I SA/Bk 463/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 07 marca 2012 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. oddala skargę. Pani K. Z. (dalej określana również jako: "skarżąca") w dniu 12.05.2011 r. złożyła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. wniosek o umorzenie zaległości podatkowej powstałej w związku z umorzeniem czynszu mieszkaniowego przez Zarząd Mienia Komunalnego w B. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną: jedynym jej dochodem jest renta z tytułu całkowitej niezdolności o pracy w wysokości 728,18 zł brutto, z której opłaca pobyt w Domu Pomocy Społecznej w J. w kwocie 413,94 zł, spłaca dług wobec E. [...] Sp. z o.o. (min. 50 zł miesięcznie), ponosi wydatki na zakup lekarstw. W chwili obecnej nie jest w stanie uregulować zobowiązania. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. decyzją z dnia [...].07.2011 r., Nr [...] odmówił skarżącej umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. w kwocie 5.193,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę od powyższej zaległości w kwocie 19,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że nie znalazł przesłanek ważnego interesu strony lub interesu publicznego do przyznania wnioskowanej przez skarżącą ulgi. Nie zgadzając się z decyzją organu podatkowego I instancji, skarżąca złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w B. W odwołaniu zarzucono organowi I instancji niewłaściwą ocenę wystąpienia przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego oraz ponownie wniesiono o umorzenie zaległości podatkowej wynikłej z umorzenia czynszu mieszkaniowego w 2010 r. Skarżąca podniosła, że znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej i zdrowotnej, nie posiada odpowiedniej kwoty na zapłacenie podatku, w przypadku wszczęcia egzekucji komorniczej i zajęcia świadczenia rentowego będzie zmuszona korzystać z pomocy MOPR w B. Dyrektor Izby Skarbowej w B. po zapoznaniu się z aktami sprawy i po rozpatrzeniu zarzutów zawartych w powyższym odwołaniu, nie znalazł podstaw do zmiany, bądź uchylenia zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślał, że z zasad ogólnych postępowania podatkowego określonych w przepisie art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako "o.p."), wynika obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w taki sposób, by stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Dalej podkreślano, że podstawą prawną rozpatrywania wniosku skarżącej o umorzenie zaległości podatkowej były postanowienia art. 67a § 1 pkt 3 o.p., z którego wynika, że organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości zaległość podatkową oraz odsetki za zwłokę. Organy podatkowe o ulgach decydują w ramach uznania administracyjnego, jednakże warunkiem koniecznym jest spełnienie przez wnioskodawcę jednej z dwóch przesłanek określonych w cytowanych przepisach, tj. "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Dalej organ odwoławczy podkreślał, że organ podatkowy I instancji nie stwierdził istnienia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. W ocenie organu odwoławczego, biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy, w przedmiotowej sprawie występuje ważny interes podatnika. Świadczy o tym obecna sytuacja finansowa skarżącej - brak środków finansowych do jednorazowego uregulowania zaległości w kwocie 5.193 zł oraz kłopoty zdrowotne. Jednakże odmienna ocena organu odwoławczego w przedmiocie wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika, nie stanowi podstawy do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy zauważał, że stwierdzenie przez organy podatkowe istnienia którejkolwiek z przesłanek udzielenia ulgi, nie jest obligatoryjnym warunkiem do przyznania wnioskowanej ulgi. W ocenie organu odwoławczego, nie można traktować sytuacji skarżącej, przedstawionej w uzasadnieniu decyzji, jako nadzwyczajnego zdarzenia losowego uzasadniającego przyznanie ulgi podatkowej. Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W skardze sformułowano zarzut błędnej oceny sytuacji skarżącej, która nie została uznana, jako nadzwyczajne zdarzenie losowe, uzasadniające przyznanie ulgi podatkowej. W ocenie skarżącej uzasadnienie zaskarżonej decyzji, pomija całkowicie jej sytuację zdrowotną, która ma bezpośredni wpływ na umiejętność radzenia sobie z codziennymi trudnościami, nie tylko finansowymi i która była główną przyczyną powstania zadłużenia. Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że z punktu widzenia interesu publicznego, nie jest korzystne umorzenie należności oraz, że fakt przebywania w Domu Pomocy Społecznej nie świadczy o wystąpieniu interesu publicznego. Ponadto skarżąca prostowała, że nie wnioskuje o zastosowanie ulgi ze względu na pobyt w DPS. Przewiduję jedynie, że jeśli jej świadczenie zostanie zajęte przez komornika, będzie zmuszona prosić MOPR w B. o pomoc przy zakupie leków. A zatem, to co budżet zyska przez zajęcie jej świadczenia, może stracić poprzez udzielanie pomocy na zakup lekarstw. W przeciwieństwie do organu podatkowego l instancji, Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził, że w przedmiotowej sprawie występuje ważny interes podatnika, co jednak - zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. - nie stanowi podstawy do zmiany, bądź uchylenia zaskarżonej decyzji. W opinii skarżącej, w tej sytuacji istnieje możliwość, a nawet potrzeba uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej, jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdza wskazanych naruszeń prawa przez organy podatkowe, dających podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważność w całości lub w części zaskarżonej decyzji. Podstawą prawa do rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi przepis zawarty w art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Stosownie do tej regulacji, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przyznana tym unormowaniem swoboda nie oznacza oczywiście dowolności działania organu podatkowego, bowiem organ ten jest zobowiązany do wszechstronnego rozważenia, w świetle całokształtu materiału sprawy, czy nie zostały spełnione określone w powyższym artykule przesłanki. Podkreślenia jednakże wymaga, że nawet jeśli organ stwierdzi zaistnienie sytuacji wskazującej na ważny interes podatnika czy interes publiczny – w rozumieniu powyższego unormowania – to organ może, ale nie musi, przyznać podatnikowi ulgę w postaci umorzenia zaległości podatkowej (zob. uzasadnienie wyroku NSA z 20 czerwca 2001 r., sygn. akt III SA 771/00, niepublikowane). Decyzja organów podatkowych w tych sprawach opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy pobór podatku powinien być zaniechany. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Natomiast w pełnym zakresie zaskarżona decyzja podlega badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (zob. wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1227/97, opublikowany w: Lex Nr 33404). Podobnie w orzeczeniu z 5 listopada 1998 r. NSA zauważył, iż decyzja tego rodzaju ma charakter uznania administracyjnego. Tak więc, o ile zachowano wszelkie wymogi prawa procesowego, to Naczelny Sąd Administracyjny, który sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem, nie jest władny jej uchylić (zob. wyrok NSA z 5 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1745/97, opublikowany w: Lex Nr 44771). Wyrazistym podkreśleniem roli NSA w orzecznictwie w sprawach ulg i zwolnień uznaniowych jest teza wyroku z 7 lutego 2001 r. NSA stwierdzając, iż sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA z 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00, opublikowany w: Lex Nr 46473). Również w literaturze przedmiotu podkreśla się, iż kontrola wobec uznania może mieć ograniczony zakres, ale nie można z niej rezygnować, zaś orzeczenia sądu winny opierać się jedynie na kryterium legalności. Zasada nieingerencji przez sąd administracyjny wynika z faktu, że nie jest on trzecią instancją postępowania administracyjnego (zob. A. Habuda, Uznanie administracyjne – zmierzch czy renesans pojęcia; opublikowane w: Administracja i prawo administracyjne u progu trzeciego tysiąclecia, Łódź 2000, s. 117). W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe obu instancji rozważały argumenty skarżącej w odniesieniu do przesłanek "uzasadnionego ważnego interesu podatnika", jak też brały pod uwagę ewentualne zaistnienie przesłanki "interesu publicznego". Wskazuje na to zarówno sposób, jak też charakter prowadzenia postępowania wyjaśniającego w danej sprawie. Ocena argumentów skarżącej pod kątem przywołanych wyżej ustawowych przesłanek z art. 67a § 1 o.p., znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Potwierdzeniem powyższego jest to, że organ odwoławczy uznał, iż w sprawie "istnieje ważny interes podatnika", choć przyznał, że odmienna ocena organu odwoławczego w przedmiocie wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika, nie stanowi podstawy do zmiany, bądź uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, organ odwoławczy zasadnie podkreślał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że z akt sprawy wynika, że skarżąca mieszka w Domu Pomocy Społecznej w J., otrzymuje rentę w kwocie 728,18 zł, z której opłaca swój pobyt w DPS-e w kwocie 413,94 zł, spłaca dług wobec E. [...] Sp. z o.o. (min. 50 zł miesięcznie) oraz opłaca zakup lekarstw. Podkreślano, że biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy, w przedmiotowej sprawie występuje ważny interes podatnika. Świadczy o tym obecna sytuacja finansowa skarżącej - brak środków finansowych do jednorazowego uregulowania zaległości w kwocie 5.193 zł oraz kłopoty zdrowotne (zob. str. 2 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Ponadto posiada skarżąca nieruchomości: działkę rolną, nieużytki oraz las położone w gminie T. Dlatego też, przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej, powinno być rozpatrywane po wyczerpaniu możliwości uregulowania zobowiązania innymi sposobami. Słusznie też zauważał organ odwoławczy, że umorzenie zaległości podatkowych ma charakter wyjątkowy, gdyż definitywnie zwalnia dłużnika Skarbu Państwa z jego powinności i nie może być traktowane jako rozwiązywanie problemów finansowych podatnika. Dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Mając na uwadze powyższe, przywoływane uzasadnienie zaskarżonej decyzji, brak jest podstaw do stwierdzenia, że przy rozważaniu okoliczności "ważnego interesu podatnika", organy pominęły całkowicie sytuację zdrowotną skarżącej, która ma bezpośredni wpływ na umiejętność radzenia sobie z codziennymi trudnościami, nie tylko finansowymi i która była główną przyczyną powstania zadłużenia. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 270 ze zm.), skarga podlega oddaleniu.