I SA/Bk 528/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 lutego 2010 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku rolnych za lata 2007 i 2008 oraz I i II raty za 2009 rok wraz z należnymi odsetkami 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) na rzecz ustanowionego z urzędu r.pr. E. C. kwotę brutto 292,80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym VAT 52,80 zł (słownie: pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, a także kwotę 17 zł (słownie: siedemnaście złotych) tytułem zwrotu niezbędnych wydatków. Wnioskiem z [...] kwietnia 2009 r. Pan J. M. zwrócili się do Burmistrza Miasta Z. o umorzenie zaległości podatkowych w podatku rolnym. Po rozpoznaniu sprawy Burmistrz Z. wydał [...] czerwca 2009 r. decyzję nr [...], w której odmówił umorzenia zaległości w podatku rolnym za 2007 r. w kwocie 59 zł., za 2008 r. w kwocie 97 zł. oraz I i II raty za 2009 r. w kwocie 46 zł. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Rozstrzygnięcie to zostało jednak uchylone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] lipca 2009 r. nr [...]. Organ odwoławczy uznał bowiem, że zebrany w sprawie materiał dowodowy zawiera braki, które uniemożliwiają podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia. W aktach sprawy brakowało kserokopii decyzji wymiarowych w podatku rolnym za lata 2007-2009, danych o udzielonej pomocy finansowej oraz informacji o otrzymanych dopłatach z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego. Z tego powodu sprawa została skierowana do ponownego rozpatrzenia w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Rozpoznając ponownie sprawę Burmistrz Z. uzupełnił materiał dowodowy o wskazane w decyzji organu odwoławczego informacje i w wydanej decyzji z [...] września 2009 r., nr [...], po raz wtóry odmówił J. M. umorzenia zaległości w podatku rolnym za 2007 r. w kwocie 59 zł., 2008 r. w kwocie 97 zł. oraz I i II raty za 2009 r. w kwocie 46 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] listopada 2009 r., nr [...]. W jej uzasadnieniu Kolegium wskazało na wstępie, że w świetle art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) – w dalszej części powoływanej w skrócie "o.p.", instytucja umorzenia zaległości podatkowej jest zbudowana przy zastosowaniu tzw. uznania administracyjnego; uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są użyte w treści tego przepisu zwroty: ważny interes podatnika oraz interes publiczny. W toku przeprowadzonego w tej sprawie postępowania ustalono, że Pan J. M. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Poza świadczeniami z pomocy społecznej, w postaci zasiłku okresowego i celowego, które otrzymuje systematycznie od kilku lat, osiąga on również dochód z ww. gospodarstwa rolnego i jest współwłaścicielem w 1/3 części domu jednorodzinnego o pow. 83,30 m2, położonego w Z., przy ul. [...]. Dodatkowo ustalono, że zamieszkujący z wnioskodawcą brat - K. M. w latach 2005 - 2008 otrzymywał płatności do ww. gruntów rolnych, przyznawane mu przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Ponadto K. M. otrzymał w dniu [...] lipca 2009 r. odszkodowanie w kwocie 2000 zł. Na tej podstawie Kolegium zgodziło się z organem pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej w podatku rolnym. W omawianym przypadku nie występuje bowiem ważny interes podatnika lub interes publiczny, który przemawiałby za umorzeniem ww. zaległości. Organ zauważył, iż przedmiotowa zaległość podatkowa nie jest zbyt wysoka, gdyż wynosi 202 zł. Natomiast pozostawanie przez podatnika bez pracy nie jest w obecnych czasach i na tutejszym terenie sytuacją nadzwyczajną, która uniemożliwiałaby regulowanie obciążeń podatkowych. Stosowanie ulg w stosunku do tych samych podatników (np. w stosunku do J. M.) nie może być nadmierne, gdyż świadczyłoby o ich uprzywilejowanym traktowaniu w stosunku do innych. Organ zauważył, że w latach 2004, 2006 i 2008 jedynie kilku podatnikom umorzona została zaległość podatkowa z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego i podatku rolnego, natomiast w 2005 r., 2007 r. i w I połowie 2009 r. organ I instancji nikomu nie umorzył zaległości. Z tych powodów Kolegium uznało, że odwołanie podatnika nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom strony decyzja organu pierwszej instancji nie jest niezgodna z prawem i nie stanowi przejawu samowoli administracyjnej. Ponadto Burmistrz Miasta Z., rozpoznając po raz drugi niniejszą sprawę, zastosował się do wytycznych organu odwoławczego zawartych w decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. W złożonej do tut. Sądu skardze Pan J. M. wniósł o uchylenie powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., zarzucając jej niezgodność z prawem i naruszenie interesów strony. W tym zakresie Skarżący wskazał na uzasadnienie odwołania. Stwierdził, że Kolegium nie odpowiedziało na stawiane zarzuty oraz popełniło te same błędy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie wyznaczony z urzędu pełnomocnik Skarżącego, w uzupełnieniu skargi, postawiła zaskarżonej decyzji zarzuty naruszenia: – art. 67a § 1 pkt 3 o.p., poprzez błędna jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; – art. 122 o.p., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i powierzchowną ocenę zebranego materiału dowodowego; – art. 187 o.p., poprzez dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny zebranych dowodów, ukierunkowanej jedynie na utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy; – art. 210 § o.p., poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu faktycznym decyzji, jakie fakty organ uznał za udowodnione, dowody, którym dał wiarę oraz przyczyny, dla których innym dowodowym odmówił wiarygodności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skargę należało oddalić. W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że sąd administracyjny kontroluje działalność organów administracji publicznej kierując się kryterium zgodności z prawem - art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Stanowi to konsekwencję przyjętej zasady, iż organy administracyjne, w tym przypadku organy podatkowe, działają na podstawie przepisów prawa – art. 120 o.p. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza zaś, iż organ prowadzący postępowanie podatkowe może podejmować takie rozstrzygnięcia, na jakie w danej sprawie zezwalają obowiązujące przepisy prawa materialnego i procesowego. W tej sprawie podstawą materialno-prawną zapadłych decyzji organów podatkowych jest przepis art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Rację mają organy twierdząc, że uregulowana w tym przepisie instytucja umorzenia zaległości podatkowej jest zbudowana przy zastosowaniu tzw. uznania administracyjnego. Przepis ten daje bowiem możliwość, a nie obowiązek, umorzenia ciążących na podatniku zaległości podatkowych, jeśli jest to uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Wynikająca z tego przepisu norma prawna nie wyznacza w sposób kategoryczny prawnych konsekwencji dla określonego rodzaju stanów faktycznych, pozostawiając to uznaniu organu podatkowego. Przepis te wprowadza zatem do systemu prawa podatkowego tzw. luz decyzyjny. Nie oznacza to oczywiście, iż swoboda w przyznawaniu tego rodzaju ulg jest niczym nieograniczona. Wykładnia gramatyczna przepisu art. 67a § 1 pkt 3 o.p. daje podstawę do stwierdzenia, iż do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia dochodzi po ustaleniu, iż w sprawie zaistniała przesłanka w postaci "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Jeśli żadna z tych przesłanek nie jest spełniona, organ podatkowy nie ma w tym zakresie możliwości wyboru konsekwencji prawnych i nie może przyznać wnioskowanej ulgi w spłacie podatku. Natomiast wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek, choć pozwala organowi podatkowemu na zastosowanie tej ulgi, to jednak bezpośrednio do tego nie zobowiązuje. W tym przypadku organ podatkowy powinien najpierw wyważyć interes jednostki i interes majątkowy Skarbu Państwa lub gminy. Zasadą konstytucyjną jest bowiem obowiązek każdego obywatela do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków (art. 84 Konstytucji RP). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swych orzeczeniach podkreślał, iż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji wybór jest słuszny. Sądy administracyjne zostały powołane do kontroli legalności działalności administracji publicznej, a zatem nie są one uprawnione do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji uznaniowej. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzje uznaniowe organów podatkowych podlegają natomiast badaniu, co do ich zgodności z przepisami proceduralnymi (zob. np. wyrok NSA z 13 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1227/97, opub. Lex Nr 33404). W wyroku z 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00, NSA podkreślił, iż sądowa kontrola legalności tzw. decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. W rozpatrywanej sprawie przeprowadzone przez organy podatkowe obu instancji postępowanie podatkowe nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Organy rozważały argumenty J. M., co do występowania ważnego interesu podatnika, a zajęte w tym zakresie stanowisko zostało w wydanych decyzjach szeroko uzasadnione. W sprawie tej zbadano stan materialny i rodzinny wnioskodawcy. Sąd podziela stanowisko organów, że sam fakt, iż Skarżący jest osobą bezrobotną i korzysta z pomocy społecznej nie może przesądzać o zasadności jego wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Skarżący ma możliwość podejmowania działań w celu stopniowego regulowania ciążących na nim podatków. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość jest współwłasnością Skarżącego i jego brata. W związku z powyższym obowiązek podatkowy w podatku od rolnym ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Skarżący może zatem domagać się partycypacji przez innego współwłaściciela w kosztach należności podatkowych z tytułu podatku od rolnego. Natomiast nie ma wpływu na ocenę zasadności wniosku o umorzenie zaległości sytuacja materialna jego brata K. M. (współwłaściciela nieruchomości). Nieuzasadnione było zatem wskazywanie przez organ na wysokość dochodów osiąganych przez tę osobę. W ocenie Sądu, okoliczność ta nie miała jednak wpływu na podjęte rozstrzygnięcie w sprawie, zadecydowała o nim ocena sytuacji Skarżącego. Oceniając natomiast istnienie przesłanki "interesu publicznego", organ wskazał, że pomoc przyznana podatnikowi nie może prowadzić do jego uprzywilejowania względem innych osób znajdujących się w podobnej sytuacji. Z uwagi na powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo i w zgodzie z przepisami prawa. Stanowisko organów zostało wyjaśnione i uzasadnione. Sąd nie dostrzegł naruszenia przywołanych w uzupełnieniu skargi przepisów art. 67a § 1 pkt 3, art. 122, art. 187 i art. 210 § 4 o.p. w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono o oddaleniu skargi jako niezasadnej. O przyznaniu wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu i zwrocie niezbędnych wydatków, Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz na podstawie przepisów § 2 ust. 1-3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i § 15 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).