I SA/Bk 28/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. W. od postanowienia referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 13 kwietnia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości i podatku leśnym za 2012 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. M. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. We wniosku wskazał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje emerytura w wysokości 1.017 zł. W skład jego majątku wchodzi: dom o powierzchni 120 m², stanowiący ½ bliźniaka oraz nieruchomość o powierzchni 1,13 ha (las i nieużytki) w H. Wnioskodawca nie ma zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych, jest zadłużony z tytułu zaciągniętych kredytów na kwotę ponad 100.000 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 9 marca 2016 r. skarżący oświadczył, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem własnym oraz domu wynoszą około 1.000 zł. Skarżący jest właścicielem samochodu osobowego marki Ł., rok prod. 1990, którym nie jeździ, gdyż wymaga remontu, na który go nie stać. Wnioskodawca od ponad 10 lat nie uzyskuje pożytków ani dochodów z tytułu posiadania nieruchomości położonej w H., jest to siedziba firmy "B.". Skarżący nie jest beneficjentem dopłat unijnych. Skarżący wskazał, iż łączna kwota spłacanych rat miesięcznych zaciągniętych przez niego zobowiązań finansowych to 3.000 zł. Opłaty za ogrzewanie gazem w okresie zimowym wynoszą 500 zł miesięcznie. Do akt sprawy Skarżący dołączył: odcinki emerytury za okres styczeń – marzec 2016 r.; decyzję ZUS z dnia 17 marca 2015 r. o waloryzacji emerytury; podsumowanie dochodu firmy L. za 2015 r. oraz zestawienie przychodów i wydatków firmy w 2015 r.; harmonogram spłat kredytu na kwotę 111.421,39 zł; harmonogram spłat kredytu na kwotę 18.725 zł; harmonogram spłat kredytu na kwotę 13.200 zł; kserokopię dowodu rejestracyjnego pojazdu; wezwanie do zapłaty za paliwo gazowe; fakturę za energię elektryczną. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznając, że treść oświadczenia o sytuacji majątkowej budzi uzasadnione wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym. W złożonym w terminie sprzeciwie Skarżący wniósł o zmianę postanowienia poprzez jego uchylenie w całości praz ponowne rozpatrzenie wniosku. Zarzucił naruszenie art. 246 § 1 w zw. z art. 257 i art. 258 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Zaznaczył, że jego sytuacja finansowa jest tragiczna i powinien być w świetle obowiązujących przepisów zwolniony od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. po. 270 ze zm.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W takim zakresie prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu i zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Pamiętać przy tym trzeba, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. To rzeczą wnioskodawcy jest dokładne i zgodne z prawdą przedstawienie własnej sytuacji majątkowej oraz wykazanie, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zdaniem Sądu, oświadczenia skarżącego oraz przedłożone dokumenty, nie umożliwiają wiarygodnej oceny jego sytuacji majątkowej, w tym rzeczywistej wysokości jego dochodów. Skarżący zadeklarował swój miesięczny dochód na kwotę 1.017 zł (emerytura), podczas gdy deklarowane wydatki miesięczne wynoszą około 1.000 zł, natomiast spłata kredytów miesięcznie zamyka się kwotą około 2.500 zł, tym samym przekraczają wskazany dochód o kwotę co najmniej 2.500 zł. Skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, z jakich środków pokrywane jest bieżące jego utrzymanie. W tych okolicznościach brak jest możliwości ustalenia źródeł finansowania wszystkich wydatków zwłaszcza, że skarżący oświadczył, że oprócz emerytury nie posiada zgromadzonych oszczędności. Ponadto wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów wskazujących na to, aby zalegał ze spłatą kredytów czy też bieżących rachunków. Ustalenia te nasuwają wątpliwość, co do rzeczywistej jego sytuacji majątkowej i rzeczywistych źródeł finansowania wykazanych wydatków. W ocenie Sądu powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. W tym stanie rzeczy sprzeciw nie mógł zostać uwzględniony. Argumenty w nim zawarte są ogólnikowe i nie wnoszą nic nowego do sprawy. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 257 i art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a. są niezrozumiałe. W sprawie tej referendarz nie wydał zarządzenia o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Końcowo należy zauważyć, że ocena sytuacji majątkowej skarżącego była już przedmiotem rozważań tut. Sądu, jak też Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których to orzeczeniach sądy jednomyślnie się wypowiadały, że składane przez skarżącego oświadczenia są nie wiarygodne – zob. m.in. postanowienia NSA z dnia 7 marca 2016 r. II FZ 111/16, z dnia 25 sierpnia 2015 r. II GZ 387/15, z dnia 18 września 2014 r. II OZ 951/14. Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 245 § 2 i 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy procesowej, orzeczono jak w sentencji.