wynagrodzenia (np. wpłaty po 5.000 zł), a nie ona zasilała rachunki bankowe Skarżącego.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej nie znalazła również oparcia
w zgromadzonym materiale dowodowym teza, że podatnik w latach 2008-2010
w ramach podziału majątku wspólnego uzyskał od byłej żony spłatę pieniężną
w kwocie 147.000 zł, która nie została włączona do opodatkowania. Zdaniem organu Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów w tym zakresie. Organ wskazał,
że kwota ta nie została uwzględniona przy ustalaniu wysokości obrotu. Okoliczność otrzymania od byłej żony takiej kwoty została podniesiona dopiero na etapie odwołania. W postępowaniu kontrolnym Skarżący konsekwentnie twierdził,
że gotówka wpłacana przez niego na rachunki bankowe pochodziła ze zbieractwa runa leśnego i polnego. Z akt sprawy wynika, że H. A. wpłaciła na rachunek bankowy podatnika tytułem podziału wspólnego majątku w dniu [...] lutego 2008 r. kwotę 29.000 zł, zaś w dniu [...] listopada 2009 r. kwotę 3.000 zł. Natomiast w dniu [...] stycznia 2010 r. na konto Skarżącego wpłynęła kwota 1.675 zł, wyegzekwowana od H. A. przez komornika.
Organ nie uwzględnił również zarzutu naruszenia art. 113 ust. 1 ustawy
o podatku od towarów i usług i uznał, że przekroczony został limit, o którym mowa
w tym przepisie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że mimo,
iż Skarżący zgłosił zawieszenie działalności gospodarczej z dniem 1 grudnia 2003 r., to faktycznie prowadził ją co najmniej od 2005 r. Potwierdzają to zeznania ks. J. W., ks. A. L. i ks. A. I. oraz wyciągi z rachunków bankowych podatnika, które wskazują, że w 2006 r. Skarżący dokonał wpłat gotówkowych w łącznej kwocie 31.000 zł, zaś w 2007 r. - 90.000 zł.
W skardze złożonej do Sądu Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając naruszenie art. 23, art. 120, art. 121, art. 122, art. 123,
art. 124, art. 125, art. 187, art. 188, art. 191 i art. 210 Ordynacji podatkowej, polegające na opodatkowaniu wpłat na konto bankowe jako przychodów
z działalności gospodarczej, uznanie tych wpłat jako podstawy VAT należnego
z działalności gospodarczej, gdy nie było ku temu podstaw prawnych oraz naruszenie art. 5, art. 6, art. 8, art. 29, art. 86, art. 96 i art. 113 ustawy o podatku
od towarów i usług.
Skarżący podniósł, że wpłaty na konto nie są wymienione jako podstawa opodatkowania w przepisach ustawy o podatku od towarów i usług, ani nie stanowią źródła przychodu w rozumieniu art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.
Podczas rozprawy w dniu 19 listopada 2014 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wnioski w niej zawarte. Zauważył,
że oprócz zarzutów podniesionych w skardze organ I instancji naruszył również
art. 24 ustawy o kontroli skarbowej wydając w dniu 25 listopada 2013 r. wynik kontroli obejmujący ustalenia dot. zobowiązań w podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku VAT za lata 2008-2010. Wskazał jednak, że to uchybienie
nie miało wpływu na wynik sprawy.
Ponadto, w ocenie pełnomocnika błędnie ustalono podstawę opodatkowania w oparciu o wpłaty na rachunki bankowe, nie uwzględniając stanu kont na początek
i koniec każdego roku. Podstawą opodatkowania powinny być kwoty przyjęte
w ustaleniach dokonanych przez organy dochodzeniowe w postępowaniu karnym dużo niższe od kwot przyjętych przez organy podatkowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty zasługują
na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu zebrane w sprawie dowody wskazują jednoznacznie,
że Skarżący prowadził w 2008 r. działalność gospodarczą w zakresie montażu sprzętu audio-nagłośnieniowego. Taki stan rzeczy potwierdza szeroki wachlarz dowodów zaprezentowanych przez organy, w tym głównie zeznania proboszczów parafii korzystających z usług Skarżącego, jak też dokumentacja kosztorysowa, dowody zapłaty za usługi wykonane przez Skarżącego, gwarancje przez niego wystawione, wyciągi z rachunków bankowych Skarżącego, dowody zakupu przez Skarżącego wzmacniaczy, mikrofonów, kolumn głośnikowych, statywów, podstawek, gniazdek, kabli, megafonów.
