I SA/Bk 317/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi Fundacji "P." w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za miesiące od X do XII 2010 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...].11.2011 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej Fundacji "P." w B. kwotę 3.266 zł (słownie: trzy tysiące dwieście sześćdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...], Wójt Gminy N. określił Fundacji "P." w B. (dalej powoływana również jako skarżąca Fundacja) wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. w kwocie 30.064,00 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca Fundacja błędnie zadeklarowała posiadane przez siebie grunty i budynki położone w gminie N. jako zwolnione z podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 10 i 14 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010 r., nr 95 poz. 613 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako u.p.o.l.) Wskazano, że skarżąca Fundacja w miesiącach październik - grudzień 2010 r. była właścicielem działki oznaczonej nr [...] o pow. 25.6508 ha, która następnie została podzielona na działki o nr [...] o pow. 0,5102 ha, o nr [...] o pow. 24.0156 ha oraz o nr [...] o pow. 1,1250 ha. Na powyższych działkach znajdowały się budynki o łącznej powierzchni 6658 m2. W dniu [...] kwietnia 2011 r. skarżąca Fundacja dokonała sprzedaży działki o nr [...] o pow. 0,5102 ha wraz z budynkiem o pow. 321 m2 na rzecz S. B. (prezesa skarżącej Fundacji). W sprawie ustalono też, że działki stanowiące własność skarżącej Fundacji były sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako Tr - grunty różne. Organ przyjął, że z uwagi na sposób klasyfikacji gruntów w ewidencji, w sprawie nie miało zastosowanie zwolnienie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. Organ przyjął, że zgromadzony w aktach materiał dowodowy nie potwierdza zajęcia budynków na działalność statutową przez skarżącą Fundację. Dlatego też skarżąca Fundacja nie mogła też skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 14 u.p.o.l. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i określiło wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. za miesiące od października do grudnia, w kwocie 28.268,90 zł. W uzasadnieniu decyzji organ dokonał analizy, czy przedmiotowe grunty i budynki zakupione przez skarżącą Fundację korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 10 i art. 7 ust. 1 pkt 14 u.p.o.l. Organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. nie może mieć zastosowania, gdyż w rejestrze gruntów zakupiona działka nr [...] posiadała do dnia [...].11.2011 r. oznaczenie jako tereny różne "Tr". W zakresie zwolnienia wymienionego w art. 7 ust. 1 pkt 14 u.p.o.l., organ wskazał, że zwolnienie to dotyczy nieruchomości lub ich części zajętych na prowadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego. Z przepisu wyraźnie wynika, że zwolnienie ma charakter przedmiotowy, nie każda nieruchomość stanowiąca własność (posiadanie) organizacji pożytku publicznego podlega zwolnieniu ale tylko taka, która jest zajęta na prowadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego. Organ ustalił, że stan budynków należących do skarżącej Fundacji był zły, brak było energii elektrycznej (poza jednym budynkiem nr [...]), brak ogrzewania, brak wody bieżącej, zniszczone podłogi i ściany, w niektórych budynkach przeciekający dach a nawet jego brak (budynki nr [...]), w dwóch budynkach prowadzono prace remontowe (nr [...]). Na tej podstawie organ stwierdził, że będące w posiadaniu skarżącej Fundacji budynki, z uwagi na stan techniczny, nie mogły być zajęte na prowadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego. Kolegium zaznaczyło, że w § 12 statutu Fundacji zapisano, że nieodpłatna działalność pożytku publicznego polega na pośrednictwie pracy, opiece wychowawczej i społecznej bez zakwaterowania, działalności domów i ośrodków kultury oraz pozostałej działalności związanej ze sportem. Tym samym prowadzenie prac remontowych w budynku, który został w kwietniu 2011 r. sprzedany na rzecz prezesa Fundacji, nie może być rozumiane jako zajęcie nieruchomości na nieodpłatne cele statutowe organizacji pożytku publicznego. W kwestii opodatkowania nieruchomości według stawki pozostałej, z uwagi na oznaczenie "Tr" Kolegium wyjaśniło, iż zmiana klasyfikacji gruntów nastąpiła dopiero na mocy decyzji Starosty Powiatowego z [...] października 2011 r., a zatem brak było podstaw do przyjęcia, że do tego czasu w 2010 r. należy zastosować nową klasyfikację gruntów. Nową klasyfikację uwzględniono w wyliczeniach podatku od listopada 2011 r. Kolegium przyjęło ponadto, że z uwagi na bak dachów na budynkach o nr [...] i [...], powierzchnię użytkową obu budynków należało wyłączyć przy określaniu podstawy opodatkowania, dlatego też zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji do orzeczenia merytorycznego, co do istoty sprawy. W skardze do Sądu Fundacja wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem skarżącej Fundacji wydane w sprawie decyzje naruszają szereg przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 120, art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 123 § 1, art. 125 § 1 i 2, art. 127, art. 130 § 1 pkt 1 i 6, art. 132, art. 139, art. 173, art. 180 § 1, art. 187, art. 188, art. 191), art. 6 i 7 u.p.o.l., ustawę o księgach wieczystych oraz szereg przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Wyrokiem z 19 czerwca 2013 r., sygn. I SA/Bk 49/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. W szczególności Sąd przyjął, że podstawowe znaczenie dla określenia charakteru gruntu ma ewidencja gruntów i budynków. Z akt administracyjnych, w szczególności z wypisu z rejestru gruntów wynika, że zarówno w 2010 r. jak i przez dziesięć miesięcy 2011 r. działka o nr geod. [...] o pow. 25.6508 ha była sklasyfikowana w ewidencji gruntów jako tereny różne - Tr. Zmiana klasyfikacji powyższej działki nastąpiła dopiero na mocy decyzji Starosty z dnia [...] października 2011 r., która to okoliczność została uwzględniona przy wyliczaniu podatku za listopad i grudzień 2011 r. Sąd uznał więc, że organy słusznie opodatkowały działkę za okres październik - grudzień 2010 r. podatkiem od nieruchomości. Sąd zgodził się z organem, że w sprawie nie mogło mieć zastosowanie zwolnienie podatkowe z art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. Zdaniem Sądu I instancji organy podatkowe w prawidłowy sposób opodatkowały również budynki stanowiące własność skarżącej Fundacji. Sąd przyjął, że podnoszone przez skarżącą Fundację okoliczności, iż nabyte przez nią budynki nie odpowiadają przepisom budowlanym, że nie istnieje żadna dokumentacja związana z ich budową i oddaniem do użytkowania, czy też to, że nie figurują one w księgach wieczystych, nie ma znaczenia dla ustalenia, czy stanowią przedmiot podatku od nieruchomości. W ocenie Sądu I instancji, przeprowadzony dowód z oględzin potwierdził, że będące własnością skarżącej Spółki obiekty budowlane odpowiadają pojęciu budynku w rozumieniu u.p.o.l. (z wyjątkiem budynków o nr [...] i [...], w których uległ zawaleniu dach), dlatego też należało je opodatkować podatkiem od nieruchomości. Nie ma przy tym znaczenia, że powyższe obiekty znajdują się w złym stanie technicznym - jeżeli odpowiadają definicji budynku, muszą być opodatkowane podatkiem od nieruchomości. Zły stan techniczny budynków mógłby mieć wpływ jedynie na wysokość stawki podatku, ale jedynie względem budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 stycznia 2016 r., sygn. II FSK 2975/13, uchylił wyrok Sądu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd kasacyjny stwierdził, że doszło do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. poprzez błędną jego wykładnię. Zdaniem NSA w sprawie koniecznym było odwołanie się do prawa budowlanego w zakresie sposobu rozumienia pojęcia budynku, a więc trwałości związania z gruntem, wydzielenia z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadania fundamentów i dachu. NSA podzielił zarzut skargi, że to techniczna konstrukcja całego obiektu powinna stanowić miarodajne kryterium i punkt odniesienia dla ustalenia, czy dany obiekt budowlany - dla celów jego opodatkowania – jest, czy nie jest budynkiem. Zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji nie miał też dostatecznych podstaw faktycznych, aby na podstawie akt sprawy w wiążący sposób przesądzać o wszystkich istotnych cechach budynków, które uznał za będące przedmiotem opodatkowania. NSA stwierdził, że w postępowaniu podatkowym nie przeprowadzono w tym zakresie precyzyjnych czynności wyjaśniających, a zatem Sąd pierwszej instancji nie dysponował informacjami o faktach, poza niekompletnym protokołem oględzin oraz lakonicznymi wyjaśnieniami samej skarżącej, które w dodatku nie są jednoznaczne. NSA zwrócił uwagę, że ani ustawa o podatkach i opłatach lokalnych ani ustawa - Prawo budowlane nie definiują pojęcia "dach". NSA stwierdził, że WSA w Białymstoku, powołując się ogólnie na dołączony do akt sprawy protokół oględzin, nie sprecyzował cech poszczególnych obiektów budowlanych, przyjmując je - mimo braku takiej charakterystyki - za budynki w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Sąd pierwszej instancji nie zajął też stanowiska co do kwestii prawnopodatkowej klasyfikacji spornych obiektów budowlanych jako przedmiotu opodatkowania. NSA zalecił Sądowi I instancji dokonanie analizy - czy prawidłowe w świetle art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. były ustalenia organów podatkowych, że sporny obiekt jest budynkiem, czy też, że stanowi on jednak inny rodzaj obiektu budowlanego. NSA stwierdził, że Sąd pierwszej instancji będzie mógł to uczynić dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego i dokonaniu jego oceny przez organ podatkowy, który dotąd postępowanie dowodowe koncentrował na ustaleniach, czy grunty i budynki zakupione przez skarżącą korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 10 i 14 u.p.o.l. Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Przystępując do ponownej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. należy podkreślić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązany był uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2016 r. sygn. akt II FSK 2975/13. Zgodnie bowiem z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego, w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji lub postanowienie (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1602/12, wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 1498/13). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Żadna z powyższych przesłanek nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy, analizowany w pierwotnym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie uległ zmianie. Nie uległ również zmianie stan prawny. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym powyżej wyroku przesądził, że zawarte w art. 1 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 849 ze zm.) odesłanie do prawa budowlanego, dotyczy odwołania się w zakresie sposobu rozumienia pojęcia budynku, w tym jego charakterystycznych cech, tj. trwałości związania z gruntem, wydzielenia z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadania fundamentów i dachu, które powinny być oceniane jako kwestia faktu, decyduje o tym bowiem konstrukcja techniczna budynku. NSA wskazał również, że Sąd pierwszej instancji nie miał też dostatecznych podstaw faktycznych, a przynajmniej takich nie wskazał, aby na podstawie akt sprawy w wiążący sposób przesądzać o wszystkich istotnych cechach budynków, które uznał za będące przedmiotem opodatkowania NSA przesądził, iż przy uwzględnieniu uwag dotyczących wykładni art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., dokonanie analizy czy prawidłowe w świetle art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. były ustalenia organów podatkowych, że sporny obiekt jest budynkiem, czy też, że stanowi on jednak inny rodzaj obiektu budowlanego będzie możliwe przez Sąd dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego i dokonaniu jego oceny przez organ podatkowy, który dotąd postępowanie dowodowe koncentrował na ustaleniach, czy grunty i budynki zakupione przez skarżącą korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 10 i 14 u.p.o.l. Biorąc powyższe pod uwagę organy będą zobowiązane do zastosowania się do wykładni przywoływanych przepisów prawa dokonanej przez NSA i uzupełnienia materiału dowodowego o dowody niezbędne do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie i w konsekwencji jego prawidłowej oceny z punktu widzenia prawa. Z tych względów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, co w obligowało go do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej na podstawie art. 145 § 1 pkt a i art. 145 § 1 pkt c w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.