I SA/Bk 333/08
WyrokWSA w Białymstoku2008-10-29
Skład orzekający: Urszula Barbara Rymarska, Piotr Pietrasz, Jacek Pruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy grunty rolne położone w granicach administracyjnych miasta, które zgodnie z prawem miejscowym stanowią rolniczą przestrzeń produkcyjną, mogą być objęte wsparciem finansowym z tytułu działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że grunty rolne położone w granicach administracyjnych miasta, nawet jeśli stanowią rolniczą przestrzeń produkcyjną zgodnie z prawem miejscowym, nie mogą być zaliczane do obszarów wiejskich, które są objęte wsparciem finansowym na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wsparcie to jest skierowane na rozwój obszarów wiejskich, a nie na pomoc właścicielom gruntów rolnych w granicach miast. Ponadto, sąd stwierdził naruszenia proceduralne w decyzji organu, polegające na niejasności co do pozostawienia wniosku bez rozpoznania i jednoczesnego merytorycznego rozstrzygnięcia.Stan faktyczny
Skarżący J. B. domagał się przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2005 dla części swoich gruntów rolnych, które znajdowały się w granicach administracyjnych miasta S. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, argumentując, że wsparcie ONW dotyczy obszarów wiejskich, a nie gruntów w granicach miast. Skarżący zarzucił niekonstytucyjność przepisów rozporządzeń, na których oparły się decyzje, kwestionując wyłączenie gruntów rolnych w granicach miast z systemu wsparcia. Skarga została uwzględniona przez WSA z uwagi na naruszenia proceduralne w decyzji organu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. oraz stwierdził, że decyzja nie może być wykonana w całości. Zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz (spr.), asesor WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 października 2008 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącego J. B. kwotę 118 zł (słownie: sto osiemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. nr [....] z dnia [...].06.2008 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia [...].09.2007 r. w sprawie nr [....] o przyznaniu Panu J. B., zwanemu dalej Skarżącym, płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania
za 2005 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S.
Skarżący złożył w dniu 14.05.2005 r. w organie pierwszej instancji wniosek
o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. W dniu 25.07.2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystosował do Skarżącego wezwanie Nr [...] do usunięcia braków we wniosku celem wskazania prawidłowej rośliny uprawnej na działce rolnej A. W odpowiedzi na wezwanie Wnioskodawca złożył oświadczenie. W dniu 07.09.2005 r. do Skarżącego zostało wysłane pismo w sprawie pozostawienia części wniosku bez rozpoznania w związku z nie usunięciem braków wymienionych
w wezwaniu.
Na podstawie zgromadzonych dokumentów w sprawie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu 06.05.2006 r. wydał decyzję nr [....] o przyznaniu płatności ONW. W dniu 22.01.2007 r. Skarżący złożył
do Biura Powiatowego ARiMR w S wniosek o zmianę decyzji nr [....] z dnia [...].05.2006 r. Na żądanie strony Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił postępowanie administracyjne - postanowieniem nr [....] z dnia 14.02.2007 r.
W dniu 15.02.2007 r. do Skarżącego wysłano zawiadomienie z informacją
o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz możliwości wypowiedzenia się
co do zebranych dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy zgodnie z art. 10 § 1 Kpa. Skarżący natomiast złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w sprawie [.....].
Organ pierwszej instancji w dniu 06.03.2007 r. wydał decyzję nr[....] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania uzasadniając, iż ze wsparcia ONW wyłączono grunty położone
na terenie miasta S.
Na powyższą decyzję Skarżący złożył odwołanie do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., w którym zaskarżył decyzję w całości
i wniósł o przyznanie dopłat do wskazanych we wniosku gruntów.
Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.
po rozpatrzeniu materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie
w dniu 30.04.2007 r. wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku za pośrednictwem Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.. Po rozpatrzeniu skargi Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR uwzględnił argumentację podniesioną w skardze i w dniu 03.07.2007 r. wydał decyzję nr [....] o uchyleniu zaskarżonej decyzji
w całości oraz uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S.
nr [...] z dnia [...].03.2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. po przeanalizowaniu ponownie dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie w dniu
10.09.2007 r. wydał decyzję o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Na po wyższą decyzję Skarżący złożył odwołanie.
W związku ze złożeniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
na decyzję organu II instancji w sprawie o przyznanie płatności z tytułu
ONW na 2006 rok, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. - postanowieniem nr [...] zawiesił postępowanie z urzędu do czasu rozstrzygnięcia skargi przez sąd w ww. sprawie. Po otrzymaniu prawomocnego wyroku w sprawie o przyznanie płatności ONW na 2006 rok, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., w dniu [...].05.2008 r. postanowieniem
nr [...] - podjął zawieszone postępowanie z urzędu.
W dniu [...].06.2008r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR
w Ł. wydał decyzję nr [....] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Skarżący zaskarżył decyzję w części, w której utrzymano w mocy odmowę przyznania dopłat ONW do części działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie dopłat ONW na rok 2005. Odrębnie zaskarżył też bezczynność orzeczniczą przez brak zajęcia stanowiska orzeczniczego co pozostawienia bez rozpoznania wniosku o dopłaty (bezpośrednie i ONW) do działki rolnej nr A.