Nie budzi również jakichkolwiek wątpliwości, że Skarżący nie prowadził ksiąg podatkowych, ewidencji dla potrzeb VAT i nie składał w 2008 r. deklaracji VAT-7. Tym samym określenie podstawy opodatkowania należało określić w drodze oszacowania, co też organy uczyniły w tej sprawie, tyle, że zdaniem Sądu
w nieprawidłowy w sposób.
Zgodnie z art. 23 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy określa podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli brak jest ksiąg podatkowych lub innych danych niezbędnych do jej określenia. Z regulacji zawartej w art. 23 § 3 Ordynacji podatkowej wynika, że określając podstawę opodatkowania w drodze oszacowania organ co do zasady w pierwszej kolejności winien rozważyć zastosowanie metod wymienionych i nazwanych przez ustawodawcę w tym przepisie. Niemniej jednak, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy nie można zastosować tych metod, organ może oszacować podstawę opodatkowania, przyjmując metodę wypracowaną przez siebie (art. 23 § 4 Ordynacji podatkowej).
W każdym przypadku, określenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania powinno zmierzać do określenia jej w wysokości zbliżonej do rzeczywistej podstawy opodatkowania. Organ podatkowy, określając podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, uzasadnia wybór metody oszacowania (art. 23 § 5 Ordynacji podatkowej). Przy czym, ustawodawca upoważnił organy podatkowe do odstąpienia od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli dane wynikające z ksiąg podatkowych, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwalają na jej określenie (zob. art. 23 § 2 Ordynacji podatkowej).
Z tego typu przypadkiem nie mamy jednak do czynienia, gdyż Skarżący w ogóle nie prowadził w 2008 r. ksiąg podatkowych.
Pamiętać należy, że ustalenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania zawiera już w swej istocie ryzyko, że nie będzie dokładnie taka sama, jak w rzeczywistości. Ryzyko, o którym mowa obciąża podatnika nie prowadzącego żadnych ewidencji, bądź prowadzącego ewidencje podatkowe w sposób nierzetelny z przyczyn o niego zależnych. Nie można jednak zapominać, że celem szacowania podstawy opodatkowania powinno być jej ustalenie w wysokości najbardziej zbliżonej do rzeczywistości, a nie karanie podatnika z tego tytułu, że nie ma właściwej dokumentacji podatkowej. Oszacowanie podstawy opodatkowania nie może stanowić swoistej sankcji podatkowej, gdyż jej założeniem i celem jest jedynie odtworzenie rzeczywistości w zakresie danych, mających znaczenie dla wymiaru należnego podatku (wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., I SA/Łd 1421/00, niepubl.; L. Etel w: J. Brolik, R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski,
S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa, komentarz do art. 23, LEX 2013).
Szacowanie podstawy opodatkowania na podstawie art. 23 § 1 Ordynacji podatkowej dokonywane jest w odniesieniu do całej podstawy, jak również i jej części. Oszacowaniu może podlegać tylko jeden z elementów podstawy. Ustalenie
w drodze szacunku wielkości nawet pojedynczego elementu wchodzącego w skład podstawy opodatkowania powoduje, że cała ta podstawa nabiera cech podstawy opodatkowania ustalonej w drodze szacunkowej (zob. wyrok NSA z dnia
12 października 1995 r., SA/Kr 1236/95, M. Pod. 1996, nr 4). Podobne stanowisko wyraził NSA OZ w Białymstoku w wyroku z dnia 10 maja 1995 r. sygn. SA/Bk 75/95 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Szacowanie podstawy opodatkowania powinno być oparte na w miarę realnych założeniach
i dokonywane przy uwzględnieniu logicznych metod rozumowania (wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 1992 r. SA/Wr 663/92, POP 1994, z. 1, poz. 3).
