I SA/Bk 342/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 stycznia 2013 r. wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia organu I instancji i umorzenia postępowania w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Pan B. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia organu I instancji i umorzenia postępowania w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Postanowieniem z 13 grudnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy uzasadniając między innymi tym, że Skarżący nie ujawnił danych niezbędnych do ustalenia sytuacji majątkowej współmałżonki – K. B. Od powyższego postanowienia Pan B. B.wniósł sprzeciw wyjaśniając, że nieporozumieniem jest zawarte w uzasadnieniu referendarza twierdzenie, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z K. B.. Dodał też, że jest osobą niepracującą po przebytym zawale serca i nie posiada środków finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z 13 grudnia 2012 r., a wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Wniosek Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana w skrócie "u.p.p.s.a."). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). W postępowaniu sądowym, co do zasady, strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego powodu nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na powyższe, przyznanie prawa pomocy winno być stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W konsekwencji to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa wyłączny ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania powstających w związku z zainicjowaną sprawą. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Kraków 2005, s. 592). W postanowieniu z 29 listopada 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć, na wezwanie sądu, dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (II FZ 718/11). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawione powyżej poglądy. W sprawie niniejszej Skarżący nie wykazał w sposób wystarczający istnienia przesłanki z art. 246 §1 pkt 1 u.p.p.s.a., pozwalającej na przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowany zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący wskazał jako członka rodziny żonę K. B.. Wskazał też, że nie osiąga żadnego dochodu, posiada mieszkanie o powierzchni 58,8 m2 oraz nieruchomość rolną, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wskazał, że pracuje dorywczo, jednak nie określił wysokości dochodu miesięcznego ani stanu majątkowego żony. Pismem z 15 listopada 2012r. Skarżący został wezwany przez referendarza tut. Sądu do złożenia oświadczenia, w którym należało wskazać wysokość miesięcznego dochodu uzyskiwanego z tytułu podejmowanych prac dorywczych, wysokość miesięcznych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem, powierzchnię gospodarstwa rolnego, czy Skarżący lub jego małżonka uzyskują dochód z tytułu posiadania nieruchomości rolnej, wysokość dochodu uzyskanego przez K. B. z tytułu prowadzonej działalności agroturystycznej, majątek posiadany przez K. B., jej zasoby pieniężne oraz przedmioty wartościowe a także, czy uzyskuje ona dochód z innych źródeł. Skarżący został też wezwany do przedłożenia dokumentacji w postaci m.in. wyciągów z rachunków bankowych K. B., dokumentów określających wysokość jej dochodu, odpisów zeznań podatkowych Skarżącego i jego małżonki za 2011 rok a także rachunków i faktur dokumentujących wysokość miesięcznych wydatków. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący oświadczył, że nie osiąga żadnego dochodu, pracę świadczy w zamian za wyżywienie, nie ponosi też miesięcznych wydatków, ponieważ nie osiąga dochodów, nie zna dokładnej powierzchni gospodarstwa rolnego wskazanego we wniosku, nie uzyskuje dochodu z tytułu posiadania nieruchomości rolnej, jego małżonka nie prowadzi już działalności agroturystycznej, a w związku z tym nie osiąga dochodów. Stwierdził też, że nie posiada upoważnienia do udzielania informacji na temat majątku posiadanego przez małżonkę oraz jej dochodów. Oświadczył, że nie posiada żadnych dokumentów, do złożenia których został wezwany. Z akt sprawy wynika, że Skarżący od stycznia 2004 r. pozostaje ze swoją małżonką w ustroju rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa małżeńska nie zwalnia jednak współmałżonka z obowiązku pomocy finansowej, ani też nie uniemożliwia uzyskania i podania informacji o jego sytuacji majątkowej (postanowienie NSA z 2 września 2009r., sygn. akt I FZ 199/09). Postawa Skarżącego, który twierdzi, że nie posiada upoważnienia do udzielania informacji na temat majątku posiadanego przez małżonkę, wskazuje na chęć ukrycia realnego stanu majątku. Podobnie należy ocenić jego oświadczenie, że nie zna dokładnej powierzchni gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielem. Z uwagi na brak przedłożenia wyczerpującej dokumentacji charakteryzującej sytuację finansową strony, Sąd nie mógł dokonać rzetelnej jej oceny. Mając na uwadze, że wykazanie trudnej sytuacji majątkowej jest obowiązkiem wnioskującego o przyznanie prawa pomocy, pouczonego o rygorze odmowy jej przyznania (vide k. 23 verte) – należało wniosek rozpoznać negatywnie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.