I SA/Bk 349/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Presnarowicz po rozpoznaniu w dniu 5 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu osiągnięcia przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003 r. p o s t a n a w i a: 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, 2. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. J. S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Skarżąca podniosła, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz dwoma pełnoletnimi synami K. i A. Źródło utrzymania rodziny wnioskodawcy stanowi dochód uzyskiwany z: wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.500 zł oraz wynagrodzenia męża w wysokości 3.900 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 189 m² położony w C. Dodatkowo skarżąca podkreśliła, iż oprócz ponoszenia kosztów związanych z bieżącym utrzymanie rodziny i domu spłaca jeszcze kredyt hipoteczny, z miesięczną ratą 204,61 CHF oraz kredyt konsumpcyjny na kwotę 5.000 zł, zaciągnięty na okres od 25.03.2010 r. do 12.03.2012 r. z miesięczną ratą 242,43 zł. Ponadto w miesiącu kwietniu i maju 2010 r. jej rodzina kupiła węgiel opałowy na łączną kwotę 2.212,50 zł. Skarżąca podkreśliła, iż jej synowie studiują na płatnych kierunkach studiów, w związku z tym do końca października muszą zapłacić 3.700 zł czesnego. Miesięcznie wydatki związane z bieżącym utrzymaniem jej rodziny przedstawiają się następująco: żywność – 1.500 zł, energia elektryczna - 130 zł, opłata za wodę i ścieki - 40 zł, telefon stacjonarny wraz z Internetem – 122,20 zł, telefon komórkowy męża – 55 zł, telefon komórkowy skarżącej – 60 zł, telefony komórkowe synów – 120 zł, wywóz nieczystości – 27 zł, leki – 120 zł (na nadciśnienie tętnicze męża), opłata za telewizję CYFRA+ - 93,80 zł oraz eksploatacja samochodu osobowego marki Volkswagen [...] rok produkcji 1990 – 550 zł. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2010 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej J. S. prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego i zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz wskazał, iż Skarżąca korzysta w sprawie z usług profesjonalnego pełnomocnika, a zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienie doradcy podatkowego jest niedopuszczalne. Z kolei sytuacja majątkowa i rodzinna, w szczególności wysokość stałych dochodów, pozwala na ponoszenie kosztów sądowych związanych z prowadzeniem niniejszej sprawy. W złożonym w terminie sprzeciwie J. S. zaskarżyła powyższe postanowienie w części dotyczącej odmowy zwolnienia od kosztów sądowych, zarzucając błędną ocenę stanu faktycznego, w szczególności naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. Wskazała, iż uległa zamianie jej sytuacja majątkowa, albowiem obecnie nie posiada wolnych środków finansowych, które mogłby przeznaczyć na opłacenie wpisu sądowego od złożonej skargi. Oszczędności, które posiadała i były przeznaczone na opłacenie czesnego za studnia synów, podobnie jak część wynagrodzenia, zostały zajęte przez organ egzekucyjny. Powyższe znacznie ograniczyło dochód uzyskiwany przez gospodarstwo domowe Skarżącej. Skarżąca zarzuciła również błędne przyjęcie przez referendarza, że wydatki na Internet, telefony komórkowe czy opłaty za studnia nie są wydatkami koniecznymi i nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnością publicznoprawną, jaką jest wpis sądowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Wobec skutecznego wniesienia przez Skarżącą sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie u.p.p.s.a). Bez znaczenia pozostaje fakt, iż Skarżąca ograniczyła sprzeciw do rozstrzygnięcia w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych – skuteczne wniesienie sprzeciwu, bez względu na zakres zaskarżenia, powoduje wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięcia referendarza sądowego w całości. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jednocześnie w myśl art. 246 § 3 u.p.p.s.a. adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W sprawie niniejszej (jak wynika z treści pism procesowym znajdujących się w aktach sprawy) Skarżąca jest już reprezentowana przez doradcę podatkowego M. T. Pełnomocnictwo z dnia 10 marca 2010 r. zostało złożone do akt niniejszej sprawy i nie zostało odwołane. W świetle brzmienia art. 246 § 3 u.p.p.s.a. pozostawanie przez stronę w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, wyklucza pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, niezależnie od rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawczyni. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Odnosząc się do wniosku dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych wskazać należy, iż przytoczone przez skarżącą we wniosku jak również sprzeciwie, okoliczności stanowią, w ocenie Sądu, dostateczne uzasadnienie do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Niewątpliwie sytuacja majątkowa Skarżącej, w okresie po wydaniu postanowienia przez referendarza sądowego uległa zmianie. Jak wynika z treści sprzeciwu, oszczędności małżonka Skarżącej oraz jej wynagrodzenie za pracę uległy zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym, przez co znacznie zmniejszyła się kwota miesięcznego dochodu uzyskiwanego w gospodarstwie domowym Skarżącej. Zmniejszenie dochodów o 630 zł miesięcznie oraz pozbawienie zgromadzonych oszczędności sprawiają, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania swojej osoby i rodziny. W obecnej sytuacji majątkowej Skarżącej i jej małżonka, konieczność uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 655 zł pozostaje poza ich możliwościami finansowymi. Sąd pragnie podkreślić, iż błędne jest stanowisko Skarżącej, iż wydatki przeznaczane na opłacanie rachunków za Internet, telefony komórkowe, prywatne studia czy utrzymanie samochodu, mają pierwszeństwo zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi, w tym wpisem od skargi. Obowiązkiem Skarżącej jest ponoszenie w równym stopniu należności związanych z funkcjonowaniem rodziny (niebędących wydatkami niezbędnymi takimi jak koszty utrzymania domu, żywności, odzieży, lekarstw), jak również należności publicznoprawnych, w tym wpisu od skargi. Skoro sytuacja finansowa Skarżącej pozwala na bieżące opłacanie rachunków za Internet, telefony komórkowe czy też telewizję cyfrową, to również powinna pozwolić na ponoszenie kosztów związanych z toczącymi się postępowaniami sądowymi. Koszty postępowania sądowo – administracyjnego, powinny być traktowane równorzędnie z innymi istotnymi wydatkami (podobnie postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2009 roku w sprawie sygn. akt II OZ 564/09 i postanowienie z dnia 22 września 2009 roku w sprawie sygn. akt I OZ 875/09). Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Prawo pomocy stanowi instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Tym niemniej, z uwagi na zajęcie przez organ egzekucyjny oszczędności męża Skarżącej oraz jej wynagrodzenia za parcę, w ocenie Sądu, sytuacja majątkowa i rodzinna Skarżącej uzasadniała przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wobec powyższego, stosując przepisy art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 i § 3 u.p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.