I SA/Bk 33/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Marcin Kojło, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lutego 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 12 listopada 2024 r. nr 2001-IEE.7192.108.2024 w przedmiocie kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: "DIAS") z 12 listopada 2024 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku (dalej również jako: "Naczelnik") z 10 września 2024 r. nr [...] w sprawie kosztów egzekucyjnych w kwocie 22.104,04 zł powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] Z akt sprawy i z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik, działając jako organ egzekucyjny, prowadził wobec majątku S. K. (dalej: "skarżący", "zobowiązany") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego. W toku prowadzonego postępowania, zawiadomieniem z 11 czerwca 2024 r. nr [...] organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych w PKO BP S.A. Dłużnik zajętej wierzytelności PKO BP S.A., realizując dyspozycję zawartą w ww. zajęciu, 12 czerwca 2024 r. przekazał na rachunek organu egzekucyjnego kwotę 11.361,77 zł. Z kolei zawiadomieniem z 11 czerwca 2024 r. nr [...]organ dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w [...] sp. z o.o., a zawiadomieniem z 11 czerwca 2024 r. nr [...] zajęto wynagrodzenie skarżącego w C. sp. z o.o. Zajęcia innej wierzytelność pieniężnej przysługującej skarżącemu od T. sp. z o.o. dokonano na mocy zawiadomienia z 12 czerwca 2024 r. nr [...] W dniu 18 czerwca 2024 r. skarżący dokonał wpłaty na rachunek bankowy organu egzekucyjnego kwoty 504.362,33 zł. W wyniku wpłaty skarżącego oraz realizacji przez Bank PKO BP S.A. zajęcia, postępowanie egzekucyjne uległo zakończeniu 19 czerwca 2024 r. Pismem z 18 czerwca 2024 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych zgodnie z art. 64c § 9 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). Postanowieniem z 8 lipca 2024 r. Naczelnik wskazał, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym powstały koszty w kwocie 22.104,04 zł. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, DIAS postanowieniem z 26 sierpnia 2024 r. nr [...] stwierdził jego niedopuszczalność z uwagi na nieprawidłowy podpis oraz brak urzędowego poświadczenia doręczenia kwestionowanego postanowienia. W związku z powyższym Naczelnik wydał postanowienie z 10 września 2024 r. nr [...], w którym określił kwotę kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym do majątku zobowiązanego na podstawie ww. tytułów wykonawczych w wysokości 22.104,04 zł. Zaskarżonym postanowieniem z 12 listopada 2024 r. DIAS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wskazał, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego zostało wszczęte 10 czerwca 2024 r., w dniu podpisania tytułów wykonawczych. Odpisy tych tytułów wraz z zawiadomieniem z 11 czerwca 2024 r. nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych w PKO BP S.A. zostały doręczone zobowiązanemu 24 czerwca 2024 r., natomiast bank jako dłużnik zajętych wierzytelności zawiadomienie to odebrał 11 czerwca 2024 r. i z tym dniem nastąpiło wszczęcie egzekucji. W związku z powyższym DIAS potwierdził, że obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej wynosi 100,00 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego. Następnie organ odwoławczy powołał treść przepisu art. 64 § 4-7 u.p.e.a. i wskazał, że w sprawie powstała opłata egzekucyjna w wysokości 10% (od należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie naliczonych na dzień wyegzekwowania i koszty upomnienia), odrębnie dla każdego tytułu wykonawczego, tj.: nr [...] - 26,82 zł, nr [...] - 982,81 zł. Obowiązek zapłaty opłaty egzekucyjnej powstał zgodnie z art. 64 § 7 pkt 1 u.p.e.a. z chwilą wyegzekwowania należności, tj. 11 czerwca 2024 r. DIAS przytoczył treść art. 64 § 5 u.p.e.a. i stwierdził, że wraz z zapłatą przez skarżącego należności po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, powstała opłata egzekucyjna w wysokości 5% (od należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie naliczonych na dzień wpłaty i koszty upomnienia) odrębnie dla każdego tytułu wykonawczego, tj.: nr [...] – w wysokości 838,59 zł i nr [...] w wysokości 20.000 zł. Obowiązek zapłaty opłaty egzekucyjnej powstał z chwilą wpłaty przez skarżącego do organu egzekucyjnego należności, tj. 18 czerwca 2024 r. Ponadto organ odwoławczy ustalił, że w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym organ egzekucyjny poniósł wydatki egzekucyjne w łącznej kwocie 55,82 zł. W dniu 11 czerwca 2024 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności wpływających na rachunki bankowe w PKO BP S.A., a 13 i 18 czerwca 2024 r. dokonano zajęć wynagrodzeń za pracę oraz innych wierzytelności pieniężnych. Poniesione wydatki dotyczą kosztów pism wysłanych za pośrednictwem operatora pocztowego i systemu teleinformatycznego. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy wskazał, że zobowiązany nie może w fazie ustalania wysokości kosztów egzekucyjnych podnosić okoliczności wskazujących na wadliwe wszczęcie i prowadzenie egzekucji. Wskazał, że zarzut ten zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym został oddalony postanowieniem Naczelnika z 7 listopada 2024 r. nr [...]. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący, działając przez pełnomocnika, zarzucił postanowieniu DIAS rażące naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 64c § 1, § 2 i § 3 pkt 2 u.p.e.a., wobec utrzymania w mocy postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku w sytuacji, gdy skarżący nie powinien zostać obciążony ww. kosztami z uwagi na to, że w niniejszej sprawie spowodowano niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji; II. przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 8 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 64c § 1, § 2 i § 3 pkt 2 u.p.e.a., wobec utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji podczas, gdy Naczelnik przeprowadził postępowanie w sposób rażąco naruszający zasadę zaufania do organów z uwagi na niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego i w konsekwencji obciążenia zobowiązanego kosztami egzekucyjnym; - art. 124 § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez sporządzenie postanowienia w sposób niezgodny z ww. przepisami, albowiem skarżącemu nie są znane motywy rozstrzygnięcia i nie są one przekonujące. Organ drugiej instancji w żadnym bowiem zakresie nie odniósł się do wskazanych przez zobowiązanego argumentów oraz przytoczonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego; - art. 8 § 1 k.p.a., wobec przeprowadzenia przez organ II instancji postępowania w sposób rażąco naruszający zasadę zaufania przejawiające się tym, że DIAS zignorował argumenty przedstawione przez zobowiązanego w zakresie tego, że nie powinien on zostać obciążony kosztami egzekucyjnymi z uwagi na to, że wierzyciel doprowadził do niezgodnego z prawem wszczęcia postępowania egzekucyjnego (tj. wszczęcie egzekucji, pomimo że skarżący nie uchylał się od wykonania obowiązku); - art. 15 k.p.a., wobec przeprowadzenia postępowania z naruszeniem zasady dwuinstancyjności - DIAS nie dokonał bowiem ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia, ignorując podniesione przez skarżącego argumenty. W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego jego wydanie postanowienia organu pierwszej instancji, a w konsekwencji zwrot niesłusznie pobranych kosztów postępowania egzekucyjnego względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli jest postanowienie DIAS z 12 listopada 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika z 10 września 2024 r. w sprawie kosztów egzekucyjnych. Organ określił skarżącemu wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...]. Podstawą do wydania takiego postanowienia był art. 64c § 9 pkt 1 u.p.e.a. W ocenie sądu, organ prawidłowo określił kwotę kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym do majątku zobowiązanego na podstawie ww. tytułów wykonawczych w wysokości 22.104,04 zł. DIAS wskazał, że w wyniku częściowej realizacji zajęcia Bank PKO BP S.A. przekazał na konto organu kwotę 11.361,77 zł, zaś w związku z wpłatą skarżącego na konto organu kwoty 504.362,33 zł, wyegzekwowano całość zaległości. W toku postępowania egzekucyjnego powstały koszty egzekucyjne, które zgodnie art. 64c § 2 u.p.e.a. obciążają zobowiązanego. Naczelnik ustalił kwotę kosztów egzekucyjnych w sposób następujący: opłata manipulacyjna naliczana przy wszczęciu postępowania egzekucyjnego 80 zł (określona na podstawie art. 64 § 1 i 2 u.p.e.a.); wydatek egzekucyjny - opłata pocztowa 55,82 zł (określona na podstawie art. 64b § 1 pkt 15 u.p.e.a.); opłata manipulacyjna II utworzona automatycznie przy rejestracji zdarzenia