W sprawie tej uzasadniono brak możliwości zastosowania jednej z metod wymienionych w art. 23 § 3 Ordynacji podatkowej i należy zaakceptować stanowisko organów w tym aspekcie. Umożliwiło to organom oszacowanie podstawy opodatkowania na podstawie art. 23 § 4 Ordynacji podatkowej, według wypracowanej przez siebie metody, która w analizowanym przypadku sprowadza się do przyjęcia za wartość obrotu osiągniętego przez Skarżącego w 2008 r. - wpływów środków pieniężnych na rachunki bankowe strony w postaci: wpłat gotówkowych Skarżącego i przelewów od usługobiorców (tu Parafii Świętej Rodziny w K.).
Zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonych przez organ dowodów, przyjęta metoda szacowania podstawy opodatkowania jest na tyle niedoskonała,
że w istotnym stopniu zniekształca obraz osiągniętego przez Skarżącego obrotu
z tytułu wykonywanych usług, a tym samym urąga powinności zmierzania
do określenia podstawy opodatkowania w wysokości zbliżonej do rzeczywistej podstawy opodatkowania. Metoda zastosowana przez organ I instancji
i zaakceptowana przez organ odwoławczy, stanowi w istocie przejaw ukarania Skarżącego za brak ksiąg podatkowych i nie ujawnienie obrotu z tytułu prowadzonej w 2008 r. działalności gospodarczej.
Obowiązkiem organów podatkowych jest uwzględnianie okoliczności zarówno korzystnych dla podatnika, jak i dla niego niekorzystnych. Uzasadniając dokonanie szacunku w sprawie organy słusznie skąd inąd stwierdziły, że zgromadzone dokumenty nie zawierają danych, na podstawie których można określić podstawę opodatkowania w sposób inny niż oszacowanie. Zwraca jednak uwagę dalsza argumentacja, w której wskazano, że dowody z przesłuchania świadków zawierają przybliżone dane dotyczące wartości wykonywanych przez Skarżącego usług.
W ocenie organów, zeznania świadków, dowody wpłat i kosztorysy nie dały pełnego obrazu co do rozmiarów tych usług, gdyż wielkość wpłat gotówkowych dokonywanych przez Skarżącego na rachunki bankowe była znacznie większa niż wynikająca z zeznań osób przesłuchanych w prokuraturze, a wielkości wpłat
na rachunki były spójne z kwotami zainwestowanymi przez stronę na lokatach bankowych oraz w budowę domu.
Skoro organy twierdzą, że zebrane dowody nie dały pełnego obrazu rozmiarów usług świadczonych przez Skarżącego, to powinny podjąć próby ustalenia innych jego usługobiorców. Tym bardziej, że w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w B. nie zweryfikowano wszystkich ewentualnych kontrahentów strony. Zabezpieczone dane z telefonu Skarżącego zawierały kontakty telefoniczne do parafii, których proboszczowie nie byli przesłuchiwani w postępowaniu karnym. W sytuacji, gdy organy mają wątpliwości co do rozmiarów prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej, nie jest wystarczające oparcie się na dowodach zgromadzonych w postępowaniu karnym. Obowiązkiem organów podatkowych jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań
w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy
w postępowaniu podatkowym. W rozpatrywanej sprawie takich działań nie podjęto, przez co zniekształcona została wielkość obrotu oszacowana w przyjęty przez organy sposób. Dopiero gdyby podjęte kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego nadal nie dawały satysfakcjonujących rezultatów, organy mogłyby wykorzystać wyłącznie dowody, które zgromadzone zostały w toku postępowania karnego. W takim przypadku należy zwrócić uwagę, że dowody te zawierają
