I SA/Bk 290/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, Sędziowie sędzia WSA Piotr Pietrasz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2008 rok oddala skargę. Wnioskiem z [...] marca 2008 r. Pan A. P. R. (dalej powoływany jako Skarżący) zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: ARiMR) w S. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2008 r. w postaci: jednolitej płatności obszarowej (dalej jako: JPO) do działek rolnych o powierzchni 11,24 ha, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (dalej jako: UPO) do działek rolnych o powierzchni 5,09 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni przeznaczonej na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (dalej jako: PZ) do działek rolnych o powierzchni 5,90 ha. Decyzją z [...] stycznia 2009 r., nr [...] Kierownik Biura ARiMR w S. przyznał wnioskodawcy płatności JPO i UPO w pełnej wysokości oraz odmówił przyznania płatności PZ. W uzasadnieniu odmowy przyznania płatności PZ organ wskazał, że wyliczona na podstawie informacji zawartych w rejestrze zwierząt oznakowanych (IRZ), liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) wynosi 0,00, co spowodowało, że Skarżący nie spełnia warunków dla przyznania płatności określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 44, poz. 265 ze zm.). Organ zaznaczył, że ze złożonego przez Skarżącego oświadczenia wynika, że zwierzęta w okresie referencyjnym były zarejestrowane na ojca beneficjenta. Z powyższą decyzją nie zgodził się Skarżący i w złożonym odwołaniu wskazał, iż wydana decyzja jest niesłuszna i nieuzasadniona prawnie. W ocenie Skarżącego, decyzja organu I instancji jest niezgodna z wykładnią przepisów dotyczących przyznawania płatności PZ, prezentowaną w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, w szczególności WSA w Poznaniu (wyrok z 28 sierpnia 2008 r. III SA/Po 297/08) oraz WSA w Gdańsku (wyrok z 14 października I SA/Gd 594/08). Po rozpatrzeniu sprawy w drugiej instancji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...] maja 2009 r., nr [...], utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 44, póz. 265), płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez tego rolnika lub jego małżonka, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. nie był posiadaczem bydła lub owiec, kóz lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone przez tego rolnika lub jego małżonka do rejestru zwierząt gospodarskich a zatem słusznie organ I instancji odmówił przyznania płatności PZ do powierzchni trwałych użytków zielonych. Na powyższą decyzję Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której uznał zaskarżoną decyzję za bezpodstawną, nierzetelną i nie mającą uzasadnienia prawnego. Podtrzymując stanowisko zaprezentowane w odwołaniu, Skarżący wskazał, iż spełnia wszystkie warunki do przyznania płatności PZ, albowiem w okresie referencyjnym był rolnikiem oraz posiadaczem zwierząt wpisanych do właściwego rejestru. Powołał się przy tym na stanowisko zaprezentowane w kilku wyrokach sądów administracyjnych, z których wynika, zdaniem Skarżącego, iż spełnia wymagania do przyznania mu płatności PZ. Podkreślił, iż z rozporządzenia regulującego zasady przyznania płatności PZ, jak wskazał WSA w Gdańsku w wyroku z 14 października 2008 r. I SA/Gd 544/08, nie wynika, że w rejestrze zwierząt musi być wpisany posiadacz, a jedynym warunkiem ustawowym jest wpisanie stada we właściwym rejestrze. Dodatkowo wskazał, iż z uregulowań zawartych we wspólnotowych aktach prawnych wynika, że wsparcie finansowe i dopłaty do produkcji rolnej mają charakter przedmiotowy i odnoszą się do gospodarstwa rolnego i produkcji rolnej. Bez znaczenia, zdaniem Skarżącego miał fakt, kto zgłosił i na kogo były zarejestrowane zwierzęta wchodzące w skład gospodarstwa skoro wszystkie zwierzęta były i są w posiadaniu Skarżącego. Odpowiadając na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uwzględnienie skargi może nastąpić w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miałoby ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził istnienia którejś z wymienionych przesłanek dających podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Powstały w tej sprawie spór dotyczy tego, czy Skarżący spełnia jeden z warunków uprawniających go do przyznania uzupełniającej płatność obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ). Trzeba