I SA/Bk 49/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2010 r. wniosku D. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do lipca 2007 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości.- Pan D. K. złożył do Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] grudnia 2009 r., nr [...], wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do lipca 2007 r. Skarżący złożył także do Sądu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego wskazując, iż jego obecna sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie kosztów wpisu sądowego, ani kosztów na fachową pomoc prawną. Podał, że jest osobą bezrobotną i nie posiada żadnych źródeł utrzymania, nie ma również żadnej ruchomości czy nieruchomości, z której mógłby osiągać dochód. Zaakcentował, iż wcześniej prowadził działalność gospodarczą pod nazwą Firma Usługowo – Handlowa "A" D. K., jednakże w związku z decyzjami wydanymi przez organy skarbowe został zmuszony do zlikwidowania tej działalności gospodarczej. Dodał, że obecnie rodzinę utrzymuje żona, która zatrudniona jest na podstawie umowy zlecenia i z tego tytułu utrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1.350 zł. Z wniosku wynika, że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trójką dzieci. Postanowieniem z 9 czerwca 2010 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia Skarżący złożył w terminie sprzeciw, co spowodowało konieczność rozpoznania na nowo wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd, stosowanie do treści art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w dalszej części powoływanej w skrócie "u.p.p.s.a." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozpoznając złożony w tej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd podzielił stanowisko wyrażone w innym wydanym wobec Skarżącego postanowieniu tut. Sądu z 23 czerwca 2010 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 48/10, które zapadło na tle identycznych okoliczności faktycznych, przedstawionych przez Skarzacego. Otóż analiza okoliczności przedstawionych we wniosku wraz z dokumentacją i oświadczeniami strony zgromadzonymi w aktach sprawy, nie dają podstaw do przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd wziął przy tym pod uwagę, iż aktualnie Skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisów sądowych w dwóch innych sprawach zawisłych przed Sądem (łączna wysokość 7.796 zł). Skarżona w sprawie decyzja dotyczy podatku od towarów i usług związanego z prowadzoną przez stronę działalnością gospodarczą. Nieistotny jest przy tym fakt, że Skarżący obecnie działalności tej nie prowadzi. Sam fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, niezależnie od powodów takiego kroku, nie może skutkować przyznaniem prawa pomocy i przerzuceniem ciężaru kosztów postępowania sądowego na ogół społeczeństwa. Istotne jest wykazania przez wnioskującego o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie, że znajduje się w na tyle trudnej sytuacji materialnej, że nie jest wstanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z akt sprawy wynika, że Skarżący jest osobą bezrobotną. Prowadzi jednak wspólne gospodarstwo domowe z małżonką i trójką dzieci. Małżonka Skarżącego osiąga dochód z tytułu umowy zlecenia (1.350 zł brutto miesięcznie), posiada ponadto udziały w spółce z o.o. Firma Usługowo - Handlowa "A" w wysokości 2.049.000 zł. W takiej sytuacji rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd wziął pod uwagę nie tylko sytuację majątkową strony, ale również możliwości finansowe współmałżonka. Stosownie bowiem do art. 23 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy nie oznacza to, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków dotyczy przede wszystkim pomocy w sferze duchowej i w żadnym wypadku nie można go rozciągać na obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Dodać też trzeba, że obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego (zob. postanowienie NSA z 30 lipca 2008 r. I OZ 561/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozdzielność majątkowa dotyczy wszak majątków współmałżonków, ale odnosi skutek w kontekście swobodnego i samodzielnego dysponowania majątkiem, odpowiedzialności wobec osób trzecich, nie uchyla zaś obowiązku wzajemnej pomocy małżonków. Dlatego też oceniając możliwości finansowe Skarżącego Sąd wziął pod uwagę fakt, iż jego małżonka posiada wysokie udziały w spółce z o.o. Co prawda spółka ta w 2009 r. osiągnęła stratę w wysokości 930.436,31 zł, niemniej jednak za pierwszy kwartał 2010 r. wykazała już zysk w kwocie przekraczającej 200.000 zł. Ponadto zwrócić trzeba uwagę na fakt, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych w spółce (postanowienie NSA z 14 kwietnia 2010 r., I FZ 54/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Również okoliczność, że nawet osiągnięcie przez spółkę zysku nie musi prowadzić do wypłaty wspólnikowi dywidendy, nie może mieć decydującego znaczenia przy ocenie możliwości finansowych skarżącego i jego małżonki. Małżonka wnioskodawcy dysponuje przecież majątkiem w postaci udziałów w spółce, który znacznie przekracza wysokość wpisu sądowego ustalonego w tej sprawie. Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności Sąd uznał, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest ponieść w sprawie jakichkolwiek kosztów postępowania, co uzasadniałoby jego zdaniem przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. Nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.