I SA/Bk 406/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 rok p o s t a n a w i a 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. K. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego lub rzecznika (k. 35). Skarżący podniósł, iż obecnie nie posiada środków pieniężnych, którymi mogłaby opłacić kwotę wpisu sądowego, gdyż wszelkie środki finansowe zaangażowane są w obrocie związanym z działalnością firmy. Ponadto wskazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnią córką W. K., natomiast z żoną jest w separacji faktycznej i ma ustanowioną rozdzielność majątkową. W skład majątku wnioskodawcy wchodzą dwa mieszkania własnościowe oraz nieruchomość o powierzchni około [...] m², na której znajdują się zbiorniki i maszyny niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej. W jednym z mieszkań o powierzchni [...] m2 skarżący zamieszkuje wraz z rodziną, natomiast drugie o powierzchni [...] m2 po remoncie będzie przeznaczone na siedzibę firmy. Oba mieszkania zabezpieczone są hipoteką na rzecz Banku Spółdzielczego w P., z tytułu zaciągniętego kredytu na około 200.000 zł. Dodatkowo skarżący spłaca kredyt zaciągnięty na działalność gospodarczą. Źródło utrzymania rodziny wnioskodawcy stanowi dochód uzyskiwany z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 27.836,57 zł za okres od [...] lipca 2009 roku do [...] września 2009 roku. Dodatkowo skarżący podkreślił, iż oprócz ponoszenia kosztów związanych z gospodarstwem domowym oraz utrzymaniem córki spłaca jeszcze raty z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych w wysokości: 3.821,28 zł, 1.220,53 zł i 1.795,10 zł. Posiada także zadłużenie z tytułu zobowiązań podatkowych. Na poczet tych należności został zabezpieczonych przez Urząd Skarbowy w Ł. samochód osobowy marki M. B., rok produkcji [...], klasy [...]. Wnioskodawca wskazał również, iż poza tym nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 35-38). Do akt sprawy I SA/Bk 296/09 K. K. dołączył zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2008 (k. 45-50) oraz umowy kredytowe i harmonogram spłat zaciągniętych kredytów (k. 51-67). Na wstępnie należy podnieść – mając na uwadze wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmujący ustanowienie doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – iż zgodnie z art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Tymczasem jak wynika z treści pism procesowym znajdujących się w aktach sprawy skarżący jest już reprezentowany przez doradcę podatkowego M. T.. Pełnomocnictwo z dnia [...] sierpnia 2008 r. zostało złożone do akt niniejszej sprawy i nie zostało odwołane (k. 30). W świetle brzmienia art. 246 § 3 cytowanej ustawy pozostawanie przez stronę w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, wyklucza pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, niezależnie od rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Mając zatem na uwadze fakt, że skarżący ma już w sprawie ustanowionego doradcę podatkowego należało odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie na mocy art. 246 § 3 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono w sentencji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 maja 2008 roku, w sprawie sygn. akt I FZ 160/08 i postanowieniu z dnia 24 stycznia 2008 roku, w sprawie sygn. akt I GZ 228/07). Rozpoznaniu podlega natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga również to, iż rozpoznając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy oceniać go w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w postępowaniu sądowych, a z drugiej strony wysokości środków, którymi ona dysponuje. Dodatkowo w sytuacji kiedy skarżący wniosek o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie złoży w kilkunastu sprawach (tak jak ma miejsce w niniejszym postępowaniu) to dopiero łączna suma ciążących na nim wpisów oraz opłat kancelaryjnych powinna stanowić punkt odniesienia, przy rozpoznawaniu takiego wniosku (vide: postanowienie NSA z 8.06.2006 roku, I FZ 239/06). Rozpoznając zatem niniejszy wniosek należało mieć na uwadze, iż w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku w chwili obecnej wnioskodawca jest skarżącym w 5 niezakończonych sprawach, gdzie również został zobowiązany do uiszczenia wpisów sądowych, które kształtują się na różnym poziomie. Biorąc pod uwagę powyższe, sytuacja materialna K. K. uzasadnia tezę, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Należy bowiem stwierdzić, iż ze złożonego oświadczenia i dołączonych do sprawy dokumentów wynika, że sytuacja materialna K. K. uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wprawdzie skarżący posiada stały, dość wysoki dochód z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w zakresie dystrybucji gazu, który kształtuje się średnio na poziomie około 9.000 zł miesięcznie (k. 38), niemniej jednak dochód ten w 76% przeznaczany jest na spłatę zaciągniętych kredytów bankowych (6.836 zł). Skarżący ponosi ponadto koszty związane z utrzymaniem swojej dwuosobowej rodziny, które kształtują się aktualnie na poziomie 2.000 zł plus 800 zł eksploatacja samochodu(k. 38-39 akt sprawy sygn. akt I SA/Bk 185/09). Wnioskodawca posiada dwa mieszkania własnościowe: o powierzchni [...] m2, w którym zamieszkuje wraz z rodziną i o powierzchni [...] m2, które po remoncie będzie przeznaczone na siedzibę firmy, a także nieruchomość o powierzchni około [...] m², na której znajdują się zbiorniki i maszyny niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej Oba mieszkania zabezpieczone są hipoteką na rzecz Banku Spółdzielczego w P. z tytułu zaciągniętych kredytów na około 200.000 zł. Również samochód osobowy marki M. B., rok produkcji 2002 jest zajęty przez Urząd Skarbowy w Ł. na poczet zobowiązań podatkowych. Także rachunek bankowy został zajęty na poczet należności podatkowych przez Urząd Skarbowy w Ł. (k. 38 i 38-40 akt sprawy sygn. akt I SA/Bk 185/09). Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności, a w szczególności wysokie zadłużenie i dokonywane w tym zakresie spłaty, zajęcie części majątku i rachunków bankowych oraz zestawienie stałych wydatków, a także brak zgromadzonych oszczędności i majątku, który można spieniężyć, pozwala to na stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.