I SA/Bk 354/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2007 – 2008 oddala skargę. Pismem z dnia 30 września 2008 r. B. P. (dalej powoływana również jako Skarżąca) zwróciła się z prośbą do organu podatkowego o umorzenie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2007-2008, ponieważ jest od wielu lat osobą niepełnosprawną, nieposiadającą żadnego źródła dochodu, ani też żadnej pomocy socjalnej. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Prezydent Miasta S. odmówił Skarżącej umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2007-2008 w kwocie 43,00 zł. W wyniku złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na konieczność uzupełnienia i uaktualnienia materiału dowodowego w sprawie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent Miasta S., decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] odmówił umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2007-2008 w kwocie 43,00 zł. W ocenie organu w sprawie nie zachodziły przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej, albowiem brak było "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Podkreślił, że umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną i zasadą powinno być płacenie podatków, zaś przypadki wymienione w art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływana jako o.p.) powinny posiadać cechy nadzwyczajności. W ocenie organu sytuacja, w której znalazła się Skarżąca nie spełnia powyższych warunków. Skarżąca jest osobą niepełnosprawną, korzysta ze wsparcia MOPS, jednakże utrzymuje się ze stałego źródła przychodów w postaci emerytury jej męża. Zaznaczył, iż Skarżąca oświadczyła, że spłaca kredyt zaciągnięty przez współmałżonka, posiada zadłużenie wobec spółdzielni mieszkaniowej, zakładu energetycznego i Telekomunikacji Polskiej, jednakże powyższego Skarżąca nie potwierdziła żadnymi dowodami. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w ocenie sytuacji majątkowej i rodzinnej Skarżącej pomocne okazały się dokumenty zgromadzone w postępowaniach dotyczących pomocy społecznej dla Skarżącej, w postaci kserokopii czterech decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z 2007 roku oraz kserokopii wywiadu rodzinnego przeprowadzonego w dniu 26 marca 2009 r. Z powyższych decyzji MOPS w S. wynika, że Skarżąca w 2007 r. uzyskała pomoc w postaci zasiłku celowego na pokrycie usług szklarskich w kwocie 50,00 złotych, zasiłku okresowego w kwocie 166,95 złotych na okres 3 miesięcy oraz środki pieniężne na zakup żywności w kwocie 180,00 złotych. W okresie złożenia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej Skarżąca nie otrzymywała pomocy społecznej, bowiem kryterium dochodowe jej rodziny było przekroczone. Z aktualnego wywiadu środowiskowego odnoszącego się do Skarżącej wynika, że zamieszkuje sama i nie osiąga dochodów, posiada zadłużenia w kwocie 40.000,00 złotych, posiada zadłużenie od grudnia 2008 r. z tytułu czynszu, energii elektrycznej, wody. Ponadto, jak oświadczyła wydaje na leki kwotę 2.750,00 złotych miesięcznie, za telefon komórkowy 50,00 złotych. Organ podkreślił, że bezspornym jest fakt, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że Skarżąca nie osiąga żadnych dochodów, natomiast stałe dochody uzyskuje jej małżonek, który wspólnie z nią zamieszkuje i gospodaruje (wywiad środowiskowy z 26 marca 2009 r. – k. 96-104 akt). Mimo, iż pomiędzy małżonkami została orzeczona rozdzielność majątkowa, w dalszym ciągu wspólnie zamieszkują i prowadzą jedno gospodarstwo domowe. Jednocześnie postulowana przez Skarżącą we wspomnianym wywiadzie kwota wydatków na leczenie i zaleconą dietę, nie może stanowić przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej, albowiem nie są to wydatki faktycznie ponoszone przez Skarżącą. Zdaniem organu, oceniając na podstawie zebranego materiału dowodowego sytuację bytową Skarżącej - należało stwierdzić, że zapłata kwoty zaległości podatkowej w wysokości 43,00 zł nie spowoduje uszczerbku w jej budżecie domowym. Skarżąca posiada stałe źródło utrzymania w postaci emerytury współmałżonka, który wspólnie z nią zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w postaci usług jasnowidztwa i usług detektywistycznych, o czym świadczą załączone do akt wydruki komputerowe z internetu (k. 86-94 akt). Wobec rozbieżnych oświadczeń składanych przez Skarżącą w postępowaniu dotyczącym umorzenia zaległości podatkowych i dotyczących pomocy społecznej, organ II instancji podzielił pogląd organu I instancji, że w sprawie brak jest przesłanek ważnego interesu podatnika oraz ważnego interesu publicznego, o jakich mowa w art. 67a § 1 o.p. Sytuacja Skarżącej nie jest sytuacją nadzwyczajną, odbiegającą od norm ogólnie istniejących w społeczności lokalnej. Na powyższą decyzję, Skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której zarzuciła skarżonemu rozstrzygnięciu niezgodność z prawem i naruszenie prawa procesowego. Zdaniem Skarżącej w sprawie zostało naruszonych kilkanaście przepisów k.p.a. (m.in. art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1 i 2, 12 § 1 i 2, 35 § 1 i 2, 50 § 2 i 3, 57, 61, 63, 67 § 1 i 2, 73 § 1 i 2, 74 § 2, 75 § 1) oraz regulacje zawarte w licznych innych aktach prawnych, zarówno krajowych jak i wspólnotowych. Wskazując na powyższe uchybienia, wnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponadto Skarżąca wniosła o przesłuchanie w charakterze świadków trzech pracowników organów administracji oraz powołanie biegłych lekarzy chirurgii naczyniowej, psychologa i psychiatrę na okoliczność stanu zdrowia Skarżącej. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, iż wydana decyzja jest dla niej krzywdząca, albowiem jest osobą niepełnosprawną i ciężko chorą, czego nie zauważają urzędnicy organów podatkowych i pomocy społecznej. Zdaniem Skarżącej organy nie podeszły do jej sprawy indywidualnie, lecz standardowo, czego dowodem jest wymaganie od niej udokumentowania sytuacji materialnej, w jakiej się znalazła. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się wskazanych naruszeń prawa przez organy podatkowe, dających podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważność w całości lub w części zaskarżonej decyzji. Na wstępie należy podkreślić, iż postawione w skardze zarzuty naruszenia konkretnych przepisów k.p.a. i innych aktów prawnych nie mogły wywrzeć oczekiwanych przez Skarżącą rezultatów, albowiem w sprawie nie miały miejsce zastosowania jakiekolwiek przepisy k.p.a. Zasady umarzania zaległości podatkowych są w całości uregulowane w o.p. i ewentualne jedynie naruszenia tychże przepisów mogły dopuścić się organy podatkowe w niniejszej sprawie. Również zgłoszone w skardze wnioski o przesłuchanie świadków i powołanie biegłych wykraczają poza uprawnienia i kompetencje sądu administracyjnego. Sąd administracyjny co do zasady nie przeprowadza postępowania dowodowego (wyjątek art. 106 § 3 p.p.s.a.), dlatego też powyższe wnioski należało uznać za niedopuszczalne. Podstawą prawną do rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi przepis zawarty w art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Stosownie do tej regulacji, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przyznana tym unormowaniem swoboda nie oznacza oczywiście dowodowości działania organu podatkowego, bowiem organ ten jest zobowiązany do wszechstronnego rozważenia, w świetle całokształtu materiału sprawy, czy nie zostały spełnione określone w powyższym artykule przesłanki. Podkreślenia jednakże wymaga, że nawet jeśli organ stwierdzi zaistnienie sytuacji wskazującej na ważny interes podatnika, czy interes publiczny – w rozumieniu powyższego unormowania – to organ może, ale nie musi, przyznać podatnikowi ulgę w postaci umorzenia zaległości podatkowej (zob. uzasadnienie wyroku NSA z 20 czerwca 2001 r., sygn. akt III SA 771/00, niepubl.). Decyzja organów podatkowych w tych sprawach opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy pobór podatku powinien być zaniechany. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Natomiast w pełnym zakresie zaskarżona decyzja podlega badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (zob. wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1227/97, opublikowany w: Lex Nr 33404). Podobnie w orzeczeniu z 5 listopada 1998 r. NSA zauważył, iż decyzja tego rodzaju ma charakter uznania administracyjnego. Tak więc, o ile zachowano wszelkie wymogi prawa procesowego, to Naczelny Sąd Administracyjny, który sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem, nie jest władny jej uchylić (zob. wyrok NSA z 5 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1745/97, opublikowany w: Lex Nr 44 771). Wyrazistym podkreśleniem roli NSA w orzecznictwie w sprawach ulg i zwolnień uznaniowych jest teza wyroku z 7 lutego 2001 r. NSA stwierdzająca, iż sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA z 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00, opublikowany w: Lex Nr 46473). Również w literaturze przedmiotu podkreśla się, iż kontrola wobec uznania może mieć ograniczony zakres, ale nie można z niej rezygnować, zaś orzeczenia sądu winny opierać się jedynie na kryterium legalności. Zasada nieingerencji przez sąd administracyjny wynika z faktu, że nie jest on trzecią instancją postępowania administracyjnego (zob. A. Habuda, Uznanie administracyjne - zmierzch czy renesans pojęcia; opublikowane w: Administracja i prawo administracyjne u progu trzeciego tysiąclecia, Łódź 2000, s. 117). W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe obu instancji rozważały argumenty Skarżącej w odniesieniu do przesłanek "uzasadnionego ważnego interesu podatnika", jak też brały pod uwagę ewentualne zaistnienie przesłanki "interesu publicznego". Wskazuje na to zarówno sposób, jak też charakter prowadzenia postępowania wyjaśniającego w danej sprawie. Ocena argumentów Skarżącej pod kątem przywołanych wyżej ustawowych przesłanek z art. 67a § 1 o.p., znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W ocenie Sądu, zgodzić się należy z Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S., że zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na całościową ocenę sytuacji majątkowej i rodzinnej Skarżącej. Błędne jest stanowisko Skarżącej, jakoby organy podatkowe nie rozważyły jej sytuacji majątkowej i rodzinnej, w aspekcie ciążących na niej zaległości podatkowych. Wręcz przeciwnie, w ocenie Sądu, organ I ale przede wszystkim organ II instancji poddał szczegółowej analizie sytuację rodzinną i majątkową Skarżącej, czego dowodem jest szczegółowe uzasadnienie decyzji organu II instancji. Wskazać przy tym należy, iż z uwagi na brak współpracy Skarżącej z organami podatkowymi, niezbędnym było w tym zakresie sięgnięcie do dokumentów zgromadzonych w postępowaniach dotyczących pomocy społecznej, co pozwoliło na ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej, w jakiej znajduje się Skarżąca. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż Skarżąca jest osobą niepełnosprawną, korzystającą okazjonalnie z pomocy społecznej, zamieszkującą we własnościowym mieszkaniu wspólnie z mężem, który uzyskuje stałą emeryturę w kwocie około 1400 zł miesięcznie. Mimo, iż orzeczono rozdzielność majątkową pomiędzy Skarżącą i jej małżonkiem, wspólnie zamieszkują i prowadzą gospodarstwo domowe, czego dowodem jest regulowanie ze środków pochodzących z emerytury należności ciążących również na Skarżącej. Dodatkowo podkreślić należy na rozbieżności w zeznaniach Skarżącej dotyczące jej sytuacji majątkowej. Z jednej strony Skarżąca twierdzi, iż nie uzyskuje żadnych dochodów i nie otrzymuje pomocy od osób trzecich, z drugiej jednak ponosi koszty czynszu w wysokości 180 zł miesięcznie, opłaca rachunki za wodę, energię elektryczną, telefony i internet. Jednocześnie organy ustaliły, iż Skarżąca świadczy usługi jasnowidztwa i usługi detektywistyczne, co z pewnością może stanowić źródło utrzymania się Skarżącej i jej rodziny. Mając na uwadze powyższe okoliczności, zgodzić się należy z Samorządowym Kolegium Odwoławczym, iż sytuacja majątkowa i rodzinna, w jakiej znajduje się Skarżąca nie uzasadnia umorzenia ciążącej na niej zaległości podatkowej w kwocie 43,00 zł. Uregulowanie powyższej kwoty, zważywszy na charakter wydatków Skarżącej (np. telefon komórkowy, internet) z pewnością mieści się w możliwościach finansowych Skarżącej i nie stanowi zagrożenia dla jej egzystencji. Oczywistym jest, że także wysokość zaległości podatkowej powinna być brana pod uwagę przy rozpoznawaniu zasadności wniosku o jej umorzenie. W tym stanie rzeczy nie można uznać za słuszne zarzuty Skarżącej podniesione w skardze. Również dokonując kontroli skarżonej decyzji w zakresie wskazanym w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w stopniu uzasadniających wyeliminowanie tejże decyzji z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze na mocy art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlega oddaleniu.