I SA/Bk 341/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 07 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. i A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi D. S. i A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. p o s t a n a w i a 1. przyznać D. S. i A. S. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić D. S. i A. S. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. D. S. i A. S. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego (k. 59). Skarżący podnieśli, iż obecnie nie posiadają środków pieniężnych, którymi mogliby opłacić kwotę wpisu sądowego. Wszelkie środki finansowe zaangażowane są bowiem w obrocie związanym z działalnością firmy, która w ostatnim okresie nie przynosi oczekiwanych zysków. Ponadto wskazali, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z dwójką dzieci. W skład majątku wnioskodawców wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawców jest dochód uzyskiwany z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w wysokości około 2.600 zł miesięcznie. Dodatkowo skarżący podkreślili, iż oprócz ponoszenia kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem rodziny i leczeniem wnioskodawcy, w tym jego rehabilitacji, ponoszą jeszcze koszty kształcenia dzieci na studiach wyższych. Córka aktualnie przebywa na wyjeździe stypendialnym w B. Wnioskodawcy wskazali również, iż z uwagi na złą kondycję finansową firmy muszą zaciągnąć kredyty: obrotowy na rachunku bieżącym na kwotę 248.000 zł z miesięczną ratą około 1.600 zł, na rachunku bieżącym w wysokości 25.000 zł i na karcie kredytowej w wysokości 5.000 zł. Końcowo skarżący podnieśli także, iż nie posiadają żadnych zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 59-61). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 7 września 2009 roku skarżący wywiedli, iż oprócz działalności gospodarczej prowadzą gospodarstwo rolne w zakresie upraw roślinnych o powierzchni [...] ha, a miesięczny dochód z tego gospodarstwa wynosi około 170 zł miesięcznie. Ponadto wnioskodawcy w 2008 roku otrzymali dopłaty do gruntów rolnych z UE w wysokości 668,44 zł. Poza tym skarżąca nie posiada żadnego zatrudnienia. Dodatkowo wnioskodawcy wskazali, iż mieszkanie, w którym przebywają z rodziną stanowi własność syna. Miesięcznie wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny skarżących przedstawiają się następująco: energia elektryczna – 261 zł, woda – 85 zł, telefon – 60 zł, ogrzewanie – 670 zł, koszty wyżywienia – 204 zł, koszt zakupu leków i opieki lekarskiej – 191 zł. Rodzina skarżących nie posiada żadnego samochodu osobowego ani maszyn rolniczych (k. 64-65). D. S. posiada zadłużenia z tytułu: kredyt w rachunku I. – K. - odnawialny z zadłużeniem 24.472,93 zł (odsetki miesięczne około 343 zł, spłata do dnia 21.11.2009 r.), karta kredytowa odnawialna z limitem 5.000 zł (odsetki miesięczne około 337,50 zł, spłata do dnia 31.10.2010 r.), kredyt gotówkowy z zadłużeniem 6.624,37 zł (rata 1.384,85 zł, spłata do dnia 20.02.2010 r.), kredyt obrotowy w rachunku bieżącym - odnawialnym - z zadłużeniem 246.713,53 zł (odsetki miesięczne około 1.460 zł, spłata do dnia 30.01.2010 r.). Ponadto A. S. posiada zobowiązania finansowe z tytułu: kredyt mieszkaniowy z zadłużeniem 81.716,73 zł (rata 1.109,56 zł, spłata do dnia 25.09.2017 r.), karta kredytowa odnawialna z limitem 3000 złotych (odsetki miesięcznie około 202 zł, spłata do dnia 30.09.2010 r.(k. 64-65). Do akt sprawy skarżący dołączyli: zaświadczenie z banku w zakresie posiadanych kredytów i zadłużenia (k. 66), wyciągi z rachunków bankowych (k.67-92), faktury dokumentujące część ponoszonych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem rodziny (k.93-94), dokumentacje i zaświadczenia lekarskie (k. 95-104), decyzję z ARiMR (k. 105-106) oraz zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2008 (k. 107-109). Na wstępnie należy podnieść, mając na uwadze wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy obejmujący ustanowienie doradcy podatkowego, iż zgodnie z art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Tymczasem jak wynika z treści pism procesowym znajdujących się w aktach sprawy skarżący są już reprezentowani przez doradcę podatkowego M. T. Pełnomocnictwa z dnia 15 grudnia 2006 r. zostały złożone do akt niniejszej sprawy i nie zostały odwołane (k. 55, 56). W świetle brzmienia art. 246 § 3 cytowanej ustawy pozostawanie przez stronę w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, wyklucza pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, niezależnie od rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Mając zatem na uwadze fakt, że skarżący mają już w sprawie ustanowionego doradcę podatkowego należało odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie na mocy art. 246 § 3 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono w sentencji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 maja 2008 roku, w sprawie sygn. akt I FZ 160/08 i postanowieniu z dnia 24 stycznia 2008 roku, w sprawie sygn. akt I GZ 228/07). Rozpoznaniu podlega natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga również to, iż rozpoznając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy oceniać go w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w postępowaniu sądowych, a z drugiej strony wysokości środków, którymi ona dysponuje. Dodatkowo w sytuacji kiedy skarżący wniosek o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie złoży w kilkunastu sprawach (tak jak ma miejsce w niniejszym postępowaniu) to dopiero łączna suma ciążących na nim wpisów oraz opłat kancelaryjnych powinna stanowić punkt odniesienia, przy rozpoznawaniu takiego wniosku (vide: postanowienie NSA z 8.06.2006 roku, I FZ 239/06). Rozpoznając zatem niniejszy wniosek należało mieć na uwadze, iż w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku w chwili obecnej wnioskodawca jest skarżącym w 4 sprawach, gdzie również został zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego. W sumie w 3 sprawach, w których została już ustalona wysokość wpisu sądowego od skargi, wnioskodawca zobowiązany jest do uiszczenia kwoty 4.196 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, sytuacja materialna D. S. i A. S. uzasadnia tezę, iż nie są oni w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Należy bowiem stwierdzić, iż ze złożonego oświadczenia i dołączonych do sprawy dokumentów wynika, że sytuacja materialna D. S. i A. S. uzasadnia przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wprawdzie skarżący posiadają stały dochód z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, który kształtuje się aktualnie średnio na poziomie około 2.600 zł miesięcznie oraz z działalności rolniczej prowadzonej wspólnie w wysokości 170 zł (k. 60, 64-65), niemniej jednak dochód ten w całości przeznaczany jest na bieżące utrzymanie rodziny, w tym leczenie i rehabilitację wnioskodawcy oraz kształcenie dzieci, a także na spłatę zaciągniętych kredytów bankowych i zadłużenia bankowego (k. 59, 64-65). Aktualnie bowiem rodzina skarżących ma zaciągniętych kilka kredytów bankowych i zadłużenie na rachunkach bieżących oraz posiadanych kartach kredytowych, które powstało w związku z brakiem środków finansowych na bieżące utrzymanie rodziny i prowadzenie działalności gospodarczej, która w ostatnim okresie przynosi niewielkie dochody. Wnioskodawcy posiadają jedynie nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, na której prowadzona jest uprawa roślin. Z tego tytułu skarżący w 2008 roku otrzymali dopłaty bezpośrednie ze środków Unii Europejskiej w wysokości 668,44 zł (k. 64-65). Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności, a w szczególności wysokie zadłużenie bankowe (367.527,56 zł – k. 65) i dokonywane w tym zakresie spłaty oraz zestawienie stałych wydatków, a także brak zgromadzonych oszczędności i majątku, który można spieniężyć, pozwala to na stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.