II GSK 135/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-10-15
Skład orzekający: Janusz Drachal, Edward Kierejczyk, Andrzej Kuba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnik ubiegający się o płatność zwierzęcą może być uznany za posiadacza zwierząt wpisanych do rejestru przez poprzedniego właściciela, jeśli faktycznie sprawował nad nimi władztwo w okresie referencyjnym, mimo że formalne przekazanie własności nastąpiło po tym okresie?Ratio decidendi
Rolnik ubiegający się o płatność zwierzęcą może być uznany za posiadacza zwierząt, które były wpisane do rejestru przez poprzedniego właściciela, jeśli faktycznie sprawował nad nimi władztwo w okresie referencyjnym. Kluczowe jest faktyczne władztwo nad zwierzętami oraz ich ujawnienie w rejestrze w okresie referencyjnym, niezależnie od tego, czy zgłoszenia dokonał sam rolnik, czy jego poprzednik prawny. Płatność ma charakter przedmiotowy i wiąże się z gospodarstwem, a nie wyłącznie z osobą wpisaną do rejestru.Stan faktyczny
Rolniczka D. D. wniosła o przyznanie płatności zwierzęcej, twierdząc, że od 2004 r. przejmowała gospodarstwo po poprzednim właścicielu, C. K., w tym zwierzęta. Z powodu wypadku C. K., formalne przekazanie bydła nastąpiło po okresie referencyjnym. Organy odmówiły przyznania płatności, uznając, że D. D. nie była posiadaczem bydła wpisanego do rejestru w okresie referencyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję, uznając, że posiadanie zwierząt przez skarżącą w okresie referencyjnym było wystarczające do przyznania płatności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Edward Kierejczyk (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 15 października 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 12 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Ol 286/08 w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania uzupełniającej płatności zwierzęcej oddala skargę kasacyjną
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Ol 286/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] lutego 2008 r. w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych na 2007 rok.
Ze stanu faktycznego sprawy ustalonego przez Sąd I instancji wynika, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2007 r. D. D. zwróciła się o przyznanie płatności do gruntów rolnych i o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarstw na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007.
Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał wnioskodawczyni płatności do gruntów rolnych na rok 2007 r. w łącznej wysokości 20.349,83 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) 14.066,84 zł, a z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych (UPO) 3.942,95 zł, tj. do całości powierzchni zadeklarowanych. W zakresie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęcej - PZ) organ przyznał płatność w kwocie 2.340,04 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji D. D. wniosła o zwiększenie płatności zwierzęcej. Wyjaśniła, że od 2004 r. przejmowała sukcesywnie gospodarstwo poprzedniego posiadacza – C. K. (ziemię, maszyny, budynki oraz zwierzęta - owce i bydło), lecz na skutek tragicznego wypadku, któremu uległ w dniu [...] marca 2005 r., nie zdążyła dokonać formalnego przekazania bydła (15 sztuk) w okresie referencyjnym na swój numer gospodarstwa.
Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że na podstawie danych zawartych w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK) ustalono, iż D. D. w okresie referencyjnym (od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r.) była posiadaczem 16 sztuk owiec, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz.U. Nr 91, poz. 872). Organ stwierdził, że we wskazanym okresie referencyjnym skarżąca nie była posiadaczem bydła, które w tym okresie było wpisane lub zostało przez nią zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych. Formalne przekazanie zwierząt z siedziby poprzedniego posiadacza do jej siedziby nastąpiło dopiero po okresie referencyjnym, tj. na przełomie 2006 r. i 2007 r. Organ wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz.U. Nr 46, poz. 309 ze zm., dalej powoływanego jako rozporządzenie z dnia 13 marca 2007 r.) warunki przyznania płatności zwierzęcej muszą występować łącznie, tj. rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni oraz zwierzęta w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych. Z konstrukcji § 4 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia nie wynika możliwość alternatywnego stosowania przesłanek warunkujących przyznanie płatności zwierzęcej. Użyty w przepisie spójnik "lub" dotyczy sytuacji, kiedy zwierzęta zostały alternatywnie wpisane do rejestru lub zgłoszone do rejestru. W każdym przypadku stroną, na rzecz której wpis do rejestru był dokonywany, pozostaje rolnik, który był posiadaczem zwierzęcia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. D. D. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. w części, w jakiej błędnie przyznano jej zaniżoną płatność zwierzęcą. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że przedstawiona przez organ interpretacja § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r. jest nieprawidłowa. Według skarżącej, słowo "lub" użyte przez ustawodawcę jest alternatywą niewykluczającą. Oznacza to, że wystarczającym jest, by osoba składająca wniosek spełniła jedno z założeń, tj. posiadała w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. określone zwierzęta, które zostały wpisane do rejestru lub też posiadając w tym okresie wspomniane zwierzęta zgłosiła je do rejestru lub oba założenia łącznie, przy czym samo zgłoszenie może być – zdaniem skarżącej - dokonane po okresie referencyjnym.
Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że jakiekolwiek dowodzenie posiadania zwierząt we wskazanym w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r. okresie referencyjnym jest bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy rolnik powołujący się na fakt ich posiadania nie wykazał tego poprzez zgłoszenie siebie jako posiadacza do Systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt. Dokonując wykładni powyższego przepisu przy uwzględnieniu norm upoważniających zawartych w art. 17 ust. 3 i art. 23 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), można – zdaniem Sądu - wnioskować, że decydujące znaczenie dla stwierdzenia uprawnienia do płatności zwierzęcej ma fakt posiadania zwierząt wpisanych do rejestru, ale niekoniecznie przez tego rolnika, który ubiega się o płatność. W takim wypadku posiadanie powinno być jednak udowodnione przez rolnika ubiegającego się o płatność.
W ocenie Sądu organ II instancji nie wziął pod uwagę faktu, że skarżąca prowadziła wspólnie z C. K. działalność rolniczą na gruntach stanowiących jego własność, a będących w jej posiadaniu na podstawie umowy dzierżawy. Ze znajdujących się w aktach wypisów z Systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt wynika, że w tym samym miejscu (W. [...]) były dwa stada zwierząt. Jedno zarejestrowane w dniu 25 marca 2003 r. przez C. K., drugie zarejestrowane w dniu 24 lutego 2005 r. przez D. D.. Zdaniem Sądu, dowody przedstawione przez skarżącą na etapie postępowania odwoławczego świadczą o tym, że posiadała ona w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. zwierzęta zarejestrowane przez C. K., który na skutek wypadku i orzeczenia znacznego stopnia niepełnosprawności nie był w stanie się nimi zajmować.
Sąd wyjaśnił, że stosownie do art. 2 pkt 11 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (odwołującego się do art. 2 tiret 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1760/2000 z dnia 17 lipca 2000 r. (Dz.Urz. WE L 204 z 11.08.2000r. s. 1) posiadaczem zwierzęcia - w odniesieniu do bydła - jest osoba fizyczna lub prawna odpowiedzialna za zwierzęta na stałe lub tymczasowo, w tym także w czasie transportu oraz na rynku. W art. 12 ust. 1 pkt 1 tej ustawy nałożono na posiadaczy zwierząt gospodarskich obowiązek zgłaszania kierownikowi biura powiatowego Agencji informacji dotyczących wszelkich przewozów do i z hodowli, urodzin i śmierci zwierząt - w terminie 7 dni. Sąd zauważył, że w stanie prawnym obowiązującym od chwili wejścia w życie wskazanej ustawy do dnia 7 kwietnia 2007 r. nie istniał obowiązek zgłaszania "przejęcia posiadania", w sytuacji gdy nie następowała zmiana miejsca pobytu stada. Obowiązek taki wprowadzono od dnia 7 kwietnia 2007 r. (art. 12 ust. 8 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, dodany przez art. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, Dz.U. Nr 52, poz. 345). Zdaniem Sądu niezgłoszenie przez skarżącą faktu posiadania bydła celem przypisania go do jej numeru ewidencyjnego jako producenta rolnego nie stoi na przeszkodzie uwzględnieniu tych sztuk bydła, którymi się zajmowała w okresie referencyjnym, w szczególności w sytuacji, gdy już wcześniej między nią a poprzednim posiadaczem realizowany był proces przekazywania gospodarstwa.
