I SA/Bk 340/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 07 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2005 r. p o s t a n a w i a 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. D. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego (k. 61). Skarżący podniósł, iż obecnie nie posiada środków pieniężnych, którymi mogłaby opłacić kwotę wpisu sądowego. Wszelkie środki finansowe zaangażowane są bowiem w obrocie związanym z działalnością firmy, która w ostatnim okresie nie przynosi oczekiwanych zysków. Ponadto wskazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dwójką dzieci. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Źródło utrzymania rodziny wnioskodawcy stanowi dochód uzyskiwany z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 2.600 zł miesięcznie. Dodatkowo skarżący podkreślił, iż oprócz ponoszenia kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem rodziny i leczeniem, w tym rehabilitacją, ponosi jeszcze koszty kształcenia dzieci na studiach wyższych. Córka aktualnie przebywa na wyjeździe stypendialnym w B. Wnioskodawca wskazał również, iż z uwagi na złą kondycję finansową firmy musiał zaciągnąć kredyty: obrotowy na rachunku bieżącym na kwotę 248.000 zł z miesięczną ratą około 1.600 zł, na rachunku bieżącym w wysokości 25.000 zł i na karcie kredytowej w wysokości 5.000 zł. Końcowo skarżący podniósł także, iż nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 61-65). Ponadto D. S. wywiódł, iż oprócz działalności gospodarczej wraz z żoną prowadzi gospodarstwo rolne w zakresie upraw roślinnych o powierzchni [...] ha, a miesięczny dochód z tego gospodarstwa wynosi około 170 zł miesięcznie. Ponadto wnioskodawca w 2008 roku otrzymał dopłaty do gruntów rolnych z UE w wysokości 668,44 zł. Poza tym żona wnioskodawcy nie posiada żadnego zatrudnienia. Dodatkowo D. S. wskazał, iż mieszkanie, w którym przebywa z rodziną stanowi własność syna. Miesięcznie wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny skarżącego przedstawiają się następująco: energia elektryczna – 261 zł, woda – 85 zł, telefon – 60 zł, ogrzewanie – 670 zł, koszty wyżywienia – 204 zł, koszt zakupu leków i opieki lekarskiej – 191 zł. Rodzina skarżącego nie posiada żadnego samochodu osobowego ani maszyn rolniczych (k. 62 oraz k. 24-25 akt sprawy I SA/ Bk 339/09). D. S. posiada zadłużenia z tytułu: kredyt w rachunku I. – K. - odnawialny z zadłużeniem 24.472,93 zł (odsetki miesięczne około 343 zł, spłata do dnia 21.11.2009 r.), karta kredytowa odnawialna z limitem 5.000 zł (odsetki miesięczne około 337,50 zł, spłata do dnia 31.10.2010 r.), kredyt gotówkowy z zadłużeniem 6.624,37 zł (rata 1.384,85 zł, spłata do dnia 20.02.2010 r.), kredyt obrotowy w rachunku bieżącym - odnawialnym - z zadłużeniem 246.713,53 zł (odsetki miesięczne około 1.460 zł, spłata do dnia 30.01.2010 r.). Ponadto żona A. S. posiada zobowiązania finansowe z tytułu: kredyt mieszkaniowy z zadłużeniem 81.716,73 zł (rata 1.109,56 zł, spłata do dnia 25.09.2017 r.), karta kredytowa odnawialna z limitem 3000 złotych (odsetki miesięcznie około 202 zł, spłata do dnia 30.09.2010 r.(k. 62 i k. 24-25 akt sprawy I SA/ Bk 339/09). Do akt sprawy I SA/ Bk 339/09 D. S. dołączył: zaświadczenie z banku w zakresie posiadanych kredytów i zadłużenia (k. 26), wyciągi z rachunków bankowych (k.27-52), faktury dokumentujące część ponoszonych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem rodziny (k.53-54), dokumentacje i zaświadczenia lekarskie (k. 55-64), decyzję z ARiMR (k. 65-66) oraz zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2008 (k. 67-69). Na wstępnie należy podnieść, mając na uwadze wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmujący ustanowienie doradcy podatkowego, iż zgodnie z art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Tymczasem jak wynika z treści pism procesowym znajdujących się w aktach sprawy skarżący jest już reprezentowany przez doradcę podatkowego M. T. Pełnomocnictwo z dnia 15 grudnia 2006 r. zostało złożone do akt niniejszej sprawy i nie zostało odwołane (k. 53). W świetle brzmienia art. 246 § 3 cytowanej ustawy pozostawanie przez stronę w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, wyklucza pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, niezależnie od rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Mając zatem na uwadze fakt, że skarżący ma już w sprawie ustanowionego doradcę podatkowego należało odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie na mocy art. 246 § 3 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono w sentencji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 maja 2008 roku, w sprawie sygn. akt I FZ 160/08 i postanowieniu z dnia 24 stycznia 2008 roku, w sprawie sygn. akt I GZ 228/07). Rozpoznaniu podlega natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga również to, iż rozpoznając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy oceniać go w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w postępowaniu sądowych, a z drugiej strony wysokości środków, którymi ona dysponuje. Dodatkowo w sytuacji kiedy skarżący wniosek o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie złoży w kilkunastu sprawach (tak jak ma miejsce w niniejszym postępowaniu) to dopiero łączna suma ciążących na nim wpisów oraz opłat kancelaryjnych powinna stanowić punkt odniesienia, przy rozpoznawaniu takiego wniosku (vide: postanowienie NSA z 8.06.2006 roku, I FZ 239/06). Rozpoznając zatem niniejszy wniosek należało mieć na uwadze, iż w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku w chwili obecnej wnioskodawca jest skarżącym w 4 sprawach, gdzie również został zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego. W sumie w 3 sprawach, w których została już ustalona wysokość wpisu sądowego od skargi, wnioskodawca zobowiązany jest do uiszczenia kwoty 4.196 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, sytuacja materialna D. S. uzasadnia tezę, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Należy bowiem stwierdzić, iż ze złożonego oświadczenia i dołączonych do sprawy dokumentów wynika, że sytuacja materialna D. S. uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wprawdzie skarżący posiada stały dochód z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, który kształtuje się aktualnie średnio na poziomie około 2.600 zł miesięcznie oraz z działalności rolniczej w wysokości 170 zł (k. 64 oraz k. 25 akt sprawy I SA/ Bk 339/09), niemniej jednak dochód ten w całości przeznaczany jest na bieżące utrzymanie rodziny, w tym leczenie i rehabilitację wnioskodawcy oraz kształcenie dzieci, a także na spłatę zaciągniętych kredytów bankowych (k. 61-65 oraz k. 24-25 akt sprawy I SA/ Bk 339/09). Aktualnie bowiem rodzina skarżącego ma zaciągniętych kilka kredytów bankowych i zadłużenie na rachunkach bieżących oraz posiadanych kartach kredytowych, które powstało w związku z brakiem środków finansowych na bieżące utrzymanie rodziny i prowadzenie działalności gospodarczej, która w ostatnim okresie przynosi niewielkie dochody. Wnioskodawca posiada jedynie nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, na której prowadzona jest uprawa roślin. Z tego tytułu skarżący w 2008 roku otrzymał dopłaty bezpośrednie ze środków Unii Europejskiej w wysokości 668,44 zł (k. 62). Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności, a w szczególności wysokie zadłużenie bankowe (367.527,56 zł – k. 62, 66) i dokonywane w tym zakresie spłaty oraz zestawienie stałych wydatków, a także brak zgromadzonych oszczędności i majątku, który można spieniężyć, pozwala to na stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.