I SA/Bk 344/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Melezini, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 września 2014 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 oddala skargę W dniu [...] maja 2013 r. L. K. (dalej Skarżący) złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w K. wniosek o przyznanie płatności, w którym ubiegał się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) do powierzchni: ONW I strefa - 0,39 ha, ONW II strefa - 13,88 ha. W dniu [...] lutego 2014 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzję nr [...], w której przyznał Skarżącemu płatność ONW na 2013 r. - Nizinne strefa I oraz odmówił przyznania płatności ONW na 2013 r. - Nizinne strefa II i nałożył sankcje. Rozpatrując odwołanie od tego rozstrzygnięcia, Dyrektor [...] Oddziału ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Zdaniem Dyrektora Oddziału ARiMR, w rozpatrywanej sprawie istotnym jest ustalenie, czy Skarżący posiadał na dzień 31 maja 2013 r. grunty rolne zadeklarowane we wniosku oraz czy rzeczywiście rolniczo gospodarował na tych gruntach w roku 2013. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu dwóch elementów: elementu fizycznego władania rzeczą oraz elementu psychicznego, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Czynnik faktycznego władztwa polega zatem na fizycznym opanowaniu rzeczy. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo uznał, że Skarżący nie użytkował, jako posiadacz części gruntów rolnych zadeklarowanych na działkach rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] obręb B., gmina G., powiat k. Z zeznań A. Ż., L. M., L. B., E. Ś. i Ł. J. wynika, że w 2013 r. część ww. działek ewidencyjnych były w posiadaniu i użytkowaniu I. C. - zięcia strony postępowania. Również Skarżący oświadczył, że I. C. użytkował w 2013 r. część ww. działek. Organ odwoławczy stwierdził, że przesłanką przyznania płatności jest posiadanie zadeklarowanych gruntów rolnych (§ 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, Dz. U. z 2009 r., nr 40, poz. 329 ze zm.). Zdaniem Dyrektora Oddziału ARiMR w sprawie bezsprzecznie stwierdzono, że z racji braku posiadania i użytkowania rolniczo w 2013 r. działek rolnych BB, CA i części A zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] Skarżący nie spełnił warunków do przyznania płatności. Organ ustalił więc powierzchnię zawyżoną w zakresie ONW II strefa - powierzchnia deklarowana -13,88 ha, powierzchnia stwierdzona - 7,01 ha. Nawiązując do art. 16 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. organ potwierdził zasadność odmowy przyznania płatności ONW II strefa. Zdaniem Dyrektora Oddziału ARiMR w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Wniosek nie był bowiem prawidłowy pod względem faktycznym, a Skarżący nie wykazał skutecznie, że nie ponosi winy za zadeklarowanie nieprawidłowych danych. Ze zgromadzonych dowodów wynika, że Skarżący zdawał sobie sprawę, że działki rolne BB, CA i części A znajdują się w posiadaniu I. C. Ponadto, w identycznym stanie faktycznym w sprawie przyznania płatności ONW na 2011 i 2012 r. organy wyjaśniały zasady przyznawania płatności, jednak Skarżący ponownie zgłosił do płatności grunty rolne, których nie użytkował. Z powyższą decyzją nie zgodził się Skarżący i złożył skargę do Sądu. Zarzucił m.in. błędnie ustaloną powierzchnię stwierdzoną, brak naliczania odsetek od przyznanych kwot płatności. Podkreślił, że postępowanie w sprawie trwa już blisko 3 lata. Jako bezprawne uznał nadanie na jego gospodarstwo numeru identyfikacyjnego [...] I. C. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. W myśl postanowień § 2 rozporządzenia w sprawie przyznawania pomocy finansowej ONW, w brzmieniu obowiązującym w 2013 r., płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem": 1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w: a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005"; 2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; 3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; 4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.). Z powyższego wynika, że jedną z przesłanek warunkujących uzyskanie środków unijnych jest posiadanie gruntu rolnego zadeklarowanego do płatności a nie status jego właściciela (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 września 2011 r. sygn. II SA/Go 418/11, LEX nr 966358) Dodatkowo, by otrzymać płatność ONW nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych, lecz konieczne jest ich rolnicze użytkowanie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku I SA/Bk 129/13, pub. LEX nr 1326931). Posiadanie jest stanem faktycznym, a nie prawnym, tym samym z punktu widzenia przyznania wspomnianej płatności istotne jest nie prawo własności do danej nieruchomości (gruntów rolnych), a fakt władania nią i jej rolniczego użytkowania. Posiadaczem jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada rzeczą, jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą (posiadacz zależny). Tymczasem z materiału zgromadzonego w sprawie w tym także treści oświadczeń samego Skarżącego wynika, że na dzień 31 maja 2013 r. część z ww. działek nie była w posiadaniu i użytkowaniu Skarżącego, lecz innego producenta rolnego (I. C.). W ocenie Sądu organy podjęły niezbędne działania w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. W celu ustalenia podmiotu, który faktycznie użytkował sporne działki rolne przesłuchano świadków, którzy potwierdzili fakt posiadania i użytkowania w 2013 r. części ze spornych działek rolnych przez innego producenta rolnego. Powyższa okoliczność z uwagi na treść przywołanego na wstępie § 2 rozporządzenia w sprawie przyznawania pomocy finansowej ONW, przesądza o braku możliwości przyznania płatności ONW do działek, które nie były w posiadaniu oraz nie były użytkowane rolniczo przez Skarżącego w 2013 r. Skarżący nie przedstawił skutecznych dowodów podważających ustalenia organów, za taki dowód nie można bowiem uznać ani dokumentów złożonych w toku postępowania (dowody potwierdzające wpłaty rat podatku) ani też złożonych na rozprawie. Dokumenty te potwierdzają tytuł prawny Skarżącego do spornych działek, lecz nie fakt ich posiadania w 2013 r. winien udowodnić nie prawo własności do danej nieruchomości (gruntów rolnych), a fakt władania nią i jej rolniczego użytkowania. Należy podzielić pogląd organu o braku możliwości zastosowania w sprawie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, który przewiduje wyjątki od stosowania zmniejszeń i wykluczeń. Zgodnie z jego treścią zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II rozporządzenia, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy (ust.1). Ponadto zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku (ust.2). Wniosek złożony przez Skrzącego nie był prawidłowy pod względem faktycznym, a ponadto Skarżący nie wykazał skutecznie, że nie ponosi winy za zadeklarowanie nieprawidłowych danych. Ze zgromadzonych w aktach sprawy dowodów wynika, że miał świadomość, że działki rolne położone na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] oraz [...] obręb B. gmina G., zadeklarowane we wniosku znajdują się w posiadaniu I. C. Wnioskodawca (rolnik) odpowiada za treść wypełnionego wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, to na nim więc spoczywa obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki, które pozwalają na odstąpienie od wykluczeń stosowanych w przypadku rozbieżności pomiędzy powierzchnią deklarowana a kwalifikującą się do płatności. W rozpoznawanej sprawie Skarżący nie wskazał, że zaistniały przesłanki pozwalające na odstąpienie od zastosowania sankcji. Za niezasadny należy uznać także zarzut braku naliczenia odsetek od przyznanej płatności z tytułu pozostawania przez organ w zwłoce ponieważ przepisy regulujące przyznanie wspomnianych płatności nie przewidują możliwości wypłaty odsetek. Za niepozostający w związku z przedmiotem sprawy, a tym samym za niezasadny uznano także zarzut nadania numeru identyfikacyjnego I. C. w trybie przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U z 2004 r., Nr 10, poz.76). Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.