Sąd wskazał, że w świetle przepisów unijnych w przypadku współposiadania gospodarstwa rolnego każdy z rolników może ubiegać się o płatności obszarowe proporcjonalnie do zakresu posiadania. Według polskich przepisów zasadą jest, że płatności przysługują temu rolnikowi ubiegającemu się o płatności, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę. Jeżeli zatem nie budzi wątpliwości, że w jednym gospodarstwie rolnym były dwa stada zwierząt gospodarskich, to wszystkie zwierzęta znajdujące się w tym gospodarstwie powinny być uwzględnione do naliczenia płatności zwierzęcych, jeżeli tylko jeden z producentów ubiega się o płatności.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. zaskarżył w całości powyższy wyrok, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego:
- § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności,
- art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w brzmieniu sprzed 15 marca 2008 r.,
poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że decydujące znaczenie dla stwierdzenia uprawnienia do płatności zwierzęcej ma fakt posiadania zwierząt wpisanych do rejestru, ale niekoniecznie przez tego rolnika, który ubiega się o płatność, bowiem uprawienia wnioskodawcy do otrzymania tej płatności powinny być oceniane z punktu widzenia ilości zwierząt wpisanych do właściwego rejestru i przypisanych danemu gospodarstwu w okresie referencyjnym.
Powołując się na powyższe organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. wskazał, że obok ogólnych warunków uprawniających do przyznania jednolitej płatności obszarowej określonych w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach rolnik ubiegający się o przyznanie płatności zwierzęcej powinien spełniać wymogi określone w § 4 rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r., w tym wymogi odnoszące się do okresu referencyjnego. Zdaniem organu, z treści tego przepisu nie można natomiast wywodzić, że płatność zwierzęca ma charakter przedmiotowy i należy ją wiązać nie z osobą ubiegającą się o jej przyznanie, ale z gospodarstwem znajdującym się w posiadaniu danego beneficjenta. Taka wykładnia pozostawałaby – w ocenie organu - w kolizji z literalnym brzmieniem analizowanych przepisów. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. zarzucił, że Sąd I instancji nakazując uwzględnienie przy naliczeniu skarżącej płatności ilość sztuk bydła znajdującego się w gospodarstwie w okresie referencyjnym według wpisów w Rejestrze Zwierząt Oznakowanych, dokonanych na podstawie zgłoszeń ich poprzedniego właściciela, nie wziął pod uwagę wyjaśnień skarżącej złożonych na rozprawie przed Sądem I instancji, z których wynika, że przyznała się ona do podrobienia podpisu poprzedniego właściciela na zgłoszeniach bydła do rejestru, przedłożonych w Biurze Powiatowym ARiMR w O..
D. D. wniosła o odrzucenie skargi kasacyjnej. Oświadczyła, że od dnia 14 marca 2005 r. jest jedynym rzeczywistym posiadaczem stada bydła (15 sztuk), zarejestrowanym wówczas na poprzedniego posiadacza. Niemożność formalnego przekazania stada była spowodowana zadziałaniem siły wyższej (wypadku komunikacyjnego i jego konsekwencji).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się w istocie do ustalenia prawidłowej wykładni przepisu § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez przyjęcie błędnej wykładni tego przepisu. Podobny problem wystąpił w dwóch sprawach rozpoznanych przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 24 września 2009 r. sygn. akt II GSK 58/09 i II GSK 74/09. Stąd też w niniejszej sprawie argumentacja uzasadniająca oddalenie skargi kasacyjnej pokrywa się z motywami zawartymi we wcześniejszych wyrokach. W skardze kasacyjnej Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. zarzucił również naruszenie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w brzmieniu sprzed 15 marca 2008 r., poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że decydujące znaczenie dla stwierdzenia uprawnienia do płatności zwierzęcej ma fakt posiadania zwierząt wpisanych do rejestru, ale niekoniecznie przez tego rolnika, który ubiega się o płatność, bowiem uprawienia wnioskodawcy do otrzymania tej płatności powinny być oceniane z punktu widzenia ilości zwierząt wpisanych do właściwego rejestru i przypisanych danemu gospodarstwu w okresie referencyjnym.
Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, o której mowa w art. 143b ust. 1 rozporządzenia nr 1782/2003 przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw chmielu, roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych i innych roślin. Na podstawie upoważnienia zawartego w art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz art. 23 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał w dniu 13 marca 2007 r. rozporządzenie w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności. Stosownie do § 4 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia przyznanie płatności zwierzęcej (płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych) jest uzależnione od tego czy w okresie referencyjnym, tj. od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r., rolnik był posiadaczem określonych zwierząt gospodarskich oraz czy posiadane zwierzęta zostały wpisane lub zgłoszone przez tego rolnika do właściwego rejestru zwierząt gospodarskich. W celu przyznania płatności zwierzęcej badane są zatem dwa wskazane wyżej elementy.
Kwestię posiadania regulują przepisy art. 336 – 352, zawarte w tytule IV ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm., powoływanej dalej jako k.c.). Z art. 336 tej ustawy wynika, że posiadanie jest określonym rodzajem władztwa nad rzeczą. Na posiadanie składają się dwa elementy: element fizyczny (corpus) oraz element psychiczny (animus). Corpus oznacza, że pewna osoba znajduje się w sytuacji, która daje jej możliwość władania rzeczą w taki sposób, jak mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, przy czym nie jest konieczne efektywne wykonywanie tego władztwa. Animus natomiast oznacza wolę wykonywania względem rzeczy określonego prawa dla siebie. Wola ta wobec otoczenia wyraża się w takim postępowaniu posiadacza, które wskazuje na to, że uważa się on za osobę, której przysługuje do rzeczy określone prawo (tak K. A. Dadańska, T. A. Filipiak w: A. Kidyba (red.), K.A. Dadańska, T.A. Filipiak, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe, LEX, 2009 oraz powołana tam literatura). Na fizyczne władztwo nad rzeczą jako jeden z zasadniczych elementów posiadania wskazuje także E. Gniewek w komentarzu do art. 336 k.c. (E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Próbę doprecyzowania pojęcia "posiadanie" podejmowano również w orzecznictwie. W wyroku NSA z dnia 16 grudnia 1998 r., sygn. akt I SA 339/98, LEX nr 44548 podkreślono, że czynnik faktycznego władztwa polega na odpowiednim fizycznym opanowaniu rzeczy. Władztwo faktyczne musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 11 lit. a) ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt posiadaczem zwierzęcia, w odniesieniu do bydła, jest podmiot, o którym mowa w art. 2 tiret trzecie rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 z dnia 17 lipca 2000 r. ustanawiającego system identyfikacji i rejestracji bydła i dotyczące etykietowania wołowiny i produktów z wołowiny oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97 (Dz.Urz.WE Nr L 204, z dnia 11 sierpnia 2000 r., s. 1). Przepis ten zawiera definicję "dozorcy", przyjmując, że jest nim osoba fizyczna lub prawna odpowiedzialna za zwierzęta, na stałe lub tymczasowo, w tym także w czasie transportu oraz na rynku. W świetle przedstawionego wyżej cywilistycznego ujęcia posiadania w zestawieniu z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 11 lit. a) ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt posiadaczem jest zatem przede wszystkim osoba faktycznie sprawująca w okresie referencyjnym władztwo nad zwierzętami.