na wstępie podkreślić, że płatność zwierzęca jest nową formą płatności dla producentów rolnych, obowiązującą dopiero od 2007 r. Ma ona charakter tzw. płatności historycznej, albowiem aby nabyć uprawnienie do jej uzyskania w danym roku kalendarzowym należy spełnić warunki, które musiały zaistnieć w poprzednim okresie, tzw. okresie referencyjnym (zob. wyrok WSA w Opolu z 4 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Op 89/08). Zgodnie bowiem z przepisem § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 265), płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli: (1) rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez tego rolnika lub jego małżonka, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie, (2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 r., rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. Natomiast zgodnie z brzmieniem § 5 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia, płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), i współczynnika 0,3 oraz trwałych użytków zielonych lub powierzchnia upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2. W przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości, że Skarżący w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. nie był posiadaczem zarejestrowanych na siebie zwierząt gospodarskich. Nie spełnia zatem warunków do przyznania mu płatności PZ opisanych w przepisie § 5 ust. 1 pkt 1 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008 r. Sąd nie podziela stanowiska zajętego w skardze, jakoby z przepisów prawa wynika, że warunkiem otrzymania przedmiotowych płatności jest jedynie wpis stada do właściwego rejestru. Nieistotne jest natomiast, czy wpisany jest posiadacz tych zwierząt. Otóż zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt - co jest istotne - przez tego rolnika lub jego małżonka, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie. Przepisy cyt. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008 r. zostały wydane w oparciu przepisy ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm. (obecny tytuł tej ustawy brzmi: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"). Wprawdzie w przepisie art. 7 ust. 2 tej ustawy wskazano, że rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności obszarowe uzupełniające do powierzchni upraw (w tym płatność PZ), to trzeba jednak zwrócić uwagę na dalsze zapisy tego aktu prawnego. Otóż w art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw rolnictwa, aby ten w drodze rozporządzenia określił rodzaje roślin, o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy, uwzględniając wykaz systemów wsparcia określony w załączniku I do rozporządzenia nr 1782/2003, założenia Wspólnej Polityki Rolnej oraz biorąc pod uwagę, że uprawy roślin, do których przysługują płatności uzupełniające, prowadzi się zgodnie z przepisami Unii Europejskiej dotyczącymi udzielania wsparcia do tych upraw. W przepisie art. 23 (uchylonym przez art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) z dniem 15 marca 2008 r.) ustawodawca wskazał natomiast, że minister może określić szczegółowe warunki lub szczegółowy tryb przyznawania płatności uzupełniających. Przez użyte w przywołanym przepisie określenie "szczegółowe warunki" należy rozumieć sprecyzowanie elementów, od zrealizowania których uzależnione jest przyznanie płatności uzupełniających do upraw poszczególnych roślin objętych tymi płatnościami. Nie można więc twierdzić, że wśród szczegółowych warunków przyznania płatności nie mieści się spełnienie tego, o którym mowa w § 5 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, a mianowicie, aby w okresie referencyjnym podmiot ubiegający się o płatność PZ był posiadaczem określonych zwierząt inwentarskich, które zostały zgłoszone do rejestru zwierząt przez tego rolnika. Nade wszystko trzeba zwrócić uwagę, że w art. 17 ust. 3 cyt. ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ustawodawca wprost wskazał, że wydając wspomniane rozporządzenie, minister właściwy do spraw rolnictwa może uzależnić objęcie danego rodzaju roślin płatnościami uzupełniającymi od liczby zwierząt danego gatunku posiadanych przez rolnika w danym okresie lub w danym dniu. Fakt, iż jak stanowi Skarżący wsparcie finansowe rolników i wszelkie dopłaty do produkcji rolnej z założenia mają charakter przedmiotowy i odnoszą się przez to do gospodarstwa rolnego i produkcji rolnej nie oznacza, że prawodawca nie może uzależniać przyznania płatności od spełnienia określonych warunków o charakterze podmiotowym. Takim właśnie warunkiem było posiadanie przez Skarżącego w okresie referencyjnym zwierząt, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt przez tego rolnika. W przedmiotowej sprawie nie bez znaczenia pozostaje treść art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. Nr 91, poz. 872 ze zm.), zgodnie z którym posiadacz zwierzęcia gospodarskiego, podmiot prowadzący miejsce gromadzenia zwierząt oraz podmiot prowadzący zakład przetwórczy są obowiązani zgłosić kierownikowi biura powiatowego Agencji, siedzibę stada, miejsce gromadzenia zwierząt oraz miejsce unieszkodliwiania zwłok zwierząt gospodarskich w celu nadania numeru siedziby stada, numeru miejsca gromadzenia zwierząt lub numeru miejsca unieszkodliwiania zwłok zwierząt gospodarskich nie później niż w dniu wprowadzenia pierwszego zwierzęcia gospodarskiego do siedziby stada lub miejsca gromadzenia zwierząt. Przepis ten - co prawda - nie ma bezpośredniego wpływu na możliwość przyznania dopłaty zwierzęcej rolnikowi, który jest faktycznym posiadaczem zwierząt, ale nie figuruje w rejestrze, to jednak dokonując interpretacji postanowień § 5 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, należy mieć na uwadze prawny obowiązek aktualizacji danych ewidencji. Z perspektywy postanowień § 5 ust. 1 rozporządzenia obowiązek aktualizacji ewidencji zwierząt nie wprowadzał w odniesieniu do rolnika elementu zaskoczenia, albowiem była to powinność wynikająca bezpośrednio z przepisów prawa. Odmowa przyznania przedmiotowej płatności nie może być traktowana jako sankcja za naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Stanowi bowiem konsekwencje niewypełnienia przesłanek określonych w § 5 ust. 1 wskazanego rozporządzenia. Zauważyć również należy jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z 2.10.2008, sygn. akt I SA/Bk 260/08, dotyczącym odmowy przyznania A. P. R. płatności za 2007 r., iż wobec Skarżącego nie miał zastosowania § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju z 13 marca 2007 r., który to przepis przewidywał okres referencyjny od 15 września roku poprzedzającego rok złożenia wniosku do 14 marca roku złożenia tego wniosku. W orzeczeniu tym Sąd wskazał, iż przepis ten dotyczy sytuacji, gdy rolnik, z wyjątkiem przypadków niemających w sprawie zastosowania, nie występował uprzednio z wnioskiem o przyznanie mu płatności do gruntów rolnych. Tymczasem Skarżący zwracał się już o przyznanie płatności za rok 2006 r. Wniosek ten złożył wówczas "na siebie", a zatem nie było to przejęcie płatności, o które ubiegał się jego ojciec. Zauważyć należy, że również rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008 r. w § 6 ust. 1 przewiduje, że w przypadku gdy rolnik nie występował uprzednio z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40, z późn. zm.) oraz art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zwanej dalej "ustawą", płatność zwierzęca przysługuje mu, jeżeli w okresie od dnia 15 września roku poprzedzającego rok złożenia wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej do dnia 14 marca roku złożenia tego wniosku był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez tego rolnika lub jego małżonka, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie. Przepis ten jednak nie mógł mieć zastosowania w sprawie. Rolnik występował już bowiem z wnioskiem o przyznanie płatności. Ponadto wbrew zarzutom skargi wobec Skarżącego nie mógł być też zastosowany art. 21 ust. 1 - 5 ustawy z 26 stycznia 2007 r. Przepisy te regulują bowiem zasady przyznawania płatności w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 796/2004. W okresie, do którego odnosi się zaskarżona decyzja Skarżący nie przejął gospodarstwa rolnego. Wszystko to każe stwierdzić, że zastosowane w tej sprawie przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008 r. nie naruszają przywołanych wyżej norm ustawnych. Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń prawa, które można wskazać jako podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Z tego względu oparte na treści tych przepisów decyzje organów obu instancji nie mogą być uznane za niezgodne z prawem. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 cyt. wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.