Zaskarżonej części decyzji zarzucił, że jest niezgodna z Konstytucją RP,
co wynika z faktu oparcia decyzji na niekonstytucyjnych przepisach prawa, a mianowicie:
– § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej
na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657), który w zakresie w jakim w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 rozporządzenia pomija w części wiejskiej, miejsko-wiejskiej Gminy S., grunta stanowiące rolniczą przestrzeń produkcyjną w świetle postanowień studium zagospodarowania przestrzennego i planu przestrzennego miasta S.. W opinii Skarżącego przepis ten jest niezgodny z art. 2, art. 7, art. 20, art. 30, art. 32 ust. 1, art. 65 ust. 1 Konstytucji oraz art. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych uchwalonego przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 16 grudnia 1966 roku; ze względu na niedozwolone administracyjne pozbawienie wsparcia gospodarczego, w postaci dopłat ONW, części gruntów Gminy S., stanowiących według prawa miejscowego rolniczą przestrzeń produkcyjną.
– § 2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie ustalenia granic oraz zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin i miast (Dz. U. Nr 116, poz. 1241), który w zakresie, w jakim powiększa granice administracyjne miasta
o obszary wiejskie Gminy S. części wsi: K., K. N., T. – K., S., mające po powiększeniu w dalszym ciągu stanowić rolniczą przestrzeń produkcyjną, jest niezgodny z art. 2, art. 7, art. 65 ust. 1 Konstytucji oraz sprzeczny z art. 4 ust.4 ustawy z dnia 08 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142. poz. 591) ze względu na pozbawienie terenów stanowiących według prawa miejscowego rolniczą przestrzeń produkcyjną możliwości rozwoju gospodarczego oraz nieuwzględnienie przy dokonywaniu zmiany granic miasta S. infrastruktury społecznej (opartej na istniejących więzach gospodarczych) oraz charakteru zabudowy i układu urbanistycznego.
Skarżący wniósł o:
– uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. w granicach zaskarżenia i zwrócenie sprawy
do ponownego rozpoznania;
– skierowanie na zasadzie art. 193 Konstytucji zapytania prawnego o zgodność wskazanych norm prawnych, na podstawie których ostateczną decyzją orzeczono
o moich prawach, o ile skarżony organ prawidłowo stosował kwestionowane normy prawne, a Sąd podziela stanowisko co do ich niekonstytucyjności.
Uzasadniając skargę wskazano, iż decyzja jest zgodna z prawem jeżeli nie narusza przepisów prawa materialnego, przepisów prawa ustrojowego oraz została wydana w postępowaniu w którym nie naruszono przepisów postępowania. Skarżący uważa, iż zaskarżona część decyzji jest niezgodna z przepisami prawa ustrojowego,
tj. Konstytucją RP. Wynika to z oparcia jej na niekonstytucyjnych przepisach stworzonych przez ustawodawcę krajowego.
Skarżący wskazał, iż zgodnie z art. 20 Konstytucji: "Społeczna gospodarka rynkowa oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej". Ta norma konstytucyjna doznaje konkretyzacji w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273), który ustanawia obowiązek dialogu z partnerami społecznymi przy ustalaniu planu rozwoju obszarów wiejskich. Niewątpliwie wypracowany w trakcie dialogu plan wspierania obszarów
o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), o jakim mowa w art. 1 pkt. 2 w/w ustawy, powinien uwzględniać obszary przeznaczone w studiach i planach zagospodarowań przestrzennych na rolniczą przestrzeń produkcyjną. Zaś same ustalenia powinny sprostać obowiązkowi przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej (art. 83 Konstytucji) oraz uznanych prawem międzynarodowym podstawowych praw
i wolności człowieka.
Skarżący zwrócił uwagę na to, że ustawodawca unijny stanął na stanowisku,
iż grunty rolne pozostające w granicach administracyjnych miast są nierozwojowe
i stanowią raczej lokatę kapitału, a nie źródło dochodów gospodarujących na nich rolników. Pozbawienie tych gruntów możliwości otrzymania dopłat z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania miało przyspieszyć zmiany własnościowe i skłonić do wyzbywania się gruntów niedochodowych (które stałyby się bardziej niedochodowe po dopuszczeniu do rynku krajowego producentów unijnych, wspieranych wyższymi dopłatami unijnymi),
z przeznaczeniem słabych jakościowo gleb na cele miejskiego budownictwa mieszkaniowego i przemysłowego. Z kolei rolnicy miejscy, którzy nadal zamierzaliby traktować posiadane nieruchomości rolne jako lokatę kapitału, w domniemaniu posiadają zapewne dodatkowe źródło dochodu, z którego stać ich na utrzymywanie gruntów.
W opinii Skarżącego argumenty te zostały błędnie odniesione przez ustawodawcę krajowego do gmin: miejsko-wiejskich, jaką jest gmina S.. Uznał on bowiem,
że wydzielenie wiejskiej obszarów wymagających wsparcia dopłatami ONW, od części miejskiej (która według ustawodawcy unijnego nie będzie wspierana) nastąpi
na podstawie kodów statystycznych GUS. Przy takim postawieniu sprawy tereny stanowiące rolniczą przestrzeń produkcyjną, położone w granicach administracyjnych miasta S. nie były typowane podczas obowiązkowych konsultacji społecznych, a w dalszych kolejności nie były przedstawiane Radzie Ministrów i Komisji Europejskiej. Już od samego początku naruszone zostały zasady poprawnej legislacji, albowiem wydzielenie rolniczej przestrzeni produkcyjnej z terenu administracyjnego miasta S. może nastąpić przez stworzenie gminnej jednostki pomocniczej (w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 08.03.1990 r. ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 159), w postaci dzielnicy wiejskiej, która posiadałaby własny kod statystyczny.
W tych okolicznościach trudno dostrzec argumenty, które uprawniałyby naruszenie zasady równości wobec prawa, gdyż jej naruszenie jest tłumaczone przez pryzmat niemożności oddzielenia rolniczej przestrzeni produkcyjnej z administracyjnego obszaru miejskiego. Co jak wyżej wyjaśniono było możliwe na gruncie obowiązującego prawa.
Naruszenie art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji przy sporządzaniu załącznika nr 2
do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657) spowodowało dalsze naruszenia Konstytucji RP i prawa międzynarodowego (ratyfikowanego przez Polskę). Skarżący wskazał bowiem na naruszenie art. 7 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych gwarantującego prawo każdego do korzystania ze sprawiedliwych i korzystnych warunków pracy. Już użycie słów "każdego" w sposób jednoznaczny wskazuje
na powiązanie tego słowa z zasadą równości i zasada sprawiedliwości społecznej. Potwierdzają to dalsze uszczegółowienia tego prawa, gdzie słowo "równe" powtarzane jest wielokrotnie, w różnych postaciach. Kolejne słowa "godziwy zarobek"
i "zadowalające warunki życia " użyte w tym artykule Paktu, należy wiązać z art. 30 Konstytucji RP. Ta norma konstytucyjna zobowiązuje władze publiczne do poszanowania godności człowieka i do jej ochrony. Trudno mówić, aby podważany przepis zawierający wykaz obszarów ONW powstał w warunkach wypełnienia tego obowiązku przez ustawodawcę krajowego. Zdawał on bowiem sobie sprawę, że po wejściu Polski
do Unii Europejskiej sytuacja ekonomiczna rolników gospodarujących na obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania ulegnie pogorszeniu, a osłona finansowa przed tym była przecież podstawą ustanowienia wsparcia finansowego dla takich obszarów. Niewątpliwie ustawodawca krajowy był doskonale zorientowany
we własnym prawie, które nie przewiduje rekompensat finansowych za zmuszanie właścicieli niektórych nieruchomości ziemskich do rolniczego ich wykorzystywania. Faktem powszechnie znanym jest, że na terenach w pobliżu miast i w ich granicach,
na gruntach rolnych i w ich pobliżu lokalizowane są uciążliwe cele publiczne
np.: napowietrzne linie energetyczne, oczyszczalnie ścieków i wysypiska śmieci, obwodnice. Wokół tych inwestycji publicznych utworzone są strefy ochronne, gdzie nie może powstać zabudowa mieszkaniowa na pobyt stały ludzi, a nieruchomości te mogą być użytkowane jedynie rolniczo, przy czym pas ochronny pod napowietrznymi liniami energetycznymi nie może nawet zostać zalesiony. Jak łatwo zauważyć właściciele tych terenów tracą podwójnie: raz - bo posiadają w mieście działki niebudowlane
o niższej wartości niż normalna cena nieruchomości miejskich, a drugi raz bo nie otrzymują rekompensaty do trudnych warunków gospodarowania wynikłych z natury (słaba jakość gleb) i działań człowieka.
W taki oto sposób z winy ustawodawcy krajowego rolnicy gospodarujący
na miejskich obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania nie mają możliwości zapewnienia realizacji celu pierwszego rzędu, za jaki uważa się zapewnienie dochodów pozwalających na niezbędny w odczuciu społecznym poziom życia, z racji braku spieniężenia nieruchomości miejskich za godziwą cenę i pozostawienia tych obszarów bez należnego wsparcia finansowego. Tymczasem rolnicza przestrzeń produkcyjna miasta S. to przede wszystkim tereny dawniejszych wsi: K., K. N., K., S., które tylko zostały włączone do miasta ze względu
na lokalizację przyszłej obwodnicy i innych wskazanych celów publicznych.
Zasadnym pozostaje też w opinii Skarżącego zarzut naruszenia art. 65 ust. 1 Konstytucji przez wskazany w zarzutach przepis rozporządzenia z dnia 14.04.2004 r. Niewątpliwie bowiem przez nieuzasadnione pozbawienie wsparcia ekonomicznego zostaje naruszone prawo do wyboru miejsca pracy. Nie mieści się to w żadnym ustawowym wyjątku. Wręcz przeciwnie, przez samo ustanowienie rolniczej strefy produkcyjnej na terenie miasta S. w planie przestrzennym i studium zagospodarowania przestrzennego (na co należy powołać się w okresie pomiędzy utratą mocy starego planu, a uchwaleniem nowego) prawnie ustanowiono miejsca pracy rolniczej.
Jeśli idzie o art. 7 Konstytucji (" Organy władzy publicznej działają na podstawie prawa i w granicach prawa"), to trudno według Skarżącego mówić o działaniu w granicach prawa, skoro żaden przepis unijny lub wytyczna nie nakazywały w projekcie planu rozwoju obszarów wiejskich pominąć miejską rolniczą przestrzeń produkcyjną.
