I SA/Bk 369/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 05 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia płatnika z obowiązku pobierania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w roku 2009 i umorzenia postępowania w części dotyczącej zwolnienia płatnika z obowiązku pobierania podatku dochodowego od osób fizycznych w latach 2005-2008 oddala skargę. Pismem z dnia 24 listopada 2008 r. D. C. (dalej powoływany również jako Skarżący) wystąpił do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z wnioskiem o zwolnienie płatnika z obowiązku pobierania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w 2009 roku od świadczenia rentowego wypłacanego przez ZUS Oddział w B. Następnie pismami z dnia 5 stycznia 2009 r. i 24 lutego 2009 r. Skarżący rozszerzył powyższy wniosek również na lata 2005-2008. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. odmówił zwolnienia płatnika z obowiązku pobierania podatku dochodowego od osób fizycznych w 2009 r. oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej zwolnienia płatnika z tegoż obowiązku w latach 2005-2008. W uzasadnieniu organ stwierdził, że analiza dokumentów zgromadzonych w sprawie wskazuje, iż pobierana w 2009 roku przez płatnika (ZUS) zaliczka na podatek dochodowy od wypłacanej Skarżącemu renty socjalnej jest niewspółmiernie niska w stosunku do dochodów i nie stanowi nadmiernego obciążenia. Natomiast w odniesieniu do lat 2005-2008 zobowiązanie podatkowe wygasło w związku z ich zapłatą, dlatego też w tej części postępowanie należało umorzyć. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej w B., decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji, ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ II instancji nie stwierdził naruszenia w postępowaniu organu I instancji przepisów Działu IV Rozdział 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 6, poz. 80 ze zm., dalej w skrócie o.p.). W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej zaskarżona decyzja zawiera wnikliwe uzasadnienie odmowy przyznania wnioskowanej ulgi, w szczególności wyczerpująco została przeanalizowana sytuacja majątkowa Skarżącego i przedłożone przez niego dokumenty. Podkreślił, że instytucja zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy jest formą pomocy dla podatników, których zdolność finansowa uległa tylko chwilowemu pogorszeniu na skutek szczególnych okoliczności, gdyż skutkuje jedynie przesunięciem terminu do uiszczenia podatku. Z akt sprawy wynika, że w odniesieniu do Skarżącego, nie wystąpiły żadne nadzwyczajne okoliczności, dające podstawę do zwolnienia płatnika z pobierania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Fakt, iż Skarżący jest osobą niepełnosprawną utrzymującą się z renty socjalnej nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyznanie przedmiotowej ulgi podatkowej. Odnośnie zwolnienia płatnika z obowiązku pobrania podatku dochodowego od renty socjalnej wypłacanej Skarżącemu za lata 2005-2008, Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż słusznie w powyższym zakresie zostało umorzone postępowanie przez organ I instancji. Za wskazane lata zobowiązania podatkowe wygasły w skutek zapłaty, zatem w powyższym zakresie wszczęte postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Na powyższą decyzję Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której wniósł o zmianę w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...].06.2009 r. Skarżący ponowił zarzut podniesiony w odwołaniu, że otrzymywana renta socjalna choć podlega niskiemu podatkowi to jednak jest to kwota niższa od wartości minimum socjalnego i podlega zwolnieniu. Potwierdzeniem tego według Skarżącego jest, że zasady współżycia społecznego, które stoją ponad prawem, zabezpieczają poszanowane godności człowieka, o których stanowi Konstytucja RP. Skarżący zauważa, że minimum socjalne jest wskaźnikiem egzystencji, o którym stanowi art. 22 § 2 o.p. i na tej podstawie będzie mógł się ubiegać o umorzenie zobowiązania podatkowego za dany rok. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie: Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się wskazanych naruszeń prawa przez organy podatkowe, dających podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważność w całości lub w części zaskarżonej decyzji. Podstawą prawa materialnego do rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi przepis zawarty w art. 22 § 2 o.p. Stosownie do tej regulacji, organ podatkowy, na wniosek podatnika, może zwolnić płatnika z obowiązku pobrania podatku, jeżeli pobranie podatku zagraża ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji, lub podatnik uprawdopodobni, że pobrany podatek byłby niewspółmiernie wysoki w stosunku do podatku należnego za rok podatkowy lub inny okres rozliczeniowy. Decyzja organów podatkowych w tych sprawach opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy pobór podatku powinien być zaniechany. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Natomiast w pełnym zakresie zaskarżona decyzja podlega badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (zob. wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1227/97, opublikowany w: Lex Nr 33404). Podobnie w orzeczeniu z 5 listopada 1998 r. NSA zauważył, iż decyzja tego rodzaju ma charakter uznania administracyjnego. Tak więc, o ile zachowano wszelkie wymogi prawa procesowego, to Naczelny Sąd Administracyjny, który sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem, nie jest władny jej uchylić (zob. wyrok NSA z 5 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1745/97, opublikowany w: Lex Nr 44 771). Wyrazistym podkreśleniem roli NSA w orzecznictwie w sprawach ulg i zwolnień uznaniowych jest teza wyroku z 7 lutego 2001 r. NSA stwierdzająca, iż sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA z 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00, opublikowany w: Lex Nr 46473). Również w literaturze przedmiotu podkreśla się, iż kontrola wobec uznania może mieć ograniczony zakres, ale nie można z niej rezygnować, zaś orzeczenia sądu winny opierać się jedynie na kryterium legalności. Zasada nieingerencji przez sąd administracyjny wynika z faktu, że nie jest on trzecią instancją postępowania administracyjnego (zob. A. Habuda, Uznanie administracyjne - zmierzch czy renesans pojęcia; opublikowane w: Administracja i prawo administracyjne u progu trzeciego tysiąclecia, Łódź 2000, s. 117). W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe obu instancji rozważały argumenty Skarżącego w odniesieniu do przesłanek wskazujących na możliwość zwolnienia płatnika z obowiązku pobierania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w 2009 r., w szczególności z uwagi na ważny interes podatnika, w tym jego egzystencję. W powyższym zakresie, organy wskazały, iż zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych, pobierana przez płatnika wynosi miesięcznie 8 zł i nie stanowi nadmiernego obciążenia dla finansów Skarżącego. Z pewnością uszczerbek miesięcznych dochodów o powyższą kwotę nie może stanowić zagrożenia egzystencji Skarżącego. Jednocześnie organy podatkowe podkreśliły, iż ulga w postaci zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy jest formą pomocy dla podatników, których zdolność finansowa jedynie czasowo uległa pogorszeniu, albowiem skutkuje jedynie przesunięciem terminu płatności podatku na koniec roku podatkowego. Tym samym za niezasadny należało uznać zarzut Skarżącego nie rozważenia przez organy podatkowe ważnego interesu podatnika, jako przesłanki zaniechania poboru zaliczek przez płatnika. Podkreślić należy, iż Sąd nie kwestionuje okoliczności, iż Skarżący znajduje się trudnej sytuacji majątkowej i osobistej, jednakże powyższe okoliczności same przez się, nie mogą stanowić przesłanki zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy przez płatnika. Powyższej oceny nie zmienia również fakt, iż jak twierdzi Skarżący, wysokość otrzymywanej renty socjalnej jest niższa niż minimum socjalne, przypadające na jedną osobę, a tym samym niezgodne z ochroną godności każdego człowieka zapisaną w Konstytucji RP. W ocenie Sądu, zgodzić się należy z Dyrektorem Izby Skarbowej w B., że organ podatkowy I instancji zebrał materiał dowodowy i dokonał całościowej jego oceny przedstawiając ją w uzasadnieniu decyzji. Wynik powyższej oceny materiału dowodowego, mimo iż niezgodny z oczekiwaniami Skarżącego nie może oznaczać, iż przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Za niezasadne należało uznać również zarzuty skargi dotyczące zaskarżonej decyzji w części odnoszącej się do umorzenia postępowania za lata 2005 – 2008. Organy słusznie uznały, że w powyższym zakresie zobowiązania podatkowe wygasły w związku z ich zapłatą, dlatego też postępowanie w przedmiocie wniosku o zaniechanie poboru zaliczek na tenże podatek, było bezprzedmiotowe. Jednocześnie podkreślić należy, iż Skarżący pismem z dnia 16 października 2009 r. (k. 48 akt) wniósł o ograniczenie przedmiotu rozpoznania skargi wyłącznie do roku 2009, uznając tym samym zgodność z prawem zaskarżonej decyzji w tymże zakresie. Końcowo należy podkreślić, iż argumentacja Skarżącego, jakoby przyczyną ubiegania się o zaniechanie poboru zaliczek na podatek dochodowy przez płatnika była następnie, po zakończeniu roku podatkowego, możliwość ubiegania się o umorzenie powstałej w ten sposób zaległości podatkowej nie może być rozważana jako przesłanka zastosowania powyższej ulgi. Nie ma również pewności, iż w ewentualnym przyszłym postępowaniu, Skarżący uzyskałby umorzenie ciążących na nim zaległości podatkowych. W tym stanie rzeczy nie można uznać za słuszne zarzuty Skarżącego naruszenia przepisów prawa, a w szczególności art. 22 § 2 cytowanej ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Mając powyższe na uwadze na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skarga podlega oddaleniu.