I SA/Bk 247/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 października 2013 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 oddala skargę 1. W dniu [...] maja 2013 r. E. W., (powoływany dalej jako: "Skarżący"), złożył do Biura Powiatowego ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności na rok 2012, w którym ubiegał się o jednolitą płatność obszarową (JPO) do działek rolnych o powierzchni wynoszącej 18,19 ha. 2. W trakcie kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono błąd kontroli krzyżowej w odniesieniu do działki rolnej A położonej na działce ewidencyjnej oznaczonej nr [...], obręb Z., gmina N., powiat s., woj. p. Ustalono, że grunty położone na ww. działce ewidencyjnej zostały zadeklarowane we wnioskach o przyznanie płatności na rok 2012 przez dwóch producentów rolnych, w tym Skarżącego. 3. Biorąc powyższe pod uwagę, Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w S., w dniu [...] października 2012 r. wystosował wezwanie do Skarżącego do złożenia wyjaśnień. 4. W dniu [...] października 2012 r. Skarżący złożył wniosek o zawieszenie postępowania. 5. W dniu [...] października 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w S. wydał postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania. 6. W dniu [...] listopada 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w S. przeprowadził rozprawę administracyjną w celu ustalenia faktycznego posiadania i użytkowania spornej działki. 7. W dniu [...] listopada 2012 r. do Biura Powiatowego wpłynęło pismo Skarżącego gdzie Skarżący wycofał wniosek o płatności UPO. 8. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w dniu [...] lutego 2013 r. Organ l instancji wydał decyzję, w której odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej. Dodatkowo na Skarżącego nałożono sankcję. 9. W dniu [...] kwietnia 2013 r. Dyrektor POR ARiMR w Ł. utrzymując w mocy powyższą decyzję powołał przepisy art. 3 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 1 i 6 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego oraz przepis art. 336 Kodeksu cywilnego i stwierdził, że dla przyznania płatności istotne jest to, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, nie musi natomiast wykazywać, że przysługuje mu prawo do tego gruntu. Prawo do płatności bezpośrednich przysługuje temu, kto je rolniczo użytkuje. Organy uznały, że Skarżący nie użytkował jako posiadacz zadeklarowanej we wniosku działki ewidencyjnej nr [...], a faktycznym ich posiadaczem w 2012 r. był Pan J. Ł., który od 1 kwietnia 2005 r., tj. od chwili zawarcia umowy dzierżawy tej działki zgłasza ją do dopłat bezpośrednich. Zdaniem Organu, za przyjęciem tego poglądu przemawia też fakt, że Skarżący wycofał sporną działkę rolną z płatności. W wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzono, że w sprawie doszło do zawyżenia powierzchni użytkowanej rolniczo na działce ewidencyjnej nr [...]. Powierzchnią zawyżoną jest cała powierzchnia działki. Organ przytoczył też treść przepisu art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r. Stwierdzono, że w sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 73 rozporządzenia 1122/2009 który przewiduje możliwość odstąpienia od sankcji. 10. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku E. W. zarzucił decyzji Dyrektora P. Oddziału ARiMR w Ł. naruszenie przepisów: – art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez dokonanie wadliwej oceny materiału dowodowego w sprawie oraz dowolną interpretację bez podstaw faktycznych i prawnych. Skarżący zakwestionował także nałożenie sankcji trzyletnich przez ARMiR i nieuwzględnienie przy tym, że Skarżący wycofał wniosek z płatności dobrowolnie. W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że nieprawidłowości nie wynikały z jego winy. Wskazał, iż jest samoistnym posiadaczem i że użytkował działkę trwale od 1995 r. Podkreślił, iż jesienią 2011 r. wykonał prace polegające na oprysku i przygotowaniu jako ugór czarny (bez zasiewu) na spornym gruncie i na tę okoliczność wskazał świadków. Podniósł, że wniosek do ARMiR został złożony prawidłowo i że nie było mu znane wtargnięcie siłowe i zasiew dokonane przez J. Ł. Skarżący podkreślił, że po stwierdzeniu zasiewu latem 2012 r. nie zniszczył tych zasiewów, tylko swój wniosek wycofał prawidłowo. 11. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. 