Drugą przesłanką wynikającą z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r. jest wymóg wpisania lub zgłoszenia bydła w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. do właściwego rejestru zwierząt gospodarskich. Analizując wskazany przepis należy rozróżnić dwie sytuacje: po pierwsze, kiedy rolnik posiada zwierzęta już wpisane do rejestru, po drugie, kiedy rolnik posiada zwierzęta, które nie zostały jeszcze przez poprzedniego posiadacza do takiego rejestru zgłoszone. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest podstaw do różnicowania sytuacji posiadaczy zwierząt wpisanych do rejestru w zależności od tego czy zgłoszenia dokonali osobiście, czy też zwierzęta zostały wpisane przez ich poprzedniego posiadacza. Warunkiem koniecznym przyznania płatności, przewidzianym w powołanym wyżej przepisie, jest ujawnienie zwierząt w rejestrze w okresie referencyjnym, natomiast sama czynność zgłoszenia do rejestru może być dokonana zarówno przez poprzedniego posiadacza - przed okresem referencyjnym, jak i w czasie jego trwania - przez posiadacza wnioskującego o płatności. Przepis § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r. nie uzależnia przyznania płatności od wpisania zwierząt przez osobę, która jest ich faktycznym posiadaczem w okresie referencyjnym od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r., jak również nie przewiduje wymogu, aby posiadacz wnioskujący o płatności zwierzęce był ujawniony w rejestrze. Za takim rozumieniem omawianej przesłanki przemawia również wykładnia celowościowa. Z preambuły powołanego wyżej rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 wynika bowiem, że wprowadzenie skutecznego systemu identyfikacji i rejestracji bydła ma na celu utrzymanie i umocnienie zaufania konsumentów do bezpieczeństwa mięsa wołowego poprzez poprawę przejrzystości warunków produkcji produktów mięsnych i ich dystrybucji na rynku, "w szczególności, jeżeli chodzi o przejrzystość ciągu informacji, identyfikujących pochodzenie mięsa (...)" (pkt 4 i 5 preambuły). Wprowadzenie systemu identyfikacji, rejestracji i znakowania zwierząt ma zatem służyć przede wszystkim ochronie zdrowia ludzi i zwierząt (pkt 6 preambuły). Warunkiem ustawowym jest jedynie sam wpis stada we właściwym rejestrze, ponieważ ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa żywności pochodzenia zwierzęcego konieczne jest monitorowanie przemieszczania zwierząt, rejestrowanie ich miejsca pobytu i ilości.
W dotychczasowym orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych zgodnie przyjmowano, że warunek, aby posiadane przez rolnika w okresie referencyjnym zwierzęta były wpisane do rejestru zwierząt oznakowanych jest spełniony, gdy zwierzęta zostały wpisane przed okresem referencyjnym lub w czasie tego okresu zostały zgłoszone do rejestru przez rolnika (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt III SA/Po 297/08; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 594/08; wyroki WSA w Łodzi z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 850/08; z dnia 20 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 902/08, z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 901/08). Stanowisko to należy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać za słuszne. Skoro płatność przysługuje posiadaczowi zwierząt zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestru w okresie referencyjnym przez rolnika, to w przypadku zwierząt zgłoszonych wcześniej do rejestru, rolnik wnioskujący o przyznanie płatności nie musi ich ponownie zgłaszać.
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że z dokonanych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych wynika, iż D. D. od dnia 14 marca 2005 r. była posiadaczem bydła wpisanego do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, chociaż formalne przekazanie zwierząt z siedziby poprzedniego posiadacza do jej siedziby nastąpiło na przełomie 2006 i 2007 r., a więc po okresie referencyjnym. Skarżąca w postępowaniu przed organami i Sądem I instancji podnosiła, że poprzedni właściciel bydła na skutek wypadku, w wyniku którego przebywał w szpitalu, a następnie orzeczenia znacznego stopnia niepełnosprawności, istniejącej od dnia 14 marca 2005 r., nie mógł się nim zajmować. Na poparcie swoich twierdzeń załączyła m. in. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ważne do dnia 10 listopada 2010 r. oraz karty informacyjne z leczenia szpitalnego. Wynika z nich, że C. K. w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji wymagał opieki i w związku z tym nie mógł się również zajmować gospodarstwem. Postawiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę wyjaśnień D. D. złożonych na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w O., z których wynika, że podrobiła podpis poprzedniego właściciela na zgłoszeniach bydła do rejestru, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności nie zasługuje na uwzględnienie. W piśmie z dnia [...] października 2008 r. D. D. wyjaśniła, że stan zdrowia C. K. nie pozwalał mu na stawienie się w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w celu dopełnienia formalności związanych z przekazaniem bydła. Pomiędzy dotychczasowym a nowym posiadaczem została więc zawarta ustna umowa przekazania zwierząt, a D. D. upoważniona do działania za C. K. w dopełnieniu formalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. prawidłowo zatem stwierdził, że w okresie referencyjnym, tj. od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r., wnioskodawczyni była jedynym posiadaczem zwierząt wpisanych do rejestru i tym samym spełniała przesłanki z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło