I SA/Bk 335/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2003, 2004, 2005, 2008, 2009 wraz z należnymi odsetkami oddala skargę Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Burmistrz Miasta W., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił rozłożenia T. K. (dalej powoływany także jako Skarżący) na raty zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2003, 2004, 2005, 2008, 2009 (w wysokości 97 521,06 zł. oraz należnych odsetek w wysokości 55 479 zł.) w łącznej kwocie 153 000,06 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania wnioskowanej przez Skarżącego ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej, jak również zastosowania z urzędu umorzenia w całości lub części zaległości podatkowej, na zasadzie wskazanej w art. 67d § 1 o.p. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, Kolegium wskazało, że w sprawie bezspornie ustalono, że Skarżący posiada zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2003, 2004, 2005, 2008 i 2009 w łącznej kwocie, razem z odsetkami ponad 150 000 zł. Jednocześnie jest właścicielem działek nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 1,9890 ha położonych w W. i znajdujących się na działce nr [...] budynków (mieszkalnego o pow. 187 m2 oraz dwóch usługowych o pow. 978 m2 i o pow. 346 m2) oraz współwłaścicielem w 1/8 części zabudowanej działki nr 1781 o pow. 0,0668 ha, również położonej w W. Obecnie Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, odbywa karę pozbawienia wolności, z przewidywanym terminem jej zakończenia na października 2014 r. Podkreślił, iż z oświadczenia Skarżącego wynika, że nie uzyskuje żadnych dochodów, a zatem uprawnione jest twierdzenie, że nie posiada środków na regulowanie rat, w sytuacji ewentualnego rozłożenia zaległości na raty. Zaznaczył, że argumenty Skarżącego dotyczące stanu jego zdrowia i ewentualnej możliwości sprzedaży nieruchomości sieci T. nie mają wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie, albowiem nie stanowią przesłanki "ważnego interesu podatnika". Ewentualna sprzedaż nieruchomości, jako zdarzenie przyszłe i niepewne nie może stanowić podstawy rozłożenia zaległości na raty, zaś w sytuacji dojścia zapowiadanej umowy do skutku, Skarżący będzie miał możliwość jednorazowego uregulowania zaległości podatkowej. Na powyższą decyzję Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wskazując, iż odbywając karę pozbawienia wolności podjął zatrudnienie w grupie wolnościowej. Otrzymuje wynagrodzenie około 1300 zł miesięcznie, a zatem będzie w stanie spłacać ewentualnie przyznane raty. Jednocześnie Skarżący wskazał, że jego stan zdrowia ma wpływ na układ ratalny i jest zdarzeniem, które nie planował i na które nie miał wpływu. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r., ustanowiony z urzędu pełnomocnik Skarżącego, podniósł dodatkowo zarzut naruszenia art. 67b § 1 pkt 1 w zw. z art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako "o.p.") poprzez błędne ich niezastosowanie skutkujące nierozważeniem ważnego interesu podatnika w kontekście trudnej sytuacji materialnej i osobistej Skarżącego. Wskazał także na naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 o.p. poprzez nienależyte wyjaśnienie okoliczności sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie: Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się wskazanych naruszeń prawa przez organy podatkowe, dających podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważność w całości lub w części zaskarżonej decyzji. Podstawą prawa do rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi przepis zawarty w art. 67a § 1 pkt 2 o.p. w zw. z art. 67b § 1 pkt 1 o.p. Stosownie do tej regulacji, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a. Przyznana tym unormowaniem swoboda nie oznacza oczywiście dowodowości działania organu podatkowego, bowiem organ ten jest zobowiązany do wszechstronnego rozważenia, w świetle całokształtu materiału sprawy, czy nie zostały spełnione określone w powyższym artykule przesłanki. Podkreślenia jednakże wymaga, że nawet jeśli organ stwierdzi zaistnienie sytuacji wskazującej na ważny interes podatnika czy interes publiczny – w rozumieniu powyższego unormowania – to organ może, ale nie musi, przyznać podatnikowi ulgę w postaci umorzenia zaległości podatkowej (zob uzasadnienie wyroku NSA z 20 czerwca 2001 r., sygn. akt III S.A. 771/00, niepubl.). Decyzja organów podatkowych w tych sprawach opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy pobór podatku powinien być zaniechany. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Natomiast w pełnym zakresie zaskarżona decyzja podlega badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (zob. wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1227/97, opublikowany w: Lex Nr 33404). Podobnie w orzeczeniu z 5 listopada 1998 r. NSA zauważył, iż decyzja tego rodzaju ma charakter uznania administracyjnego. Tak więc, o ile zachowano wszelkie wymogi prawa procesowego, to Naczelny Sąd Administracyjny, który sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem, nie jest władny jej uchylić (zob. wyrok NSA z 5 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1745/97, opublikowany w: Lex Nr 44 771). Wyrazistym podkreśleniem roli NSA w orzecznictwie w sprawach ulg i zwolnień uznaniowych jest teza wyroku z 7 lutego 2001 r. NSA stwierdzająca, iż sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA z 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00, opublikowany w: Lex Nr 46473). Również w literaturze przedmiotu podkreśla się, iż kontrola wobec uznania może mieć ograniczony zakres, ale nie można z niej rezygnować, zaś orzeczenia sądu winny opierać się jedynie na kryterium legalności. Zasada nieingerencji przez sąd administracyjny wynika z faktu, że nie jest on trzecią instancją postępowania administracyjnego (zob. A. Habuda, Uznanie administracyjne - zmierzch czy renesans pojęcia; opublikowane w: Administracja i prawo administracyjne u progu trzeciego tysiąclecia, Łódź 2000, s. 117). W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe obu instancji rozważały argumenty Skarżącego w odniesieniu do przesłanek "uzasadnionego ważnego interesu podatnika", jak też brały pod uwagę ewentualne zaistnienie przesłanki "interesu publicznego". Wskazuje na to zarówno sposób, jak też charakter prowadzenia postępowania wyjaśniającego w danej sprawie. Ocena argumentów Skarżącego pod kątem przywołanych wyżej ustawowych przesłanek z art. 67a § 1 o.p., znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Potwierdzeniem powyższego jest to, że organy obu instancji uznały, iż w sprawie nie istnieje ważny interes podatnika, choć przyznały, że sytuacja majątkowa i osobista, w której znalazł się Skarżący, niewątpliwie jest trudna. Zaznaczyły przy tym, że Skarżący nie uzyskuje stałego dochodu, a zatem nie jest w stanie regulować istniejącej zaległości w ratach, o co wnioskował w piśmie z dnia 14 lutego 2011 r. (k. 91 akt adm.) Odnosząc się do zarzutów skargi, wskazać należy, jak słusznie wskazuje Kolegium w odpowiedzi na skargę, że Skarżący na etapie postępowania podatkowego przed organami nie podnosił kwestii zatrudnienia w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności. Z jego oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że Skarżący nie pracuje (k. 46 akt adm.). Tym samym nie można skutecznie zarzucić organom, że nie uwzględniły faktu zatrudnienia Skarżącego, podczas odbywania kary pozbawienia wolności, skoro tej kwestii Skarżący nie podniósł w trwającym postępowaniu, wręcz przeciwnie - oświadczył, że nie pracuje i nie uzyskuje stałych dochodów. Jednocześnie zgodzić się należy z Kolegium, że kwota jaką Skarżący uzyskuje z tytuły wykonywanej pracy - 1300 zł, zważywszy na wysokość zadłużenia (około 150 000 zł) jest niewspółmiernie niska i oznaczałaby konieczność spłaty zadłużenia w ratach przez ponad 10 lat. Takie rozstrzygnięcie organu kłóciłoby się ze zdrowym rozsądkiem, szczególnie, że wobec Skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne, w którym może dojść do zajęcia wynagrodzenia za pracę. Zaznaczyć także należy, iż twierdzenia Skarżącego zawarte w skardze kłócą się z jego stanowiskiem prezentowanym na etapie postępowania podatkowego, w zakresie jego stanu zdrowia. Skarżący, na etapie postępowania podatkowego konsekwentnie wskazywał jako jedną z przesłanek przyznania ulgi, zły stan zdrowia (wymieniał schodzenia i konieczność przeprowadzenia operacji), gdy tymczasem z treści skargi wynika, że stan zdrowia Skarżącego nie był przeszkodą do podjęcia fizycznej pracy, w ramach odbywania kary pozbawienia wolności. W ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty podniesione przez pełnomocnika Skarżącego na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika, organy podatkowe obu instancji rozważyły w dostateczny sposób, czy w sprawie zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika, zarówno w kontekście trudnej sytuacji materialnej jak i osobistej Skarżącego. Fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej oraz konieczność odbycia kary pozbawienia wolności nie mogą być postrzegane jako okoliczności wyjątkowe, wynikłe z nadzwyczajnych okoliczności, na które Skarżący nie miał wpływu. Także stan zdrowia Skarżącego, jak wynika z treści skargi, nie jest na tyle zły, aby uniemożliwiał podjęcie pracy zarobkowej a w konsekwencji uzyskania dochodów, których przynajmniej część będzie przeznaczona na uregulowanie zaległości podatkowych. Oceniając sytuację finansową i osobistą Skarżącego organy oprały się na treści oświadczenia z dnia 6 czerwca 2011 r., a zatem aktualnych informacji dotyczących osoby Skarżącego. Wynik powyższej oceny materiału dowodowego, mimo iż niezgodny z oczekiwaniami Skarżącego nie może oznaczać, iż przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. W szczególności nie można zgodzić się z pełnomocnikiem Skarżącego, jakoby organy podatkowe błędnie i pobieżnie przeprowadziły postępowanie dowodowe w sprawie i dokonały błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Tym samym za niezasadne należało uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 122 i 187 § 1 o.p. Mając na uwadze powyższe okoliczności, zgodzić się należy z Samorządowym Kolegium Odwoławczym, iż brak dochodów, a nawet dochody w wysokości deklarowanej przez Skarżącego w skardze (ok. 1300 zł), nie mogą stanowić podstawy do przyznania ulgi podatkowej w postaci rozłożenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę (w łącznej kwocie ponad 150 000 zł) na raty. Aktualna sytuacja majątkowa Skarżącego nie pozwala na uregulowanie istniejącego zadłużenia, jednakże powyższe nie oznacza, iż w przyszłości nie ulegnie ona poprawie i wówczas będzie możliwość spłaty ciążącego zadłużenia. Należy też pamiętać, że Skarżący jest właścicielem szeregu nieruchomości położonych w W., wobec których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a zatem istnieje potencjalna możliwość, wyegzekwowania ciążących na Skarżącym należności publicznoprawnych. Mając powyższe na uwadze na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skarga podlega oddaleniu.