12. Zasadniczy spór w sprawie dotyczy tego, czy na podstawie zebranego materiału dowodowego organy miały podstawy do ustalenia, że Skarżący nie spełniał przesłanek do otrzymania płatności do gruntów rolnych wynikających z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., nr 170, poz. 1051). 13. W myśl powołanego przepisu, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 4) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Wynika stąd, że koniecznym warunkiem uzyskania przez rolnika płatności jest m.in. posiadanie gruntów rolnych i utrzymywanie ich zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności. Jako że ustawa nie definiuje bliżej posiadania, stosuje się tutaj pomocniczo przepisy Kodeksu cywilnego. W myśl art. 336 tej ustawy, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Dla przymiotu posiadania istotne jest zatem faktyczne władanie rzeczą, a ponadto istnienie prawa do władania rzeczą. W orzecznictwie wielokrotnie zwracano uwagę na to, że dla prawa do otrzymania płatności liczy się faktyczne korzystanie z gruntów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 października 2011 r. wskazał, że posiadanie uprawniające do uzyskania płatności musi zawierać w sobie kilka szczególnych cech: musi to być faktyczne posiadanie i rolnicze użytkowanie gruntów utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej i ściśle związanych z produkcją rolną, której przecież wspieraniu płatności mają służyć (II GSK 1034/10). Sąd wskazał też, że idea płatności obszarowych wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 16 listopada 2010 r. wskazał, że istotą płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest pomoc rolnikowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne, utrzymując je zgodnie z normami, decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie (V SA/Wa 1062/10). Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 czerwca 2012 r. wyraził pogląd, że z regulacji dotyczących przyznania pomocy finansowej w formie jednolitej płatności obszarowej i jednolitej płatności uzupełniającej wynika, iż pomoc ta może być przyznana tym rolnikom, którzy faktycznie rolniczo użytkują posiadane działki rolne, a zatem tym, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Tego rodzaju prace nie mogą mieć charakteru sporadycznego (II GSK 734/11). Z kolei WSA w Białymstoku w wyroku z 12 stycznia 2012 r., (I SA/Bk 424/11) stwierdził, że podstawą do uznania, że producent rolny jest posiadaczem gruntów rolnych jest jedynie posiadanie gruntów o charakterze trwałym, a związek z rzeczą nie powinien wyrażać się w sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możliwości korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. także wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 maja 2013 r., I SA/Bk 128/13). Sąd orzekający w tej sprawie w pełni podziela zaprezentowane wyżej poglądy. 14. Jak wynika z oświadczenia Pan J. Ł., a także z zeznań świadków –to pan Ł. od 1 kwietnia 2005 r. dzierżawi sporną działkę, uprawiał ją i utrzymywał w dobrej kulturze rolnej. Jesienią 2011 r. sporna działka została przez niego obsiana pszenżytem a na wiosnę 2012 r. przeprowadzono dodatkowe zabiegi agrotechniczne. Mając na uwadze powyższe organy zasadnie stwierdziły, że Skarżący w roku 2011 nie użytkował spornej działki w sposób wymagany przepisami ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego. Dlatego zasadnie odmówiły przyznania mu płatności JPO. Nie doszło przy tym do naruszenia zarzucanych przepisów tej ustawy. Organy prawidłowo dokonały wykładni zarówno tych przepisów, jak też przepisów art. 336 – 345 Kodeksu cywilnego. 15. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez jego niezastosowanie w sprawie i dodatkowe nałożenie na Skarżącego sankcji, jego należy stwierdzić, że jest on niezasadny. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, brak było podstaw do tego, by odstąpić od sankcji, gdyż w kontekście poczynionych ustaleń nie budzi wątpliwości okoliczność, że wniosek złożony przez Skarżącego nie był prawidłowy pod względem faktycznym zaś istotnie nie wykazał on, że nie ponosi winy za zadeklarowanie danych nieprawidłowych. Słusznie zauważył Organ, że działka od lat znajdowała się w posiadaniu pana Ł., będąc przez niego dzierżawiona. Nawet jeśli u Skarżącego pojawiło się przeświadczenie, że działka stanowi jego własność czy posiadanie, to do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii i w kontekście użytkowania działki przez inną osobę, złożenie wniosku o płatności nie było uzasadnione. 16. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.