Z tych to właśnie względów skarżona decyzja i ją poprzedzająca nie mogły zostać oparte na treści załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
Również nie można w opinii Skarżącego było przy pozbawieniu dopłat ONW do części zgłoszonych działek kierować się § 2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
29 września 2001 r., w sprawie ustalenia granic oraz zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin i miast, mocą którego powiększono granice administracyjne miasta S. o tereny wiejskie. Ten przepis też jest zdaniem Skarżącego niekonstytucyjny.
Przede wszystkim Rada Ministrów nie działała na podstawie wytycznych prawa, tj. art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990r, o samorządzie gminnym. Przepis ten nakazuje przy ustalaniu granic miasta uwzględnić infrastrukturę społeczną i techniczną oraz układ urbanistyczny i charakter zabudowy. Stąd nie mógł zostać uwzględniony wniosek Rady Miejskiej w S. o zmianę granic miasta S., choćby zgodny z oczekiwaniami większości, jeżeli przyłączany obszar w dalszym ciągu jest w większości rolniczym obszarem produkcyjnym i dominuje w nim zabudowa zagrodowa. Uwzględnienie takiego wniosku powoduje naruszenie praw mniejszości wiejskiej. Z kolei większość miejska była zainteresowana podatkami wsi, a nie jej ludnością. Wraz z powiększeniem miasta miał być bowiem dokonany podział Gminy S. na miejską i wiejską. Takie przyłączenie byłoby zgodne z prawem, jeżeli zostałyby zapewnione warunki rozwoju rolniczej strefy produkcyjnej.
Do czasu wejścia Polski do Unii Europejskiej te naruszenie prawa nie wpływało bezpośrednio na prawa, wolności i obowiązki właścicieli przyłączonych do miasta terenów. Nie istniały też podstawy do wniesienia skargi konstytucyjnej, ponieważ
na podstawie wskazanego przepisu nie orzekano o pozbawieniu konstytucyjnych praw
i wolności, ani nie zmuszano do spełnienia obowiązków innych niż przed powiększeniem miasta S. Ten przepis rozporządzenia wpłynął negatywnie na prawa i wolności przyłączanych obszarów dopiero po wprowadzeniu dopłat ONW. Grunty o łącznej powierzchni 810,6012 ha wchodzą bowiem w skład gospodarstw rolnych, których siedliska i pozostałe grunta położone są nadal na terenie wsi, są uprawiane rolniczo,
w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczone są na cele rolne, w operacie ewidencyjnym są sklasyfikowane jako użytki rolne, rolnicy korzystają z dopłat unijnych bezpośrednich. Natomiast ze względu na to, że część gruntów tych wsi została włączona do miasta S rolnicy są pozbawieni płatności ONW.
W opinii Skarżącego trudno też mówić o zachowaniu wynikłej z treści art. 2 Konstytucji zasady poprawnej legislacji, jako jednej z zasad demokratycznego państwa prawa, skoro uchwała Nr XXIX/214/01 Rady Miejskiej w S. z dnia [..] stycznia 2001 r., będąca opinią w sprawie zmiany granic miasta S. nie zawierała w ogóle uzasadnienia.
W konkluzji Skarżący stwierdził, że dochodzi do prawnej dyskryminacji dawnych mieszkańców wsi, których grunta zostały przyłączone do miasta S., bez stworzenia dzielnicy wiejskiej jako gminnej jednostki pomocniczej. Ta dyskryminacja nie wynika wprost z treści kwestionowanego przepisu, ale z innych norm prawnych, w rym prawa miejscowego. Jednakowoż sam fakt zmiany statusu obywatelskiego spowodował powstanie dodatkowych wymogów, które tworząc dodatkowe administracyjne uciążliwości negatywnie wpływają na możliwość wyboru miejsca pracy. Spełnienie tych wymogów łączy się z dodatkowymi kosztami gospodarowania na gruntach, które i tak wymagają wsparcia finansowego. Jego przyznanie jest niemożliwe ze względu
na administracyjne podporządkowanie rolniczej strefy produkcyjnej miastu. Jak już wcześniej wskazywano nie jest możliwe spieniężenie tych gruntów za godziwą cenę. Nie można wprowadzić na nich zabudowy mieszkaniowej, a trudno liczyć aby przy braku możliwości otrzymania dopłat ONW grunty te miały taką samą wartość jakby były administracyjnie położone we wsi.
Powstanie administracyjnych barier w swobodnym wyborze miejsca pracy, wskutek nieuzasadnionego powiększenia miasta S. o tereny rolniczej strefy produkcyjnej, dawniej przyporządkowane wsi, uprawnia do postawienia zarzutu naruszenia art. 65 ust. 1 Konstytucji.
Z tych oto względów także § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
29 września 2001 r. w sprawie ustalenia granic oraz zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin i władz nie mógł stanowić zgodnej z Konstytucją podstawy prawnej decyzji obu instancji odmawiających dopłat ONW do obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania, położonych na terenie miasta S. i stanowiących rolniczą przestrzeń produkcyjną.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
W szczególności organ odwoławczy wskazał, iż badanie konstytucyjności aktów prawnych nie leży w kompetencji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,
a ponadto nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego.