POT w kwocie 120 zł (określona na podstawie art. 64 § 1 i 2 u.p.e.a.); opłata egzekucyjna 10% - zajęcie rachunku bankowego w kwocie 1.009,63 zł (określona na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a.), opłata egzekucyjna 5% - wpłata kwoty przez zobowiązanego 20.838,59 zł (określona na podstawie art. 64 § 5 u.p.e.a.). Zaznaczyć trzeba, że wysokość tak ustalonych kosztów nie jest w sprawie w ogóle przedmiotem sporu. Skarżący kwestionuje bowiem samą zasadność nałożenia tych kosztów. W złożonej skardze podstawowy zarzut dotyczy naruszenie 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a. Skarżący wskazuje, że nie powinien być obciążony kosztami egzekucyjnymi z uwagi na to, że w jego sprawie miało miejsce niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji. Zasadniczo zobowiązany nie jest obciążany kosztami egzekucyjnymi, gdy zostały one spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego (art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a.) – por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Wydanie 2, s. 527. Argumenty dotyczące zasadności wszczęcia postępowania mogły przynieść oczekiwany skutek na etapie składania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Jak wyjaśnia Piotr Marek Przybysz w "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz" (publ. w SIP LEX el.) zobowiązany nie może w fazie ustalania wysokości kosztów egzekucyjnych podnosić okoliczności wskazujących na wadliwe wszczęcie i prowadzenie egzekucji. Istnienie wad postępowania, powodujących przejście na wierzyciela lub organ egzekucyjny odpowiedzialności za koszty egzekucyjne, musi być stwierdzone wydanymi wcześniej postanowieniami, z których wynika jednoznacznie, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem (por. wyrok WSA w Warszawie z 16.02.2007 r., III SA/Wa 3125/06, LEX nr 311963 oraz wyrok WSA w Warszawie z 29.05.2007 r., III SA/Wa 194/07, LEX nr 338435). Organ wydający postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych nie bada tego, czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem. Rolą tego organu jest zbadanie, czy w toku postępowania egzekucyjnego zostało wydane postanowienie, z którego wynika, że wszczęcie lub prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem (wyrok NSA z 11.06.2010 r., II FSK 168/09, LEX nr 595888; wyrok NSA z 13.08.2014 r., II FSK 2025/12, LEX nr 1512624). Oznacza to, że na ocenę przez sąd prawidłowości postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucji zasadniczy wpływ ma ocena prawidłowości postępowania egzekucyjnego. Ocena taka miała w sprawie miejsce i była wywołana zgłoszonym przez skarżącego zarzutem w postępowaniu egzekucyjnym, gdzie podnosił on (tak jak obecnie) – niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji. Sąd zauważa, że zarzut ten zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym został oddalony postanowieniem Naczelnika z 7 listopada 2024 r. nr [...]. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy ostatecznym postanowieniem DIAS z 30 grudnia 2024 r. nr [...]. Na tym etapie egzekucji, w ocenie sądu, nie może odnieść kwestionowanie prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu prowadzonym w sprawie kosztów egzekucyjnych organy nie miały możliwości badania, czy w związku z wskazywanymi okolicznościami koszty egzekucyjne, którymi obciążono skarżącego, zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego (art. 64c § 3 pkt 2 u.p.e.a.). Nie doszło zatem do naruszenia art. 64c § 1 i § 2 u.p.e.a. Za całkowicie bezzasadny sąd uznaje również zarzut naruszenia art. 124 § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. Uzasadnienie postanowienia jest prawidłowe, zawiera wszystkie wymagane elementy. Organ nie tylko powołał prawne podstawy rozstrzygnięcia i wyczerpująco wyjaśnił jego motywy, ale też odniósł się do wszystkich podnoszonych przez stronę skarżącą zarzutów. DIAS przeanalizował przy tym wszystkie okoliczności, które były istotne i niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, nie naruszając art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 15, art. 77 i art. 80 k.p.a. Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu. Okoliczność, że oceny wywiedzionej przez organ nie podziela skarżący, nie świadczy o jej nieprawidłowości. Mając powyższe na względzie, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 3 ww. ustawy procesowej.