co prawda dane przybliżone o wartości wykonywanych przez Skarżącego usług, ale niewątpliwie przydatne do uzyskania w drodze szacunku wielkości podstawy opodatkowania zbliżonej do rzeczywistości. Proboszcz Parafii Najświętszego Serca Jezusowego w S. zeznał, że po wykonaniu prac Skarżący zażądał ponad 9.000 zł. Świadek przedstawił kosztorys opiewający na kwotę 9.405 zł (k. 6 tom II akt administracyjnych). Z kolei proboszcz Parafii Świętej Rodziny w K. przedstawił m.in. dowody wpłat z 2007 i 2008 r. na poczet usługi wykonanej przez Skarżącego oraz kosztorys opiewający na łączną kwotę 33.725 zł. Dysponując takimi danymi, organy nie mogą ich pomijać i opierać się jedynie na wielkościach wpłat na rachunki bankowe strony, chyba że ponad wszelką wątpliwość powiążą te wpłaty z prowadzoną działalnością gospodarczą. Tym bardziej, że istnieje potencjalna możliwość ich "dublowania się" podczas operacji wpłat na poszczególne rachunki, co zresztą zostało przez organy zauważone. Wychwycenie przez organ I instancji jednego przypadku przepływu środków odbywającego się w ten sposób, że wypłata występuje z jednego rachunku, a następnie dokonywana jest wpłata tych środków na inny rachunek Skarżącego nie oznacza jednak, że takich przypadków nie mogło być więcej. W innej sprawie podatnika dotyczącej podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej, uwzględniając zarzut postawiony w odwołaniu, zreformował decyzję organu I instancji kwestionując zaliczenie kwoty 18.650,45 zł do ustalanego obrotu, z uwagi na stwierdzone przesunięcie tej kwoty między kontami bankowymi strony skarżącej. Powyższe świadczy zdaniem Sądu o niedoskonałości przyjętej metody szacunku. Na obecnym etapie postępowania nie jest wykluczone, że takich przypadków mogło być więcej. Dysponując natomiast danymi przybliżonymi – zeznania świadków, kosztorysy, dowody wpłat – organy powinny je wykorzystać do oszacowania podstawy opodatkowania, stosując odpowiednio przyjęte proporcje, a nie opierać się jedynie na wpływach środków pieniężnych na rachunki bankowe strony w postaci: wpłat gotówkowych Skarżącego i przelewów od usługobiorców.
Wskazane wyżej mankamenty przyjętej metody dyskwalifikują ją jako taką, która zmierza do określenia podstawy opodatkowania w wysokości zbliżonej
do rzeczywistej podstawy opodatkowania. Brak współpracy Skarżącego przy ustalaniu obowiązku podatkowego, czy też nie uwzględnienie jego wyjaśnień odnośnie pochodzenia środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych nie oznacza, zdaniem Sądu, że organy podatkowe mogły dla potrzeb sposobu ustalenia podstawy opodatkowania uznać, że wszelkie wpłaty na konto Skarżącego dokonane przez niego stanowią należności za wykonane usługi. Przy tak zgromadzonym materiale dowodowym organy powinny rozważyć opodatkowanie takich wpłat na konta bankowe z innych źródeł niż pochodzące z działalności gospodarczej.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca jej wydanie decyzja organu I instancji naruszają art. 23 § 4 i 5 Ordynacji podatkowej
w powiązaniu z przepisami art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej
w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stanowi to podstawę
do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji, o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w z w. z art. 135 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O niewykonalności zaskarżonych decyzji orzeczono zaś w oparciu o art. 152 tej ustawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko wyrażone
w wyroku i rozważą przeprowadzenie pogłębionego postępowania w celu uzyskania dostatecznych dowodów umożliwiających oszacowanie podstawy opodatkowania według dotychczas przyjętej metody. W razie niewystarczających wyników tego postępowania, organy - oceniając dotychczas zebrany materiał dowodowy – dokonają szacunku w sposób logiczny i mający odzwierciedlenie w zebranych danych wynikających z zeznań świadków i przedłożonych przez nich dokumentów.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło