I SA/Bk 522/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Pietrasz, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za okres od III raty 2005 r. do II raty 2009 r. 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) na rzecz ustanowionego z urzędu adwokata I. Ł.-S. kwotę brutto 292,80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym VAT 52,80 zł (słownie: pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wnioskiem z [...] kwietnia 2009 r. J. M. zwrócił się do Burmistrza Miasta Z. o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości, podnosząc, iż "od lat korzysta z pomocy społecznej i nie jest w stanie ponieść kosztów podatkowych bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym". Decyzją z [...] czerwca 2009 r. nr [...] Burmistrz Miasta Z. odmówił umorzenia J. M. zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości w kwocie łącznej 1.240,40 zł (za okres od III raty 2005 r. do II raty za 2009 r. włącznie) wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Z powyższą decyzją nie zgodził się J.M. i wniósł od niej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., które decyzją z [...] lipca 2009 r., nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Burmistrz Miasta Z. decyzją z [...] września 2009 r. odmówił umorzenia J. M. zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości w kwocie łącznej 1.240,40 zł (za okres od III raty 2005 r. do II raty za 2009 r. włącznie) wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. W odwołaniu od powyższej decyzji J. M. wniósł o jej uchylenie, jako niezgodnej z prawem i będącej przejawem samowoli administracyjnej. Skarżący wskazał na wyrok WSA w Białymstoku z 6 lipca 2005 r., I SA/Bk 134/05 oraz wyrok WSA w Gliwicach z 23 stycznia 2008 r., I SA/Gl 774/07. W jego ocenie, w decyzji brak jest oceny ważnego interesu podatnika, decyzja nie może się też opierać na nieudowodnionych stwierdzeniach. Decyzją z [...] października 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium w Ł. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż nieruchomość położona w Z. przy ul. S.jest współwłasnością trzech osób (w tym J. M.), zatem są oni zobowiązani do solidarnego ponoszenia obciążeń podatkowych dotyczących tej nieruchomości. J. M. utrzymuje się z pomocy przyznawanej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. w formie zasiłków celowych i zasiłków okresowych oraz z dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,49 ha użytków rolnych (stanowiącego własność J. M. i K. M.). J. M. jest także współwłaścicielem w 1/3 części domu jednorodzinnego o pow. 83.30 m². Zdaniem organu odwoławczego, fakt utrzymywania się przez Skarżącego ze środków opieki społecznej nie może stanowić podstawy do uznania, iż spełnione są przesłanki do umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości w kwocie 1.240,40 zł, powstałej w latach 2005-2009 r. Twierdzenie to organ wywiódł z faktu, że od uzyskania pełnoletności zainteresowany nie podejmuje starań w znalezieniu pracy, zadowalając się pomocą udzielaną przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. Świadome ograniczenie przez odwołującego się źródła utrzymania do zasiłków z pomocy społecznej i czynienie z tego faktu argumentu przemawiającego za umorzeniem zaległości podatkowych – w ocenie organu II instancji – nie uzasadnia umorzenia tych zaległości. J. M. oraz pozostali współwłaściciele nieruchomości pomimo dysponowania określonymi środkami, a także możliwości pozyskania dodatkowych środków np. poprzez wynajęcie niewykorzystanych pomieszczeń w domu jednorodzinnym nie czynią nic, aby zmniejszyć kwotę zaległości w podatku od nieruchomości. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku J. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako niezgodnej z prawem i naruszającej interes strony. Skarżący podniósł, iż "uzasadnienie skargi znajduje się w treści odwołania, a SKO nie odpowiedziało na stawiane zarzuty poprzedniej decyzji oraz popełniło te same błędy". Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organu stanowił art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej w skrócie: "o.p."). Zgodnie z tym uregulowaniem, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Decyzje organów w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej zapadają w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa podatkowego swego rodzaju luz decyzyjny, przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia zaległości podatkowej w przypadku spełnienia jednej z przesłanek zawartych w art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Nawet ustalenie istnienia przesłanek do zastosowania ulgi nie wiąże organu podatkowego, organ nie ma obowiązku podejmować decyzji zgodnie z żądaniem podatnika. Z tego powodu, decyzja o charakterze uznaniowym, jaką jest rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie, podlega badaniu przede wszystkim, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, iż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji wybór w zakresie uznania administracyjnego jest słuszny. Sąd nie rozstrzyga o tym, czy powinno się zwolnić płatnika z obowiązku poboru zaliczek na podatek. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych (np. wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., I SA/Kr 1227/97, LEX nr 33404, wyrok NSA z 26 września 2003 r., III SA 2457/02, LEX nr 145036). Stąd też, sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy organ rozstrzygający badał sprawę pod kątem wymienionych w ustawie przesłanek. Dokonując kontroli skarżonej w niniejszej sprawie decyzji Sąd nie stwierdza, aby organy nie rozważyły argumentów Skarżącego, co do zaistnienia przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Zbadano stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy, dokonując indywidualnej oceny jego sytuacji materialnej w kontekście ważnego interesu podatnika. W szczególności organ uzyskał informacje z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. o wysokości otrzymywanej przez Skarżącego pomocy pieniężnej, na podstawie złożonego przez Skarżącego oświadczenia ustalono wysokość dochodów osiąganych z gospodarstwa rolnego. Dokonano także oględzin miejsca zamieszkania J. M. Ustalono, że strona posiada majątek w postaci udziału w 1/3 części we współwłasności nieruchomości położonej w Z. przy ul. S. oraz domu jednorodzinnego, a także udział w ½ części we współwłasności gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,49 ha użytków rolnych. Organy nie uznały jednakże sytuacji majątkowej i osobistej strony jako wyjątkowej, uzasadniającej zastosowanie wnioskowanej ulgi. Dokonana ocena mieści się w ramach przyznanego organom podatkowym uznania administracyjnego. Wynik tej oceny, mimo iż niezgodny z oczekiwaniami strony nie może oznaczać, iż przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ważny interes podatnika definiuje się, jako sytuację spowodowaną nadzwyczajnymi, losowymi przypadkami. Przykładowo wymienia się tu utratę możliwości zarobkowania, utratę losową majątku (por. wyrok NSA z 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, niepubl.). Ulga przewidziana w art. 67a § 1 pkt 3 o.p. ma wyjątkowy charakter, zatem może znaleźć zastosowanie jedynie do nadzwyczajnych, szczególnych przypadków. Należy zgodzić się z organami, że sam fakt, iż Skarżący korzysta z pomocy społecznej nie może przesądzać o zasadności jego wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Skarżący dysponując określonymi środkami i majątkiem, nie mając nikogo na utrzymaniu ma możliwość podejmowania działań w celu stopniowego regulowania ciążących na nim podatków. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość jest współwłasnością Skarżącego i dwóch innych osób. W związku z powyższym obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Skarżący zatem ma uprawnienie domagania się partycypacji przez pozostałych współwłaścicieli w kosztach należności podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości. Niewątpliwie natomiast zgodzić się należy ze Skarżącym, iż nie ma wpływu na ocenę zasadności wniosku o umorzenie zaległości sytuacja materialna jego brata K. M. (współwłaściciela nieruchomości). Nieuzasadnione było zatem wskazywanie przez organ na wysokość dochodów osiąganych przez tę osobę. W ocenie Sądu, okoliczność ta nie miała jednak wpływu na podjęte rozstrzygnięcie w sprawie, zadecydowała o nim ocena sytuacji Skarżącego. Oceniając natomiast istnienie przesłanki "interesu publicznego", organ I instancji wskazał, że rezygnacja z podatku powoduje zmniejszenie wpływów do budżetu miasta, co ma negatywny wpływ na realizację zadań zaspokajających potrzeby całej społeczności miejskiej. Pomoc przyznana podatnikowi nie może prowadzić do jego uprzywilejowania względem innych osób znajdujących się w podobnej sytuacji. Z uwagi na powyższe okoliczności, postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone zdaniem Sądu prawidłowo i w zgodzie z przepisami prawa. Stanowisko organów zostało wyjaśnione i uzasadnione. Sąd nie dostrzegł naruszenia przepisów art. 67a § 1 pkt 3 o.p., jak też przepisów postępowania, które miały zastosowanie w sprawie w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono o oddaleniu skargi jako niezasadnej. O przyznaniu wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu adwokatowi Sąd orzekł na podstawie art. 250 ww. ustawy oraz przepisów § 2 ust. 1-3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).