W dniu 29 października 2008 r. na rozprawie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym Skarżący zauważył, iż w sprawie naruszono przepisy postępowania przed sądami administracyjnymi w związku z nieprzekazaniem
do Sądu wydanej w ramach autokontroli, tj. w trybie art. 54 ustawy o p.p.s.a. decyzji. Jednakże to naruszenie w ocenie Skarżącego nie było istotne i nie mogło mieć wpływu na wynik. To bowiem Sąd a nie organ decyduje o umorzeniu postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże nie z powodów wskazanych przez Skarżącego.
W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwane dalej p.p.s.a.
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał,
że decyzja będąca przedmiotem skargi narusza przepisy prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji "Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom". Z artykułu tego wynika dla sądu obowiązek samodzielnej oceny zgodności podustawowych aktów normatywnych z ustawami, a w razie stwierdzenia braku takiej zgodności, odmowy ich zastosowania w konkretnej sprawie.
W świetle § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej
na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2004 r. Nr 73, poz. 657 ze zm.), płatność ONW udziela się producentowi rolnemu:
1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, z zm.) oraz,
2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.
Zgodnie zaś z § 4 ust. 5 ww. rozporządzenia, wykaz obszarów ONW,
z wyszczególnieniem gmin wiejskich i części wiejskiej gmin miejsko-wiejskich oraz obrębów geodezyjnych, zaliczonych do poszczególnych stref w ramach obszarów ONW, stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia.
Wskazane przepisy wydano na podstawie i w zgodzie z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich
ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji
i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273), zgodnie z którym po przyjęciu planu przez Komisję Europejską Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na działania objęte planem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań, mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji planu i ustalenia dokonane z Komisją Europejską.
Odnosząc się do zarzutu niekonstytucyjności § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków
i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657), w pierwszej kolejności wskazać należy, iż Skarżący zapewne miał na myśli § 4 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia. Otóż w § 4 przedmiotowego rozporządzenia nigdy nie było ust. 1 pkt 2. Zgodnie z treścią omawianego przepisu płatność ONW jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach ONW działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe w wysokości:264 zł na 1 ha - na obszarze nizinnym w strefie nizinnej II. Sąd nie podziela stanowiska Skarżącego odnośnie niekonstytucyjności tego przepisu. Wskazanej regulacji Skarżący zarzucił sprzeczność
z art. 2, art. 7, art. 20, art. 30, art. 32 ust. 1, art. 65 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych uchwalonego przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 16 grudnia 1966 r.
Odniesienie się do ww. zarzutów wymaga uprzedniego wyjaśnienia motywów działania prawodawcy wspólnotowego w zakresie przepisów w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Otóż decydujące znaczenie ma tu rozporządzenie Rady (WE) NR 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich
z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające
i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz.U.UE.L.99.160.80).
W preambule tegoż rozporządzenia w szeregu punktach ustawodawca odwołuje się do polityki rozwoju obszarów wiejskich. I tak w pkt 1 wskazuje,
że wspólna polityka rozwoju obszarów wiejskich powinna towarzyszyć innym instrumentom wspólnej polityki rolnej oraz je uzupełniać; w pkt. 9 wskazuje, że ramy zreformowanej polityki rozwoju wsi powinny objąć wszystkie obszary wiejskie Wspólnoty; w pkt 12 wskazuje, iż na obszarach wiejskich działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich powinny towarzyszyć polityce rynkowej i ją uzupełniać; w pkt 14 określono, że biorąc pod uwagę zróżnicowanie wspólnotowych obszarów wiejskich, polityka rozwoju powinna być zgodna z zasadą pomocniczości. Powinna ona zatem być tak dalece zdecentralizowana, jak to możliwe, a nacisk musi być położony
na udział i podejście "oddolne"; kryteria kwalifikujące do wspierania rozwoju rolnictwa nie powinny wykraczać poza zakres konieczny dla osiągnięcia celów polityki rozwoju rolnictwa.
Z kolei zgodnie z postanowieniami art. 13 rozporządzenia Rady wsparcie dla obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania i obszarów
z ograniczeniami ekologicznymi będzie przyczyniać się do realizacji celu jakim jest rekompensata dla obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania
z przyczyn naturalnych:
– w celu zapewnienia korzystania z użytków rolnych i przyczynienia się przez
to do utrzymania aktywnej gminy wiejskiej,
– w celu utrzymania terenów wiejskich,
– w celu utrzymania i wspierania systemów gospodarki rolnej, która
w szczególności uwzględnia wymagania związane z ochroną środowiska.
Natomiast zgodnie z art. 19 rozporządzenia Rady obszary o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, którym grozi zaprzestanie użytkowania ziemi i gdzie konieczna jest ochrona terenów wiejskich, obejmą obszary rolnicze, które
są jednorodne z punktu widzenia naturalnych warunków uprawy i których dotyczą wszystkie poniższe charakterystyki:
– obecność terenów o małej produktywności, trudnych w uprawie
i z ograniczonym potencjałem produkcyjnym, który nie może być zwiększony, chyba że przy poniesieniu nadmiernych kosztów i które są odpowiednie przede wszystkim dla ekstensywnej hodowli zwierząt gospodarskich,
– produkcja, która wynika z małej produktywności środowiska naturalnego, jest znacznie niższa od przeciętnej w odniesieniu do głównych dokonań gospodarczych w rolnictwie,
– niska lub zmniejszająca się populacja zależna od działalności rolniczej; przyspieszenie wyludnienia zagroziłoby zaś stabilności funkcjonowania tego terenu i ciągłości zaludnienia.
