I SA/Bk 355/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, asesor WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Marta Mazerska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe "T" spółki z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług, podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę. Decyzją z [...] kwietnia 2006 r. nr [...], Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. orzekł o odpowiedzialności podatkowej M. T., jako członka zarządu Przedsiębiorstwa [...] "T" spółki z o.o., za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu: podatku od towarów i usług za miesiące: I, II i XII 2001 r., I, II, IV i VI 2002 r. oraz VIII 2003 r. w łącznej wysokości 94.113,40 zł, podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu pełnienia funkcji płatnika za miesiące XII 2001 r., I, II i V 2002 r. w łącznej kwocie 13.350 zł, a także podatku od czynności cywilnoprawnych dokonywanych w 2001 r. - wraz z odsetkami za zwłokę. W odwołaniu od tej decyzji M. T. podniósł, że odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, zgodnie z art. 116 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – w dalszej części powoływanej w skrócie o.p., może być przeniesiona na członka zarządu pod warunkiem, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Tymczasem spółka "T" posiada majątek, z którego możliwe jest uregulowanie tej zaległości. Po rozpoznaniu sprawy, decyzją z [...] lipca 2006 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ powołał się na treść przepisu art. 116 § 1 i 2 o.p. Wskazał, że z akt KRS [...] prowadzonych przez Sąd Rejonowy w B. Sąd Gospodarczy XII Wydział Krajowego Rejestru Sadowego wynika, że M. T. pełni funkcję członka zarządu spółki z o.o. "T" z siedzibą w B. od [...] listopada 1996 r. Organ podatkowy stwierdził, że prowadzona wobec tej spółki egzekucja okazała się bezskuteczna. Komornik Sądowy III Rewiru przy Sądzie Rejonowym w B., prowadzący egzekucję administracyjną i komorniczą sporządził [...] marca 2003 r. plan podziału sumy 135.350,60 zł uzyskanej z egzekucji. Wobec stwierdzenia bezskuteczności dalszej egzekucji postanowieniem z [...] lutego 2004 r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne. Natomiast Komornik Sądowy Rewiru VI przy Sądzie Rejonowym w B. prowadził egzekucję z należącej do Spółki nieruchomości położonej w obszarze T. Pomimo dwukrotnego obwieszczenia o licytacji ([...] marca 2003 r. i [...] maja 2003 r.) nie doszły one do skutku z powodu braku licytantów. Dyrektor Izby Skarbowej w B. zauważył przy tym, że w trakcie postępowania egzekucyjnego przedmiotowe nieruchomości zostały oszacowane na łączna kwotę 173.057,00 zł, z tego działka nr [...] o pow. [...] ha (księga wieczysta KW [...]) na kwotę 37.259,00 zł oraz działka nr [...] o pow. [...] ha (księga wieczysta KW [...]) na kwotę 135.798,00 zł. W dziale czwartym księgi wieczystej KW 96.568 wpisano hipoteki przymusowe: – poz. 1 kaucyjna do kwoty 235.029,85 zł na rzecz ZUS O/B. z tytułu nieopłaconych składek za okres od stycznia 2001 r. do maja 2002 r. - wpis hipoteki w dniu [...].02.2003 r., – poz. 2 w kwocie 107.464,00 zł na rzecz Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z tytułu zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące: grudzień 2001 r, styczeń, luty, maj 2002 r., podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń, luty, grudzień 2001 r., luty, kwiecień czerwiec 2002 r., sierpień 2003 r. Natomiast w dziale czwartym księgi wieczystej KW [...] wpisana jest hipoteka przymusowa kaucyjna do kwoty 235.029,85 zł na rzecz ZUS O/B. z tytułu nieopłaconych składek za okres od stycznia 2001 r. do maja 2002 r. Z powyższego wynika, iż wartość nieruchomości to kwota 173.057,00 zł. Zaległości podatkowe spółki z o.o. "T" wraz z odsetkami za zwłokę, za które orzeczono odpowiedzialność podatkową M. T. wynoszą 178.330,60 zł, a wpisana hipoteka na rzecz ZUS O/B. 235.029,85 zł. Kwota nieuiszczonych należności podatkowych i składek na ubezpieczenie społeczne wynosi 413.360,45 zł i znacznie przewyższa wartość obu działek. W przypadku sprzedaży nieruchomości przez komornika sadowego z uzyskanej kwoty w pierwszej kolejności zostaną zaspokojone koszty egzekucyjne. Pozostała kwota zostanie podzielona proporcjonalnie na obu wierzycieli. Nie można zatem uznać, że posiadane przez spółkę z o.o "T" mienie pozwoli zaspokoić zaległości spółki w znacznej części. Dyrektor Izby Skarbowej w B. podkreślił również, że w trakcie prowadzonego postępowania przed organem podatkowym pierwszej instancji, jak i organem odwoławczym M. T. nie wskazał innego mienia spółki, niż mienie znane organom podatkowym. Natomiast z treści art. 116 § 1 o.p. wynika, że to członek zarządu wskazuje przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skardze M.T. stwierdził jedynie, że zaskarża powyższą decyzję w całości i wnosi o jej uchylenie. W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej w B. wskazał, że skarga nie zawiera żadnych zarzutów naruszenia prawa i interesu prawnego, w związku z czym wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z regulacją art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) – powoływanej w dalszej części jako p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie będąc zatem związany zarzutami i wnioskami skarżącego Sąd postanowił rozpoznać niniejszą sprawę. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję mógłby ją uchylić, o co wnosił skarżący, gdyby stwierdził: – naruszenie prawa materialnego, w taki sposób, iżby miało to wpływ na wynik sprawy; – naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; – inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie żadna z tych przesłanek nie wystąpiła. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego. Powstały spór pomiędzy M. T. a organami podatkowymi dotyczy tego, czy w niniejszej sprawie wystąpiła pozytywna przesłanka do orzekania o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki "T", w postaci częściowej lub całkowitej bezskuteczności egzekucji z majątku tej spółki oraz czy wskazano mienie spółki, z którego egzekucja mogłaby umożliwić pokrycie ciążących na spółce zaległości podatkowych. Zasady odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych za ich zaległości podatkowe reguluje przepis art. 116 o.p. W § 1 tego artykułu ustawodawca przyjął, że członkowie zarządu, między innymi spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: – nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; – nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Ustawodawca nie wyjaśnił, co należy rozumieć pod użytym w art. 116 § 1 o.p. pojęciem "bezskuteczność egzekucji." Również żaden z przepisów ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. Dz. U. Nr 110 z 2002 r., poz. 959) nie definiuje tego pojęcia. Zdaniem Sądu pojęcie "bezskuteczne" należy odczytywać jako "nie przynoszące pożądanych rezultatów" (Słownik języka polskiego PWN, wersja CD 2004), co skłania do przyjęcia, że "bezskuteczność egzekucji", o której mowa w art. 116 §1 o.p. oznacza faktyczną niemożność zaspokojenia roszczeń wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym z majątku spółki (zob. też wyrok WSA w Warszawie z 4 marca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1275/04, opubl. LEX 164479). Należy przy tym podkreślić, że w przepisach regulujących orzekanie o odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby bezskuteczność ta była potwierdzana w formie oddzielnego aktu procesowego (por. wyrok WSA w Olsztynie z 24 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Ol 345/04). Powyższe nie oznacza, że organ orzekający o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki zwolniony jest z obowiązku wykazania faktu bezskuteczności egzekucji z majątku spółki, przy zastosowaniu możliwych w okolicznościach faktycznych danej sprawy sposobów egzekucji (por.: wyrok WSA w Warszawie z 22 lutego 2005 r., sygn. akt III SA 2984/03, opubl. LEX nr 167996; wyrok WSA w Bydgoszczy z 14 października 2005 r., sygn. akt I SA/Bd 382/05, opubl. Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 2006, nr 1, poz. 1). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy wykazały, że egzekucja z majątku Spółki "T" jest bezskuteczna. Dyrektor Izby Skarbowej wykazał, że możliwe do zastosowania wobec tej Spółki środki egzekucyjne nie pozwoliły na odzyskanie wszystkich należności podatkowych. Wskazał również, że znane organom podatkowym nieruchomości, których właścicielem jest Spółka "T", są obciążone hipotekami ustanowionymi na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział B. oraz Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. Podkreślił, że kwota nieuiszczonych należności podatkowych i składek na ubezpieczenie społeczne znacznie przewyższa wartość tych nieruchomości. W przypadku ich sprzedaży przez komornika sądowego w pierwszej kolejności zostaną zaspokojone koszty egzekucyjne, a pozostała kwota zostanie podzielona proporcjonalnie na wierzycieli. Ponadto prowadzone dotychczas z tych nieruchomości egzekucje sądowe nie przyniosły rezultatów. W świetle powyższego trafnie organy podatkowe uznały, że w przedmiotowej zaistniały określone w art. 116 § 1 o.p. pozytywne przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności M. T. za zaległości podatkowe spółki "T". Natomiast skarżący nie wskazał na istnienie którejkolwiek z przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność. Podkreślić przy tym należy, że orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich ma charakter subsydiarny (posiłkowy) i nie uwalnia od odpowiedzialności dłużnika (spółki "T"). W tym stanie rzeczy Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.