I SA/Bk 463/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 marca 2013 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2007, 2008 i 2009 r. oddala skargę. Wnioskiem z 16 maja 2012 r. Pan J. M. (dalej zwany również jako: "Skarżący") zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o rozłożenie na raty miesięczne, w kwocie nie większej niż 350 zł, wszystkich zaległości podatkowych, jakie posiada. W kolejnym piśmie z 18 czerwca 2012 r. Skarżący sprecyzował, że ubiega się o rozłożenie na raty zaległości z tytułu podatku VAT wraz z odsetkami za zwłokę na okres 2 lat po 350 zł miesięcznie, pozostałą kwotę na raty kwartalne w wysokości 10.000 – 12.000 zł. Wniosek uzasadnił tym, że utrzymuje się z zarobków żony, pracuje dorywczo na budowie i wobec wyroków sądów powszechnych nakazujących spłatę długów osobom fizycznym i prawnym, pod groźbą umieszczenia w areszcie, nie jest w stanie spłacić zaległości podatkowych jednorazowo ani płacić większych rat. Skarżący podał także, że planuje wyjazdy za granicę w celach zarobkowych, aby móc spłacić swoje długi. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. decyzją z [...] lipca 2012 r., nr [...], odmówił Skarżącemu rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za maj i grudzień 2007 r., za miesiące od lutego do listopada 2008 r., za styczeń, luty, marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, październik, listopad 2009 r. w kwocie 107.384,66 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 38.686,00 zł. Organ I instancji ustalił, że Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, posiada dwójkę dzieci uczęszczających do gimnazjum. Na dochody gospodarstwa składa się wynagrodzenie żony Skarżącego z umowy o pracę w kwocie 1.200 zł netto miesięcznie, dochody Skarżącego z pracy dorywczej na budowie w kwocie 2.200 zł miesięcznie i dochód z pracy dorywczej za granicą żony Skarżącego w wysokości 15.000 zł (za cztery miesiące). Ponadto, pomocy finansowej udzielają rodzice i najbliższa rodzina. Wydatki na utrzymanie Skarżący określił na ok. 1.650 zł miesięcznie. Skarżący spłaca również raty kredytu konsumpcyjnego w wysokości 360 zł miesięcznie oraz zobowiązania (nie podał kwoty wydatkowanej na spłatę) wobec osób fizycznych i innych instytucji, wynikające z wyroków sądów powszechnych. Skarżący nie posiada majątku trwałego - mieszka w wynajętym mieszkaniu. Organ podkreślił również, iż Skarżący nie wywiązał się z układu ratalnego, wynikającego z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] lipca 2010 r., nr [...], rozkładającej na 6 rat zaległości w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę za miesiące od lutego do listopada 2008 r., marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, październik i listopad 2009 r. W tych okolicznościach faktycznych organ I instancji uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do udzielenia wnioskowanej ulgi w postaci ważnego interesu strony lub interesu publicznego, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749, dalej w skrócie: "o.p."). Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z [...] października 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy ocenił, że sytuacja finansowa Pana J. M. nie daje podstaw do przyznania możliwości spłaty zaległości w ratach i stanowi wręcz negatywną przesłankę do przyznania ulgi określonej w art. 67a § 1 pkt 2 o.p. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że obowiązkiem podatnika w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług jest jego prawidłowe naliczenie i odprowadzenie na rachunek Skarbu Państwa. Tym samym, zapłata tego podatku jest niezależna od wyników finansowych przedsiębiorcy. Podatnik jest więc w istocie swego rodzaju "pośrednikiem" w przekazywaniu środków pieniężnych należnych z tytułu podatku VAT. W sytuacji więc, gdy podatnik nie wywiązuje się z ciążącego na nim obowiązku, de facto zatrzymuje środki pieniężne stanowiące dochód budżetu. Jednocześnie w ten sposób, z własnej woli i na skutek własnych, świadomych działań przyczynia się do powstania zaległości podatkowej. W złożonej do Sądu skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy dostatecznie nie sprawdził wszystkich przesłanek co do wniosku o rozłożenie na raty podatku VAT 7 wraz z odsetkami. Skarżący wniósł, aby to Sąd rozpatrzył jego sprawę rozłożenia zaległości podatkowej. Skarżący uważa, że posiada bardzo trudną sytuację, ale stara się wszystkie długi regulować w terminie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zaważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dlatego też Sąd nie mógł uwzględnić żądania skargi, polegającego na rozłożeniu zaległości podatkowej na raty, albowiem nie posiada ku temu kompetencji. To organy podatkowe, stosownie do swojej właściwości miejscowej i rzeczowej są władne rozstrzygnąć wniosek Skarżącego o rozłożenie zaległości podatkowej na raty, Sąd zaś dokonuje jedynie kontroli wydanych w przeprowadzonym postępowaniu decyzji pod względem zgodności z prawem. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa przez organy podatkowe, dających podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważność w całości lub w części zaskarżonej decyzji. Podstawą prawną do rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi przepis zawarty w art. 67a § 1 pkt 2 o.p. Stosownie do tej regulacji, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a. Przyznana tym unormowaniem swoboda nie oznacza oczywiście dowodowości działania organu podatkowego, bowiem organ ten jest zobowiązany do wszechstronnego rozważenia, w świetle całokształtu materiału sprawy, czy nie zostały spełnione określone w powyższym artykule przesłanki. Podkreślenia jednakże wymaga, że nawet jeśli organ stwierdzi zaistnienie sytuacji wskazującej na ważny interes podatnika czy interes publiczny – w rozumieniu powyższego unormowania – to organ może, ale nie musi, przyznać podatnikowi ulgę w postaci umorzenia zaległości podatkowej (zob uzasadnienie wyroku NSA z 20 czerwca 2001 r., sygn. akt III SA 771/00, niepubl.). Decyzja organów podatkowych w tych sprawach opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy pobór podatku powinien być zaniechany. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Natomiast w pełnym zakresie zaskarżona decyzja podlega badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (zob. wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1227/97, opublikowany w: Lex Nr 33404). Podobnie w orzeczeniu z 5 listopada 1998 r. NSA zauważył, iż decyzja tego rodzaju ma charakter uznania administracyjnego. Tak więc, o ile zachowano wszelkie wymogi prawa procesowego, to Naczelny Sąd Administracyjny, który sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem, nie jest władny jej uchylić (zob. wyrok NSA z 5 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1745/97, opublikowany w: Lex Nr 44 771). Wyrazistym podkreśleniem roli NSA w orzecznictwie w sprawach ulg i zwolnień uznaniowych jest teza wyroku z 7 lutego 2001 r. NSA stwierdzająca, iż sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA z 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00, opublikowany w: Lex Nr 46473). Również w literaturze przedmiotu podkreśla się, iż kontrola wobec uznania może mieć ograniczony zakres, ale nie można z niej rezygnować, zaś orzeczenia sądu winny opierać się jedynie na kryterium legalności. Zasada nieingerencji przez sąd administracyjny wynika z faktu, że nie jest on trzecią instancją postępowania administracyjnego (zob. A. Habuda, Uznanie administracyjne - zmierzch czy renesans pojęcia; opublikowane w: Administracja i prawo administracyjne u progu trzeciego tysiąclecia, Łódź 2000, s. 117). W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe obu instancji rozważały argumenty Skarżącego w odniesieniu do przesłanek "uzasadnionego ważnego interesu podatnika", jak też brały pod uwagę ewentualne zaistnienie przesłanki "interesu publicznego". Wskazuje na to zarówno sposób, jak też charakter prowadzenia postępowania wyjaśniającego w danej sprawie. Błędne jest stanowisko Skarżącego, jakoby organy podatkowe nie rozważyły jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, w aspekcie możliwości rozłożenia na raty zaległości w podatku VAT. Wręcz przeciwnie, w ocenie Sądu, organy obu instancji poddały szczegółowej analizie sytuację rodzinną i majątkową Skarżącego, czego dowodem jest szczegółowe uzasadnienie, przede wszystkim, decyzji organu I instancji. Potwierdzeniem powyższego jest to, że organy obu instancji uznały, iż w sprawie nie istnieje ważny interes podatnika, albowiem nie zaistniał żaden nadzwyczajny powód, czy okoliczność, uniemożliwiająca spłatę ciążących na podatniku zaległości podatkowych. Organy podkreśliły, że istniejące zaległości podatkowe powstały w wyniku prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej w latach 2006-2009, w ten sposób, że Skarżący dokonując sprzedaży towarów i otrzymując zapłatę nie odprowadzał należnego podatku VAT do budżetu państwa, lecz przeznaczał je na inne cele. Skoro Skarżący nie przestrzegał obowiązujących przepisów prawa w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, to nie można przyjąć, że powstanie zaległości podatkowych spowodowane zostało działaniem czynników niezależnych od postępowania Skarżącego. Dlatego też, uwzględnienie wniosku o rozłożenie zaległości podatkowych na raty stanowiłoby niczym nieuzasadnioną preferencję w jego traktowaniu, w stosunku do podatników, którzy rzetelnie wywiązują się ze swoich zobowiązań względem Skarbu Państwa. Zgodzić się należało z organami podatkowymi obu instancji, iż wskazywana we wniosku sytuacja majątkowa i rodzinna Skarżącego, nie mogła stanowić ważnego interesu podatnika, uzasadniającego rozłożenie zaległości podatkowych na raty. Skarżący nie uzyskuje stałych dochodów, zaś możliwość uregulowania zaległości podatkowych upatruje w pracy dorywczej na budowach i planowanym wyjazdem za granicę w celach zarobkowych. Powyższe okoliczności nie dają gwarancji wywiązania się z ewentualnie zaproponowanego układu ratalnego, szczególnie zważywszy na kwotę zaległości podatkowych (łącznie z odsetkami ponad 140 000 zł) oraz wyjaśnieniami Skarżącego, z których wynika, że priorytetem jest dla niego spłata zobowiązań wynikająca z wyroków sądów powszechnych. Słusznie wskazał organ I instancji, iż okolicznością wskazującą na brak gwarancji spłaty zaległości podatkowych w ratach, jest również to, że Skarżący nie wywiązał się z układu ratalnego, wynikającego z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] lipca 2010 r., rozkładającej na 6 rat zaległości w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę za miesiące od lutego do listopada 2008 r., marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, październik i listopad 2009 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności, zgodzić się należy z Dyrektorem Izby Skarbowej w B., iż brak stałych dochodów, a nawet dochody w wysokości deklarowanej przez Skarżącego z pracy dorywczej (ok. 2200 zł), nie mogą stanowić podstawy do przyznania ulgi podatkowej w postaci rozłożenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę (w łącznej kwocie ponad 140 000 zł) na raty. Owszem, aktualna sytuacja majątkowa Skarżącego nie pozwala na uregulowanie istniejącego zadłużenia w całości bądź w ratach, jednakże powyższe nie oznacza, iż w przyszłości nie ulegnie ona poprawie i wówczas będzie możliwość spłaty ciążącego zadłużenia lub złożenia kolejnego wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie zaległości podatkowych. Mając powyższe na uwadze na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skarga podlega oddaleniu.