I SA/Bk 428/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Marcin Kojło, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz należności podatkowych z tytułu sprowadzonych z USA używanych samochodów osobowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącej B. B. kwotę 3.220,00 (słownie: trzy tysiące dwieście dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie W dniu [...].04.2008 r. B. B. (dalej powoływana również jako Skarżąca), zgłosiła w Oddziale Celnym w B. do procedury dopuszczenia do obrotu towary w postaci, m.in. dwóch używanych samochodów osobowych marki Toyota Camry i Corolla. Wraz ze zgłoszeniem Skarżąca złożyła wniosek o zastosowanie zwolnienia od cła na podstawie art. 184 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253, ze zm. ), art. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 918/83 z dnia 28 marca 1983 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych, z podatku VAT na podstawie art. 47 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) oraz z podatku akcyzowego na podstawie § 30 ust.1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26.04.2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 97, poz. 966 ze zm.). Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją nr [...] z dnia [...].05.2009 r. określił B. B. wysokość należności celnych i podatkowych w odniesieniu do dwóch samochodów osobowych marki Toyota (Camry i Corolla), objętych procedurą dopuszczenia do obrotu ze zwolnieniem z należności celnych i podatkowych. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że Skarżąca przebywa w Stanach Zjednoczonych od maja 2008 r. i w tym okresie nie przyjeżdżała do Polski. Dlatego też organ przyjął, że ośrodek osobistych i życiowych interesów Skarżącej znajduje się w Stanach Zjednoczonych, a w związku z powyższym nie spełnia warunków do skorzystania ze zwolnienia należności przywozowych określonych w art. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 918/83 z dnia 28.03.1983 r. ustanawiającym wspólnotowy system zwolnień celnych. Od powyższej decyzji pełnomocnik Skarżącej złożył odwołanie, w którym zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż ośrodek osobistych i życiowych interesów Skarżącej znajduje się w USA, podczas gdy w rzeczywistości tak nie jest. W ocenie strony za powyższym przemawiają takie okoliczności jak: zakupienie mieszkania w B. w 2007 roku, likwidacja swego miejsca dotychczasowego zamieszkania w USA, powrót z mężem do Polski, zameldowanie się w zakupionym mieszkaniu oraz zagospodarowanie. Okoliczności te jednoznacznie świadczą, że to w Polsce znajduje się centrum życiowe Skarżącej. W odwołaniu zarzucono również naruszenie prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 25 k.c., polegające na tym, iż okresowe przebywanie przez Skarżącą w USA, podyktowane pomocą córce w opiece nad dzieckiem i jej przeprowadzką do innego stanu, zostało potraktowane przez organ wydający decyzję, jako zmiana miejsca zamieszkania, podczas gdy jest to sytuacja przejściowa, podyktowana powyższymi okolicznościami. W trakcie postępowania odwoławczego, pełnomocnik Skarżącej przedłożył dodatkowe dokumenty w postaci polisy ubezpieczeniowej Skarżącej z dnia 12 czerwca 2008 r. na okoliczność ubezpieczenia się w Polsce przed wyjazdem na czasowy pobyt w USA, celem pomocy córce oraz stałego zamieszkania w Polsce oraz kopie dokumentów dotyczących córki i zięcia Skarżącej na okoliczność przeprowadzki i zamieszkania w innym stanie USA. Decyzją nr [...] z dnia [...].08.2009 r. Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że uwzględniając wyniki przeprowadzonej przez organ l instancji kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów, tj. przestrzegania warunków określonych przepisami prawa celnego - rozporządzeniu Rady (EWG) nr 918/83 z dnia 28.03.1993 r. ustanawiającym wspólnotowy system zwolnień celnych, odmówiono zwolnienia towarów z należności celnych i podatkowych w związku z nie spełnieniem warunku przeniesienia swego miejsca zwykłego zamieszkania (ośrodka życiowego) z państwa trzeciego na terytorium Wspólnoty. Organ podkreślił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami zwolnienie mienia osobistego z należności celnych może być udzielone tylko osobie, której miejsce zwykłego zamieszkania, a więc miejsce gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe będzie znajdowało się na obszarze celnym Wspólnoty oraz rzeczy wchodzące w skład mienia przesiedlenia będą używane w nowym miejscu zwykłego zamieszkania do tego samego celu, do jakiego były używane w miejscu poprzedniego zamieszkania osoby przesiedlającej się. Obowiązek używania przez taką osobę rzeczy w nowym miejscu zamieszkania rozciąga się na okres 12 miesięcy, a zatem brak jest podstaw prawnych do udzielenia zwolnienia z należności przywozowych osobie, której przez okres minimum 12 miesięcy od daty dopuszczenia do obrotu mienia osobistego, miejsce zamieszkania nie będzie znajdowało się na obszarze celnym Wspólnoty. Tym samym należało uznać, że organ l instancji zasadnie zastosował art. 204 ust.1 lit. b Wspólnotowego Kodeksu Celnego, który to wskazuje, iż wobec zaimportowanego towaru powstał dług celny w przywozie w wyniku niedopełnienia jednego z warunków wymaganych do objęcia towaru procedurą. Jednocześnie również prawidłowo określono w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. wysokość zobowiązań podatkowych z tytułu importu samochodów osobowych. Na powyższą decyzję Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której zarzuciła: - naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść decyzji, tj. art. 107 kpa oraz art. 233 Ordynacji podatkowej w związku z art. 8 kpa, wyrażających się całkowitym pominięciem w pisemnym uzasadnieniu decyzji z dn. [...].08.2009 r. wskazania motywów merytorycznych i faktycznych przedmiotowego rozstrzygnięcia, jak również uzasadnienia podstaw prawnych, jakie legły u podstaw orzeczenia skarżonej decyzji, a ustosunkowanie się wyłącznie do kwestii związanej z nieuwzględnieniem złożonych w toku postępowania odwoławczego przez Stronę wniosków dowodowych, - naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść decyzji, tj. art. 7 i 80 Kpa, poprzez dokonanie całkowicie sprzecznych z zasadami doświadczenia życiowego, logicznego rozumowania i prawdy obiektywnej ustaleń faktycznych, wyrażających się w ogólnym przyjęciu, iż Skarżąca naruszyła warunki określone w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 918/83 z dnia 28.03.1983 r. w zakresie zwolnień celnych, co spowodowało wszczęcie postępowania celnego z urzędu w stosunku do zwolnionych wcześniej od opłat celnych i podatkowych przedmiotów użytku domowego (dwóch aut osobowych) i naliczeniu stosownych należności, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jak również powyższe zasady procedury administracyjnej, niezbicie dowodzą o zasadności zwolnienia wyżej wymienionych składników majątkowych od konieczności obciążania ich opisywanymi opłatami i jednocześnie braku zaistnienia jakichkolwiek nowych okoliczności wynikających z cytowanego rozporządzenia, czy innych aktów normatywnych, które mogłyby kształtować sytuację prawną Skarżącej na gruncie przepisów, na nowo. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że sentencja a następnie uzasadnienie decyzji, nie daje podstaw do uznania tego rozstrzygnięcia z punktu widzenia formalnego za dopuszczalne, bowiem decyzja zawiera istotne braki i sprzeczności uniemożliwiające jej finalne wykonanie i rozpoznanie merytorycznie. Jak wskazał autor skargi, decyzja co prawda dotyczy naliczenia należności celnych i podatkowych za dwa sprowadzone przez Skarżącą samochody osobowe z USA, niemniej jednak wydanie jej w trybie art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej i utrzymanie w mocy w sentencji decyzji organu l instancji, nie ma odzwierciedlenia w uzasadnieniu, gdyż nie wskazuje ono absolutnie na żadne okoliczności faktyczne, ani prawne wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zdaniem pełnomocnika w uzasadnieniu pisemnym rozstrzygnięcia, jedynie ustosunkowano się do wniosku dowodowego i odmowie jego przyjęcia, co nie ma żadnego związku z meritum sprawy. Ponadto pełnomocnik strony skarżącej zarzucił organom błędną analizę stanu faktycznego, w związku z czym naruszono przepisy procedury administracyjnej. Zasadniczym kryterium powodującym zmianę w ocenie organów celnych, warunków do zwolnienia od opłat celnych i podatkowych zaimportowanych dwóch samochodów jak wskazał, był fakt, iż Skarżąca wyjechała do USA i w trakcie postępowania nie przebywała w Polsce, jak również domniemanie użytkowania jednego z samochodów przez jej małżonka. Ta argumentacja, zdaniem pełnomocnika, jest nie do przyjęcia i nie można zgodzić się z tym, iż sam wyjazd Skarżącej jest dowodem na to, że to w USA ma ona swoje centrum życiowe. Dowody, jakie wskazują na zerwanie wszelkich więzów Skarżącej i jej męża ze Stanami Zjednoczonymi, po ich wieloletnim pobycie za granicą, przeniesienie się na stałe do Polski i tu stworzenie zarówno gospodarczego, jak i osobistego centrum życiowego - są niezaprzeczalne i niekwestionowane przez organy administracyjne. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w B., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje. Skarga jest zasadna. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej również jako p.p.s.a. Zasadniczą i sporną kwestią w niniejszej sprawie jest zagadnienie, czy Skarżąca przeniosła swój pobyt stały (miejsce zamieszkania) z terytorium państwa trzeciego (USA) na terytorium Wspólnoty Europejskiej (Rzeczypospolitej Polskiej), a w konsekwencji czy spełniła ten warunek, jako przesłanki do zwolnienia z należności celnych i podatkowych w odniesieniu do dwóch samochodów osobowych marki Toyota (Camry i Corolla). Badając zaskarżoną decyzję w zakresie zgodności z prawem, skład orzekający w niniejszej sprawie stwierdza naruszenie przez organy przepisów prawa procesowego, tj. art. 191 o.p., mający istotny wpływ na wynik danej sprawy. Powyższe naruszenie prawa procesowego, w konsekwencji spowodowało naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 918/83 z dnia 28 marca 1983 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych, art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) oraz z podatku akcyzowego na podstawie § 30 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 97, poz. 966 ze zm.) – poprzez niezastosowanie ich w przedmiotowej sprawy. Naruszenie powyższych unormowań pozwala na stwierdzenie, że niezasadnie organy zastosowały w tejże sprawie w szczególności przepisy: art. 204 ust. 1 lit. b powoływanego na wstępie rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.), art. 19 ust. 7 cytowanej ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - określając Skarżącej wysokość należności celnych i podatkowych w odniesieniu do dwóch używanych samochodów osobowych marki Toyota (Camry i Corolla). Z treści z powoływanych unormowań odnoszących się do zwolnień celnych oraz podatkowych (akcyza, podatek od towarów i usług) wynika, że wspólnym, jednym z wielu niezbędnych warunków do zastosowania tych preferencji, jest fakt przyjazdu na terytorium kraju przez osobę fizyczną na pobyt stały (§ 30 ust. 1 powyższego rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego; art. 47 ust. 1 powoływanej ustawy o podatku od towarów i usług), bądź przeniesienia swojego miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty (art. 2 cytowanego rozporządzenia Rady (EWG) ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych). W powyższych regulacjach ustawodawca nie zdefiniował, ani co należy rozumieć pod pojęciem "stałego pobytu" osoby fizycznej, ani w jaki sposób należy zdekodować określenie "miejsca zamieszkania" tego podmiotu. W takiej sytuacji zgodnie z zasadą wykładni zewnętrznej systemowej, należy sięgnąć do definicji tych pojęć zawartych w innych aktach prawnych. Pomocnym w zakresie dookreślenia zwrotów "stałego pobytu" oraz "miejsca zamieszkania" osoby fizycznej, które dla potrzeb przedmiotowej sprawy należy traktować jako tożsame, jest również bogate orzecznictwo sądowe. Stosownie do treści art. 25 Kodeksu cywilnego (k.c.), miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W literaturze przedmiotu, komentującej ten przepis podkreśla się, że "...są dwa integralnie złączone składniki miejsca zamieszkania: obiektywny, czyli pobyt stały w danej miejscowości (corpus) oraz subiektywny w postaci uzewnętrznionego zamiaru, woli tego pobytu (animus). Łączne występowanie tych składników pozwala wskazać daną miejscowość jako centrum życiowej aktywności osoby, w którym koncentrują się jej interesy osobiste i majątkowe. Analizy wskazanych składników dokonywać należy łącznie, ponieważ składnik mentalny animus manifestuje się w szczególności w postaci konkretnych, obiektywnie sprawdzalnych zachowań składających się na corpus, a zatem ich rozdzielenie służy tylko potrzebom teoretycznego opisu." [(zob. Komentarz do art. 25 kodeksu cywilnego (Dz.U.64.16.93), w: A. Kidyba (red.), K. Kopaczyńska-Pieczniak, E. Niezbecka, Z. Gawlik, A. Janiak, A. Jedliński, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, LEX, 2009.)]. Również w orzeczeniu z dnia 15 stycznia 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny zauważał, że "zamieszkanie jest prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do miejsca, na którą składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestawać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, ponieważ sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości, i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów" (zob. wyrok NSA, sygn. akt II FSK 896/08, LEX nr 478565.). Z kolei w wyroku z dnia 26 kwietnia 2007 r. Europejski Trybunał Sprawiedliwości w Luksemburgu podnosił, że "kryteria determinujące pojęcie miejsca stałego pobytu, dotyczą zarówno więzów zawodowych i osobistych danej osoby z określonym miejscem, jak i długości tych więzów, i tym samym winny być analizowane łącznie. Za miejsce stałego pobytu uznać należy miejsce, w którym zainteresowany ustanowił stałe centrum swych interesów. W sytuacji, gdy ocena ogólna powiązań zawodowych i osobistych nie wystarcza, to dla zlokalizowania stałego centrum interesów danej osoby, aby go określić, należy dać pierwszeństwo powiązaniom osobistym." (wyrok sygn. akt C-392/05, opublikowany w: LEX nr 258099.). Mając na uwadze powoływane wyżej unormowania prawne, jak również rozumienie omawianych zwrotów "stałego pobytu" oraz "miejsca zamieszkania" osoby fizycznej, organy celne w rozpatrywanej sprawie w sposób dowolny dokonały oceny, ustalonego w sposób bezsporny w rozpatrywanej sprawie stanu faktycznego. Sąd nie podziela przyjętej przez organy celne oceny, że ośrodek osobistych i życiowych interesów Skarżącej, nie został przeniesiony z USA na terytorium Wspólnoty Europejskiej (Rzeczypospolitej Polskiej). Przeczą temu określone fakty ustalone w trakcie prowadzonego postępowania. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie jednoznacznie wynika, że proces powrotu Pani B. B. z USA (gdzie przebywała od 1994 r.) na stałe do Polski rozpoczął się już w 2007 r., w którym to roku Skarżąca wraz z mężem Panem I. B., zakupiła aktem notarialnym mieszkanie w B., przy ul. [...]. Pani B. B. następnie udała się wraz z mężem do USA - w celu likwidacji dotychczasowego mieszkania i wysłania używanych dwóch samochodów. Następnie Pani B. B. w dniu 12 kwietnia 2008 r. wróciła z USA do Polski przywożąc ze sobą, m.in. dwa używane samochody osobowe marki Toyota Camry i Corolla oraz rzeczy osobiste. Jednocześnie Skarżąca w tym czasie zrezygnowała z pracy zawodowej w USA oraz zlikwidowała w tym kraju miejsce swego dotychczasowego zamieszkiwania. Natomiast w Polsce zameldowała się na pobyt stały w dniu 14 kwietnia 2008 r. w B., przy ul. [...]. Pod adresem tym pozostaje zameldowany i przebywa mąż Skarżącej Pan I. B. W międzyczasie córka, przebywająca w USA, zmieniła pracę oraz miejsce zamieszkania do innego stanu. W tym też czasie córka urodziła dziecko i zwróciła się o pomoc w przeprowadzce i opiece nad dzieckiem. Pani B. B. ponownie wyjechała do USA w inne miejsce pobytu, niż poprzednio i pomagała córce w opiece nad jej dzieckiem w okresie od czerwca 2008 r. do kwietnia 2009 r. Powyższe jednoznacznie dowodzi, że co najmniej od daty 12 kwietnia 2008 r. miejscem stałego pobytu (miejscem zamieszkania) Pani B. B., jest miasto B., położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na obszarze Wspólnoty Europejskiej. Powołane wyżej okoliczności jednoznacznie bowiem świadczą o tym, że od wskazanej daty w Polsce znajduje się centrum życiowe Skarżącej. W ocenie Sądu pobyt Pani B. B. u córki w mieście I. (USA) w celu pomocy w opiece nad wnukiem (od czerwca 2008 r. do kwietnia 2009 r.), miał charakter czasowy i nie powodował zmiany centrum życiowego, stworzonego od 12 kwietnia 2008 r. wspólnie z mężem Panem I. B., w B., przy ul. [...]. Zdaniem Sądu, dokonana przez organy odmienna od powyższej ocena opisanego wyżej stanu faktycznego, narusza zasadę wyrażoną w art. 191 o.p., mający istotny wpływ na wynik danej sprawy. W konsekwencji naruszenie prawa procesowego, spowodowało naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 918/83 z dnia 28 marca 1983 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych, art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) oraz z podatku akcyzowego na podstawie § 30 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 97, poz. 966 ze zm.) – poprzez niezastosowanie ich w przedmiotowej sprawy. Skarżąca spełniała wszystkie przesłanki do zwolnienia z należności celnych i podatkowych w odniesieniu do dwóch samochodów osobowych marki Toyota (Camry i Corolla). Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ powinien uwzględnić wszystkie wymienione wyżej uchybienia, które jednocześnie stanowią wskazania, co do sposobu i kierunku dalszego procedowania oraz sposobu rozstrzygnięcia. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "a" i "c" p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł zaś na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2, § 3 i § 4 p.p.s.a.