I SA/Bk 45/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Pietrasz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych na 2008 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 10 kwietnia 2008 r. Pan A. M., złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako ARiMR) w G. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2008 r. w postaci jednolitej płatności obszarowej (dalej w skrócie jako: JPO) do wszystkich zadeklarowanych działek rolnych o powierzchni 43,68 ha; uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (dalej w skrócie jako: UPO) do działek rolnych o łącznej powierzchni 8,40 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni przeznaczonej na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (dalej w skrócie jako: PZ) do działek rolnych o łącznej powierzchni 35,09 ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G., w związku z przeprowadzoną kontrola administracyjną wniosku, wystosował do skarżącego wezwanie w celu złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył korektę wniosku oraz oświadczenie, w którym stwierdził, iż w okresie referencyjnym nie posiadał zarejestrowanych w systemie zwierząt. Decyzją z [...] września 2009 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. przyznał skarżącemu płatności JPO i UPO zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku oraz odmówił przyznania płatności PZ. W uzasadnieniu odmowy przyznania płatności PZ organ wskazał, że wyliczona na podstawie informacji zawartych w rejestrze zwierząt oznakowanych liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (dalej w skrócie jako: DJP) wynosi 0,00, co spowodowało, że wyliczona z uwzględnieniem § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008 r. w sprawie rodzaju roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 265 ze zm., dalej powoływane jako rozporządzenie z dnia14 marca 2008 r.), powierzchnia, co do której została naliczona płatność wynosi 0,00 ha. Organ podkreślił, że skarżący nie posiadał zwierząt zarejestrowanych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych lub w rejestrze koniowatych w okresie od dnia 15 września 2007 r. do dnia 14 marca 2008 r., a zatem płatność PZ mu nie przysługuje. Pierwsze zdarzenie rejestracji wpłynęło do Biura Powiatowego ARMiR w G. w dniu [...] kwietnia 2008 r. i dotyczyło dwóch sztuk bydła. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...] grudnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji przywołał przepis § 5 ust. 1 i ust. 2 oraz § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. oraz wskazał, że płatność PZ przysługuje rolnikom, którzy występowali uprzednio z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej jeżeli, w okresie od dnia 15 września roku poprzedzającego rok złożenia wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej do dnia 14 marca roku złożenia tego wniosku był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez tego rolnika lub jego małżonka, a także w przypadku, gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie. Z uwagi, iż skarżący nie był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, zarówno w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. (§ 5 rozporządzenia) jak i w okresie od 15 września 2007 r. do 14 marca 2008 r. (§ 7 rozporządzenia), płatność PZ mu nie przysługuje. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa, w szczególności art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), art. 50 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, naruszenie § 7 ust. 1 i 2 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008 r. w sprawie rodzaju roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oraz naruszenie art. 6, 7, 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący podkreślił, że złożone przez niego oświadczenie w dniu 19 lutego 2009 r., zgodnie z informacją uzyskaną od radcy prawnego ARMiR w G., dotyczyło wyłącznie zwierząt zakupionych przez niego w okresie referencyjnym, a skoro takich nie zakupił, oświadczył, iż ich nie posiada. W rzeczywistości, w okresie tym skarżący posiadał zarejestrowane zwierzęta przejęte wraz z gospodarstwem rolnym od swojego poprzednika – M. M. Powyższe wynika z listy zarejestrowanych zwierząt na dzień 10 kwietnia 2008 r. Tym samym wydana decyzja została dokonana bez rzetelnej weryfikacji posiadanej przez ARMiR dokumentacji. Odpowiadając na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, uznając ją za bezzasadną i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie istotą sprawy jest rozstrzygnięcie, jakie są przesłanki przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ). Przewidziane prawem przesłanki przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych za rok 2008 określa § 5-7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzaju roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 265 ze zm.). Organy obu instancji w swoich decyzjach uznały, że wnioskodawcy nie należy się w/w płatność, ponieważ nie posiadał w okresie referencyjnym (od 15 września 2007 r. do 14 marca 2008 r.) zarejestrowanych zwierząt. W myśl § 7 ust. 2 rozporządzenia z 14 marca 2008 r., płatność zwierzęca przysługuje rolnikowi, który występował uprzednio z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej, jeżeli w okresie od dnia 15 września roku poprzedzającego rok złożenia wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej do dnia 14 marca roku złożenia tego wniosku był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez tego rolnika lub jego małżonka, a także w przypadku, gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie. Uwzględniając najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które podziela również Sąd orzekający w niniejszej sprawie, organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji tego przepisu. Organy te uznały, że przesłankami przyznania przedmiotowej płatności jest jednoczesne z posiadaniem bydła, owiec, kóz lub koni w okresie wskazanym w przepisie i jednoczesne ujawnienie tej okoliczności w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, z którego to rejestru wynikać ma jednocześnie, że starający się o przedmiotową płatność ma być wykazany w tym rejestrze jako posiadacz stada. Wynik przeprowadzonej przez organy administracji wykładni, zdaniem Sądu, jest całkowicie chybiony. Organy administracji nie dostrzegły, bowiem, że użycie w analizowanym przepisie spójnika "lub" oznacza, że mamy do czynienia ze związkiem logicznym wyrażającym alternatywę zwykłą, nierozłączną. Zgodnie z regułami logiki zdania łączone spójnikiem "lub" są prawdziwe jeśli wystąpi sytuacja określona w jednym ze zdań połączonych spójnikiem, jak też wówczas, gdy wystąpią zdarzenia opisane w obu zdaniach. Oznacza to, że przesłanką przyznania płatności PZ było posiadanie w okresie referencyjnym przez rolnika określonych, zarejestrowanych zwierząt gospodarskich lub też zgłoszenie w tymże okresie zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa we właściwych przepisach przez rolnika lub jego małżonka. Instytucję posiadania regulują przepisy art. 336 - 352, zawarte w tytule IV ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., powoływanej dalej jako k.c.). Z art. 336 k.c. wynika, że posiadanie jest określonym rodzajem władztwa nad rzeczą. Na posiadanie składają się dwa elementy: element fizyczny (corpus) oraz element psychiczny (animus). Corpus oznacza, że pewna osoba znajduje się w sytuacji, która daje jej możliwość władania rzeczą w taki sposób, jak mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, przy czym nie jest konieczne efektywne wykonywanie tego władztwa. Animus natomiast oznacza wolę wykonywania względem rzeczy określonego prawa dla siebie. Wola ta wobec otoczenia wyraża się w takim postępowaniu posiadacza, które wskazuje na to, że uważa się on za osobę, której przysługuje do rzeczy określone prawo (tak K. A. Dadańska, T. A. Filipiak w: A. Kidyba (red.), K.A. Dadańska, T.A. Filipiak, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe, LEX, 2009 oraz powołana tam literatura). Władztwo faktyczne musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 11 lit. a) ustawy z 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. Nr 204, poz. 1281 ze zm.), posiadaczem zwierzęcia, w odniesieniu do bydła, jest podmiot, o którym mowa w art. 2 tiret trzecie rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 z dnia 17 lipca 2000 r. ustanawiającego system identyfikacji i rejestracji bydła i dotyczące etykietowania wołowiny i produktów z wołowiny oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97 (Dz. Urz. WE Nr L 204, z dnia 11 sierpnia 2000 r., s. 1). Przepis ten zawiera definicję "dozorcy", przyjmując, że jest nim osoba fizyczna lub prawna odpowiedzialna za zwierzęta, na stałe lub tymczasowo, w tym także w czasie transportu oraz na rynku. W świetle przedstawionego wyżej cywilistycznego ujęcia posiadania w zestawieniu z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 11 lit. a) ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, posiadaczem jest zatem przede wszystkim osoba faktycznie sprawująca w okresie referencyjnym władztwo nad zwierzętami. Drugą przesłanką warunkującą przyznanie płatności PZ jest wymóg wpisania lub zgłoszenia bydła w okresie referencyjnym do właściwego rejestru zwierząt gospodarskich. Analizując § 7 rozporządzenia z 14 marca 2008 r. rozróżnić należy dwie sytuacje: po pierwsze, kiedy rolnik posiada zwierzęta już wpisane do rejestru, po drugie, kiedy rolnik posiada zwierzęta, które nie zostały jeszcze przez poprzedniego posiadacza do takiego rejestru zgłoszone. W ocenie Sądu brak jest podstaw do różnicowania sytuacji posiadaczy zwierząt wpisanych do rejestru w zależności od tego czy zgłoszenia dokonali osobiście, czy też zwierzęta zostały wpisane przez ich poprzedniego posiadacza. Warunkiem koniecznym przyznania płatności, przewidzianym w powołanym wyżej przepisie, jest ujawnienie zwierząt w rejestrze w okresie referencyjnym, natomiast sama czynność zgłoszenia do rejestru może być dokonana zarówno przez poprzedniego posiadacza - przed okresem referencyjnym, jak i w czasie jego trwania - przez posiadacza wnioskującego o płatności. Przepis § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. nie uzależnia przyznania płatności od wpisania zwierząt przez osobę, która jest ich faktycznym posiadaczem w okresie referencyjnym od 15 września 2007 r. do 14 marca 2008 r., jak również nie przewiduje wymogu, aby posiadacz wnioskujący o płatności zwierzęce był ujawniony w rejestrze. Za takim rozumieniem omawianej przesłanki przemawia również wykładnia celowościowa. Z preambuły powołanego wyżej rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 wynika bowiem, że wprowadzenie skutecznego systemu identyfikacji i rejestracji bydła ma na celu utrzymanie i umocnienie zaufania konsumentów do bezpieczeństwa mięsa wołowego poprzez poprawę przejrzystości warunków produkcji produktów mięsnych i ich dystrybucji na rynku, "w szczególności, jeżeli chodzi o przejrzystość ciągu informacji, identyfikujących pochodzenie mięsa (...)" (pkt 4 i 5 preambuły). Wprowadzenie systemu identyfikacji, rejestracji i znakowania zwierząt ma zatem służyć przede wszystkim ochronie zdrowia ludzi i zwierząt (pkt 6 preambuły). Słusznie zatem Sąd I instancji wskazał, że warunkiem ustawowym jest jedynie sam wpis stada we właściwym rejestrze, ponieważ ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa żywności pochodzenia zwierzęcego konieczne jest monitorowanie przemieszczania zwierząt, rejestrowanie ich miejsca pobytu i ilości. Za powyższym rozumieniem przesłanek uprawniających do przyznania płatności PZ, choć dotyczących uprzednio obowiązującego § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2007 r., wypowiedział się NSA w wyrokach z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt II GSK 58/09 oraz z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt II GSK 135/09, podkreślając, że warunek, aby posiadanie przez rolnika w okresie referencyjnym zwierzęta były wpisane do właściwego rejestru jest spełniony, gdy zwierzęta zostały wpisane przed okresem referencyjnym lub w czasie tego okresu zostały zgłoszone do rejestru przez rolnika. Skoro płatność przysługuje posiadaczowi zwierząt zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestru w okresie referencyjnym przez rolnika, to w przypadku zwierząt zgłoszonych wcześniej do rejestru, rolnik wnioskujący o przyznanie płatności nie musi ich ponownie zgłaszać. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy wskazać, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznaczne wskazuje, iż zwierzęta należące do skarżącego, mimo złożenia oświadczenia z dnia 19 lutego 2009 r., były w okresie referencyjnym wpisane do właściwego rejestru. Wskazują na powyższe w szczególności paszporty poszczególnych sztuk bydła (brak numerów kart akt administracyjnych), z których wynika, że zwierzęta należące do przekazujących – M. M. i B. M. w okresie referencyjnym były zarejestrowane we właściwym rejestrze. Z kolei z treści wniosku skarżącego dnia 3 lutego 2008 r., który wpłynął do Biura Powiatowego ARMIR w G. w dniu 5 lutego 2008 r., wynika, iż skarżący z dniem 28 września 2007 r. przejął od poprzedników własność gospodarstwa rolnego, w tym również stada bydła. W związku z powyższym skarżący wystąpił o przepisanie zwierząt na jego imię i nazwisko. Powyższe dokumenty uprawdopodabniają twierdzenia skarżącego, iż złożone w dniu 19 lutego 2009 r. oświadczenie nastąpiło pod wpływem błędu i nie odpowiadało ono rzeczywistemu stanowi faktycznemu i prawnemu, jaki miał miejsce w gospodarstwie rolnym skarżącego. Przyjąć zatem należy, organy błędnie przyjęły, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności w dniu 10 kwietnia 2008 r. nie był posiadaczem zwierząt gospodarskich wpisanych do właściwego rejestru w okresie referencyjnym. Rozpoznając ponownie sprawę organ zobligowany jest interpretować § 7 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. w sposób wskazany powyżej i ponownie dokonać merytorycznej oceny zasadności wniosku skarżącego o przyznanie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ). Odnosząc się do wniosku skarżącego złożonego na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r., a dotyczącego zasądzenia od organu kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej przez V. G. z Kancelarii Radcy Prawnego w W. w kwocie 1500 zł, Sąd stwierdza, iż nie mógł być uwzględniony. Zgodnie z art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w dalszej części przywoływanej w skrócie, jako "p.p.s.a." skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Przez niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez skarżącego lub pełnomocnika nie będącego adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie – art. 205 ust. 1 p.p.s.a. Wskazana we wniosku skarżącego radca prawny – V. G. nie była pełnomocnikiem skarżącego w niniejszej sprawie, tym samym brak było podstaw do zwrotu uiszczonej na jej rzecz kwoty tytułem porady prawnej. Podkreślić przy tym należy, iż z oświadczenia skarżącego wynika, iż porady prawne były udzielanie nie tylko na etapie postępowania sądowego, ale również administracyjnego, co dodatkowo wskazuje o braku podstaw do zasądzenia żądanej kwoty tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dlatego też Sąd zasądzając od organu na rzecz skarżącego koszty ograniczył się do kwoty 200 zł, którą skarżący poniósł tytułem wpisu od skargi. Mając powyższe na uwadze, Sąd stosownie do art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.