Uwzględniając powyższe należy dojść do wniosku, że celem prawodawcy unijnego było objęcie wsparciem finansowym obszarów wiejskich, w tym także wykorzystywanych rolniczo, a nie zaś jakichkolwiek obszarów wykorzystywanych rolniczo. Obszar wykorzystywany rolniczo oraz obszar wiejski są to pojęcia niewątpliwie odmienne. Nie każdy obszar wykorzystywany rolniczo może być zaliczony do obszaru wiejskiego. Z przepisów tych można również wyprowadzić wniosek, iż rolnicza przestrzeń produkcyjna w obszarach miast nie została objęta pomocą finansową.
W żadnej mierze w opinii Sądu Rada Ministrów nie naruszyła art. 7 Konstytucji RP. Organ ten działał bowiem w granicach prawa i w ramach delegacji wynikającej
z art. art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273),
Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 20 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem społeczna gospodarka rynkowa oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym przyjęto następujące zasady ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej:
a) budowanie społecznej gospodarki rynkowej, a więc gospodarki, która uwzględnia społeczne aspekty jej funkcjonowania;
b) wolność prowadzenia działalności gospodarczej - nie przewidziano żadnych jej ograniczeń;
c) przyznanie prymatu sektorowi prywatnemu w gospodarce, czyli uznanie własności prywatnej za podstawę życia gospodarczego;
d) dialog i współpraca partnerów społecznych.
Nieuwzględnienie w przepisach o wspieraniu ekonomicznym obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) obszarów przeznaczonych w studiach i planach zagospodarowania przestrzennego na rolniczą przestrzeń produkcyjną nie stanowi w żadnej mierze o naruszeniu dialogu i współpracy. Skarżący nie dostrzega bowiem tego, że dialog i współpraca, a zwłaszcza ich efekty, zdeterminowane są innymi zasadami konstytucyjnymi, w tym też zasadą równości, którą zresztą mocno zaakcentował w swojej skardze Skarżący.
Skarżący powołując się na art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji zarzucił naruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej. W swoich rozważaniach Skarżący zakłada, jak się wydaje to, że mamy w opisanej sprawie do czynienia
z "podobieństwem sytuacji" zasługujących na takie same traktowanie. Wsparciem finansowym powinny być zatem objęte grunty wykorzystywane rolniczo zarówno
te położone na obszarach wiejskich jak i te położone w granicach miast. Otóż założenie Skarżącego jest błędne. Okoliczności te bowiem w sposób znaczący różnicują sytuację zarówno faktyczną jak też i prawną tych gruntów. Natomiast okoliczność rolniczego wykorzystania gruntu, nie może w opinii Sądu stanowić wspólnej cechy relewantnej. Wsparcie finansowe przewidziane w rozporządzeniu Rady (WE) NR 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. skierowane jest bowiem na rozwój obszarów wiejskich, a nie pomoc właścicielom gruntów rolnych w granicach miast, którzy w związku z włączeniem tych gruntów do granic miast ponieśli określone straty.
W opinii Sądu fakt, iż określone grunty, które według prawa miejscowego stanowią rolniczą przestrzeń produkcyjną nie oznacza, że są one jednocześnie obszarami wiejskimi, którym przysługuje pomoc ekonomiczna. Grunt, który według prawa miejscowego stanowi rolniczą przestrzeń produkcyjną, jednakże znajduje się w administracyjnych granicach miasta nie może zasadniczo być jednocześnie zaliczany do obszaru wiejskiego.
Podkreślenia wymaga również to, że związek zasady równości z zasadą sprawiedliwości daje podstawę do zajęcia stanowiska, iż wszelkie zróżnicowane
w prawie jest dopuszczalne wówczas, gdy jest usprawiedliwione (orzeczenie TK
z dnia 24.10.1989 r., K 6/89, OTK 1989 Nr 1. poz. 7).
W związku z tym, że Sąd nie dostrzegł naruszenia art. 2 i 32 Konstytucji RP, nie nastąpiło dalsze naruszenie Konstytucji i prawa międzynarodowego, jak
to wskazuje Skarżący. W szczególności Sąd nie dopatrzył się skutku w postaci naruszenia art. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych
i Kulturalnych uchwalonego przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 16 grudnia 1966 r.
Również nietrafny jest zarzut naruszenia art. 65 ust. 1 konstytucji RP przez wskazany przepis rozporządzenia Rady Ministrów. Art. 65 ust 1 Konstytucji RP traktuje, iż każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Wyjątki określa ustawa. W opinii Sądu rolników gospodarujących na obszarach rolniczych w granicach miast nie pozbawiono wsparcia ekonomicznego albowiem wsparcie ekonomiczne swoim zakresem skierowane było na obszary wiejskie i osoby gospodarujące na takich obszarach. Ponadto brak wsparcia ekonomicznego nie oznacza w opinii Sądu ograniczenia wolności wyboru wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy.
Odnosząc się natomiast do zarzutów Skarżącego w zakresie niekonstytucyjności § 2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września
2001 r. w sprawie ustalenia granic oraz zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin
i miast (Dz. U. Nr 116, poz., 1241), Sąd także nie podziela stanowiska Skarżącego. Niemniej jednak należy wskazać, iż związek ww. przepisu ze sprawą jest jednak pośredni. Sąd nie dostrzegł naruszenia przez wskazany przepis prawa art. 2, art. 7, art. 65
ust. 1 Konstytucji oraz sprzeczny z art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 08 marca 1990r.
o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142. poz. 591).
Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym nadanie gminie lub miejscowości statusu miasta, ustalenie jego granic i ich zmiana dokonywane są w sposób uwzględniający infrastrukturę społeczną i techniczną oraz układ urbanistyczny i charakter zabudowy. Przepis ten ma jednak charakter instrukcyjny; ustala kryteria, którymi Rada Ministrów jest obowiązana się kierować przy ustalaniu i zmianie granic miast. Kryteria te nie mają charakteru bezwzględnie obowiązującego. Są raczej postulatem kierowanym przez ustawodawcę do Rady Ministrów - postulatem w tym rozumieniu, że Rada Ministrów ma obowiązek uwzględniania tych kryteriów, jeżeli tylko będą ku temu obiektywne warunki. Ocena, czy takie warunki zachodzą, czy też nie, pozostaje w gestii Rady Ministrów.
Sąd ograniczony granicami skargi nie może natomiast wypowiadać się odnośnie legalności uchwały Rady Miejskiej w S. z dnia 30 stycznia 2001 r. będącej opinią w sprawie zmiany granic miasta S. Ponadto niezrozumiałe
są również wywody Skarżącego odnoszące się do wykładni art. 5 ustawy
o samorządzie gminnym. Zgodnie z tym przepisem gmina może, a nie jak
to podkreśla Skarżący - ma obowiązek - tworzyć jednostki pomocnicze: sołectwa oraz dzielnice, osiedla i inne. Skoro zatem gmina S. nie stworzyła w granicach miasta sołectwa, trudno podnosić ten zarzut w skardze do sądu administracyjnego na decyzję właściwego organu, między innymi, w przedmiocie odmowy przyznania płatności ONW.
Sąd pragnie zauważyć, że w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych nie dostrzeżono dotychczas niekonstytucjności wskazanych przepisów prawa. W jednym z orzeczeń Sąd wskazał, iż płatność ONW do gruntów rolnych położonych w gminach miejsko-wiejskich, przysługuje wyłącznie do obszarów wiejskich tj. obszarów położonych poza granicami administracyjnymi miasta (wyrok WSA z dnia 13.11.2007 r., II SA/Bk 628/07). Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Białymstoku wskazał ponadto, iż przypisany w wykazie obszarów ONW pozycji
"w. S." kod statystyczny GUS oznacza obszar wiejski w miejsko wiejskiej gminie S. Sad podkreślił, że wykaz obszarów ONW stanowiący załącznik Nr 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z 14.04.2004 r. zaliczając do tych obszarów część wiejską gminy S., należy interpretować w zgodności z unijnymi unormowaniami regulującymi kwestie wsparcia producentów rolnych przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFO i GR). Do regulacji unijnych nawiązuje wprost § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia z 14.04.2004 r., przywołujący Rozporządzenie rady (WE) Nr 1257/1999 z 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej. W preambule tegoż rozporządzenia w punkcie 9-tym stwierdzono, iż ramy zreformowanej polityki rozwoju wsi powinny objąć wszystkie obszary wiejskie Wspólnoty. Obowiązkiem organów administracji publicznej państw członkowskich jest stosowanie wewnętrznego prawa w odniesieniu do porządku prawnego unijnego i w zgodności z celami norm wspólnotowych. Zaliczenie do obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania gruntów wiejskich gminy S, wymagało zatem w sprawie dotyczącej dopłat ONW, jednoznacznego i precyzyjnego wyjaśnienia położenia działek ewidencyjnych skarżącego i określenia, które z nich i w jakiej części stanowią obszar wiejski gminy S. a które leżą w granicach administracyjnych miasta
i jako grunty wiejskie dopłatami ONW nie mogą być objęte (wyrok WSA z dnia 18.12.2006, II SA/Bk 778/05). Również NSA w wyroku z dnia 8.04.2008 r., II GSK 515/07 wskazał, iż w przypadku położenia działek w części miejskiej gminy miejsko – wiejskiej, rolnicze użytkowanie tych działek, nie stanowi podstawy do przyznania płatności ONW.
Z uwagi na to, że Sąd nie podziela stanowiska Skarżącego odnośnie niekonstytucyjności przedmiotowych przepisów, nie wystąpiły podstawy
do skierowania na zasadzie art. 193 Konstytucji RP zapytania prawnego
do Trybunału Konstytucyjnego.
Zgodzić należy się natomiast ze Skarżącym, iż organ administracyjny naruszył w sprawie art. 54 p.p.s.a. w związku z nieprzekazaniem wydanej w ramach autokontroli, tj. w trybie art. 54 § 3 ustawy o p.p.s.a. decyzji. Otóż uwzględnienie skargi w trybie autokontroli z reguły powoduje, iż postępowanie w sprawie staje się bezprzedmiotowe i w konsekwencji podlega ono umorzeniu na podstawie art. 161
§ 1 pkt 3 p.p.s.a. Także w ocenie Sądu naruszenie to nie miało istotnego znaczenia na rozstrzygnięcie sprawy
Przyczyną uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie była natomiast nieadekwatność sentencji decyzji do rozstrzygnięcia podjętego przez organy,
a wynikającego z uzasadnienia decyzji.
Otóż w sentencji decyzji z dnia 10.09.2008 r. organ pierwszej instancji wskazał, iż pozostawia bez rozpoznania wniosek o przyznanie płatności ONW
w części dotyczącej działki rolnej oznaczonej jako A. Jednocześnie jednak organ ten w uzasadnieniu wskazał, iż Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia
29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) Nr 2019/93,
(WE) Nr 1452/2001, (WE) 1453/2001, (WE) Nrl454/2001, (WE) Nr 1868/94, (WE)
Nr 1251/1999, (WE) 1254/1999, (WE) Nr 1673/2000, (EWG) Nr 2358/71 i (WE)
nr 2529/2001 określając w zapisie art. 43 uprawnienia do płatności w ust. 3 definiuje powierzchnie pastwiskową jako powierzchnię gospodarstwa, która była dostępna przez cały rok kalendarzowy, zgodnie z art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001
na potrzeby hodowli zwierząt, włączając w to powierzchnie użytkowane wspólnie oraz powierzchnię z mieszanymi uprawami. Do powierzchni pastwiskowych nie zalicza się gruntów pod budynkami, lasami, stawami, ścieżkami, powierzchni wykorzystywanych
do innych upraw kwalifikujących się do pomocy wspólnotowej lub do upraw trwałych oraz upraw ogrodniczych. Organ pierwszej instancji wskazał zatem w uzasadnieniu
na przesłanki negatywne uzasadniające odmowę przyznania płatności. To z kolei wykluczało pozostawienia podania bez rozpoznania. Działanie w tej mierze organu pierwszej instancji oznacza, że organ ten wbrew temu, co wynika z sentencji,
nie pozostawił podania bez rozpoznania lecz zajął określone merytoryczne stanowisko
w kwestii pozostawionej rzekomo bez rozpoznania. Z kolei organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, w tym również w zakresie w jakim ten postanowił o pozostawieniu sprawy bez rozpoznania. Jednakże z uzasadnienia tej decyzji wynika, iż organ odwoławczy wskazał, że wniosek w części dotyczącej działki rolnej A
o powierzchni 0,10 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 1554/3 (woj. p, powiat s., gmina S. obręb S.) - organ pierwszej instancji pozostawił bez rozpoznania, z uwagi na nie usunięcie braków wskazanych w wezwaniu nr 0198-00000091293/05 do usunięcia braków we wniosku z dnia 25.07.2005 r. Organ drugiej instancji nadmienił ponadto, że grunty rolne zadeklarowane na działce ewidencyjnej nr 1554/3 nie byłyby uwzględnione do przyznania płatności ONW, ze względu
na fakt, iż ww. działka ewidencyjna położona jest w obrębie miasta S.. Zatem także organ odwoławczy de facto odmówił Skarżącemu przyznania wnioskowanej płatności do ww. działki oznaczonej jako A.
Powyższe działanie organu administracyjnego godzi w zasadę zaufania
do organów administracyjnych. Organ administracji publicznej nie może bowiem wprowadzać adresata decyzji w błąd twierdząc, że pozostawia podanie
bez rozpoznania i jednocześnie zajmować się tą sprawą merytorycznie i orzekać poprzez wskazanie przesłanek negatywnych do przyznania płatności. Ponadto brak wyraźnego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy z uzasadnienia decyzji wynika,
że rozstrzygnięcie takie faktycznie zapadło powoduje naruszenie 107 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie jest bowiem konstytutywnym elementem każdej decyzji.
Podsumowując, z uwagi na wskazane w uzasadnieniu naruszenia natury procesowej mogące mieć w opinii Sądu istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, Sąd uznał za zasadne uchylenie decyzji organu odwoławczego. Sąd uchylił decyzję tylko organu odwoławczego, albowiem to ten organ powinien ustalić, czy może w sprawie orzec reformatoryjnie, czy też nieodzowne jest dokonanie kasacji orzeczenia pierwszej instancji. Organ administracyjny przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rozstrzygnie sprawę z wniosku Skarżącego w przedmiocie o przyznanie płatności ONW w części dotyczącej działki rolnej oznaczonej jako A.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O niewykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł
na podstawie art. 152 p.p.s.a. Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie przez Sąd o obowiązku zwrotu przez organ administracji publicznej na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego (art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.). Do niezbędnych kosztów postępowania sądowego prowadzonego
przez Skarżącego osobiście zaliczono kwotę 18 zł z tytułu dojazdu na rozprawę oraz koszty sądowe obejmujące wpis w wysokości 100 zł. Po podsumowaniu wszystkich elementów składających się na niezbędne koszty postępowania sądowego zasądzeniem objęto kwotę 118 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło