I SA/Bk 538/21
WyrokWSA w Białymstoku2022-01-12
Skład orzekający: Andrzej Melezini, Marcin Kojło, Paweł Janusz Lewkowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca, wynajmując lokal i zawierając umowy dzierżawy powierzchni, może być uznana za "urządzającą gry na automatach poza kasynem gry" w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, nawet jeśli nie jest bezpośrednim właścicielem automatów?Ratio decidendi
Sąd podzielił stanowisko organów, że skarżąca słusznie została uznana za "urządzającą gry" w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. "Urządzanie gier" należy rozumieć szeroko, obejmując nie tylko fizyczne prowadzenie gry, ale także aktywne działania związane z organizacją i prowadzeniem przedsięwzięcia, w tym stwarzanie warunków technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych umożliwiających funkcjonowanie automatów i ich używanie do celów komercyjnych. Wystarczające jest wykazanie aktywnego uczestnictwa w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, nawet jeśli dotyczy to tylko części tych czynności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymierzenia A. D. kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Organ pierwszej instancji ustalił, że skarżąca dzierżawiła lokal, w którym znajdowały się automaty, a jej pracownica obsługiwała graczy, wypłacała wygrane i dokonywała rejestracji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając skarżącą za "urządzającą gry". Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych i Ordynacji podatkowej, twierdząc, że nie można jej przypisać cech "urządzającego gry", a jedynie wynajmującej lokal.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę
Naczelnik P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], wymierzył A. D. (dalej również jako: "skarżąca") karę pieniężną w wysokości 48.000 złotych z tytułu urządzania gier na automatach: E. poza kasynem gry, tj. w lokalu przy ul. [...] w Ł. Podstawą wydania decyzji były przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009 r. nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej jako: "u.g.h.") w brzmieniu obowiązującym do 31 marca 2017 r. (art. 2 ust. 3 i 4, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1 i 2, art. 91).
Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że sporne automaty były użytkowane w lokalu przy ul. [...], w Ł., dzierżawionym przez firmę "L." A. D.. W dniu [...] marca 2016 r. funkcjonariusze celni Urzędu Celnego w Ł. przeprowadzili w ww. lokalu kontrolę w zakresie urządzania i prowadzenia gier hazardowych. W protokole kontroli stwierdzono, że kontrolowane urządzenia umożliwiają rozgrywanie gier na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych; są urządzeniami elektronicznymi, gry na tych urządzeniach organizowane są w celach komercyjnych (rozpoczęcie gry następuje po wcześniejszym zakredytowaniu urządzeń do gier punktami kredytowymi uzyskanymi za środki pieniężne), gra na urządzeniach ma charakter losowy. Przeprowadzenie jednej gry na kontrolowanych urządzeniach wymaga wciśnięcia na dolnym monitorze dotykowego pola funkcyjnego "START" (dotyczy urządzenia E.), wciśnięcia na panelu sterowania przycisku funkcyjnego "START" (dotyczy urządzenia A.) lub wciśnięcia na dolnym monitorze dotykowym pola funkcyjnego "9 START" (dotyczy urządzenia B.) wprawiającego w ruch bębny, które obracają się z dużą prędkością i po chwili samoczynnie zatrzymują; trafienie układu wygrywającego zależy wyłącznie od oprogramowania urządzeń do gier.
Organ stwierdził ponadto fakt użytkowania automatów w lokalu, który nie jest kasynem gry w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych, a którego najemcą w momencie kontroli była firma skarżącej z siedzibą w W.
DIAS wskazał, że w trakcie postępowania karno-skarbowego powołano biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w B. z zakresu mechaniki technicznej, ogólnej budowy i eksploatacji maszyn, teorii maszyn i mechanizmów, techniki komputerowej dr inż. A. C., który w opinii z dnia [...] maja 2016 r. stwierdził m.in., że: (-) automaty są urządzeniami elektronicznymi, (-) automaty umożliwiają uzyskanie wygranej rzeczowej w postaci punktów pozwalającej na przedłużenie gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze oraz prowadzenie nowych gier poprzez wykorzystanie wygranych punktów w poprzednich grach, (-) automaty umożliwiają dokonanie wypłaty elektronicznej zgromadzonych punktów, (-) gry na automatach mają charakter komercyjny, ponieważ są one wyposażone w akceptory banknotów służące do wykupienia punktów, za które rozgrywa się gry; konieczne jest zakredytowanie automatów środkami pieniężnymi, (-) przebieg gier ma charakter losowy zawierając element losowości; rozgrywane na automatach gry o wygrane rzeczowe mają charakter losowy, a uzyskane wyniki gier są nieprzewidywalne i niezależne od woli i zręczności grającego; możliwość przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej uzyskanej w poprzedniej grze zawiera się w definicji wygranej rzeczowej określonej w art. 2 ust. 4 u.g.h., (-) automaty oferują gry będące komputerowymi emulacjami typowych gier hazardowych o charakterze losowym, gier bębnowych typu SLOT, gier planszowych i pokera, (-) koniec gier na każdym automacie ma miejsce jeśli: grający przegra wszystkie wykupione i wygrane punkty, zostanie użyty klucz serwisowy (KASOWANIE /KEY OUT/HANPAY) – do uwierzytelniania kasowania stanu KREDYT/CREDIT i uwierzytelniania wypłaty poza każdym automatem. Następuje wówczas skasowanie stanów liczników KREDIT/CREDIT (w automacie HOT SPOT uprzednio gracz przelewa punkty z licznika BANK na licznik CREDIT), wypłata wygranej poza każdym automatem - przez obsługę automatu (z kluczem), dodanie kasowanego stanu licznika KREDYT/CREDIT na liczniki wewnętrzne każdego automatu.
W wyniku dokonanej analizy protokołu kontroli, w którym ustalono przebieg gry na urządzeniu na podstawie przeprowadzonego eksperymentu oraz opinii biegłego, organ pierwszej instancji uznał, że automaty zezwalają na gry
o charakterze komercyjnym (możliwość gry występuje dopiero po uiszczeniu środków pieniężnych) oraz o charakterze losowym, bowiem układ znaków na automatach jest losowy i nie zależy od zręczności (umiejętności gracza).
Organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 2 ust. 3, 4 i 5 oraz art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h. Stwierdził następnie, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, w sposób bezsporny ustalono cechy automatów, losowy oraz komercyjny charakter urządzanych na nich gier oraz fakt, iż automaty umożliwiały uzyskiwanie wygranych pieniężnych oraz rzeczowych. Ustalony w postępowaniu administracyjnym przebieg gier możliwych do rozegrania na przedmiotowych automatach oceniony zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, wyklucza uznanie automatów za urządzenia niehazardowe, w których wynik gier zależy od zręczności, zdolności, umiejętności czy wiedzy gracza. Bezspornym jest również fakt, iż lokal w którym urządzano gry hazardowe na automatach nie jest kasynem gry, o którym mowa w przepisach ustawy o grach hazardowych.
DIAS stwierdził, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca urządzała gry na przedmiotowych urządzeniach będących automatami
w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych, poza kasynem gry. Tym samym skarżąca podlega karze pieniężnej o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., wysokość której określa art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. (to jest 12.000 zł od każdego automatu).
W ocenie organu, jedyną przesłanką wymierzenia kary pieniężnej określoną
w ustawie jest ustalenie faktu urządzenia gry hazardowej bez koncesji lub zezwolenia lub gry na automacie poza kasynem gry. Okolicznością bez znaczenia jest kwestia czy urządzający spełnia czy też nie spełnia określonych przepisami prawa warunków do uzyskania odpowiedniej koncesji lub zezwolenia.
Prezentując językową definicję "urządzającego" grę DIAS stwierdził, że jest nim ten, kto zapewnia, stwarza, organizuje warunki umożliwiające udział w: loterii pieniężnej, loterii fantowej, bingo fantowe, grze hazardowej, turnieju pokera, grze liczbowej, grze hazardowej prowadzonej bez koncesji lub zezwolenia, czy w końcu grze na automatach prowadzonej poza kasynem gry.
Z akt sprawy bezspornie wynika, iż skarżąca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zawarła umowę dzierżawy lokalu znajdującego się
w Ł. przy [...]. Prawo do dysponowania ww. lokalem zostało ustanowione na podstawie umowy najmu lokalu użytkowego zawartej w Ł. między K. Ś. zamieszkałym w Starej Ł. nad [...], [...] Ł., będącym Wynajmującym, a "L." A. D., ul. [...], występującą jako Najemca. Przedmiotowa umowa nie określa daty, w której została zawarta. Jednakże zapisy Raportu Urzędu Skarbowego w W. z danymi historycznymi identyfikacyjnymi i adresowymi osoby fizycznej, jednoznacznie potwierdzają, iż skarżąca prowadziła działalność gospodarczą pod adresem [...] Ł., ul. [...] w okresie od dnia [...] lutego 2016 r. do dnia [...] maja 2016 r. Umowa najmu lokalu użytkowego o pow. 30 m2 została zawarta na czas nieokreślony z czynszem miesięcznym w wysokości 500 złotych. Na jej podstawie skarżąca zobowiązała się pokrywać wszelkie koszty związane z eksploatacją przedmiotowego lokalu takie jak: opłatę eksploatacyjną, opłatę stałą za centralne ogrzewanie, za wodę, za wywóz śmieci, za energię elektryczną. Zgodnie z zapisem § 5 ust. 2 omawianej umowy skarżąca nie mogła bez zgody Wynajmującego oddać osobie trzeciej lokalu użytkowego lub jego części do używania. Skarżąca nie przedstawiła organowi pierwszej instancji takiej zgody uzyskanej od Wynajmującego. Przedstawiła za to dwie umowy dzierżawy powierzchni użytkowej zawarte w Ł. z P. o nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. oraz o nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. na mocy których rzekomo wydzierżawiła na potrzeby Dzierżawcy powierzchnię 3 m2 w lokalu użytkowym, w którym sama prowadziła działalność gospodarczą pod adresem "L." ul. [...] O. za miesięczny czynsz w wysokości 500 zł. Zatem przedstawione umowy dzierżawy powierzchni użytkowej, zgodnie z ich treścią, zawarte w Ł. pomiędzy "L." A. D., ul. [...] a firmą P. dotyczyły lokalu położonego w O., a nie w Ł.
Organ wskazał, że analiza ewidencji nabycia towarów firmy I. O.za styczeń, luty i marzec 2016 r. jednoznacznie dowodzi, iż przywołany podmiot w tym okresie nie wykazał żadnych operacji finansowych, których adresatem byłaby skarżąca jako wynajmująca lokal, czy też M. T. jako pracownica. Przeprowadzona analiza zapisów podatkowej księgi przychodów i rozchodów za rok 2016 firmy skarżącej wykazała, iż
w miesiącu lutym i marcu 2016 r. firma I. O., również nie występuje jako podmiot jakiejkolwiek operacji finansowej.
DIAS zwrócił uwagę, że pomimo zawarcia "umów dzierżawy" firma I. O., będąca dysponentem automatów nie uzyskała prawa władania jakąkolwiek wyodrębnioną częścią lokalu przy ul. [...], w Ł. Faktycznym przedmiotem umów nie była więc dzierżawa powierzchni, ani też zobowiązanie do oddania lokalu czyjego części we władanie, w jakiejkolwiek formie, tej osobie, lecz wspólne urządzanie gier na automatach.
Zdaniem organu odwoławczego, z zebranego materiału dowodowego ponad wszelką wątpliwość wynika, że skarżąca zatrudniła do pracy w lokalu przy
ul. [...] w Ł. co najmniej jedną pracownicę, obecną w trakcie kontroli M. T., której powierzyła wykonywanie w tymże punkcie obowiązków w oparciu o umowę zlecenie nr [...] zawartą [...] lutego 2016 r. na okres od [...] lutego 2016 do [...] marca 2016 r. Ze stwierdzonego stanu faktycznego w trakcie kontroli oraz zeznań M. T. (którym zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy dały wiarę) wynika, iż M. T. w miejscu pracy utrzymywała lokal w czystości, korzystając z systemu monitoringu wizyjnego dokonywała selekcji osób wpuszczanych do lokalu, wpuszczała graczy do lokalu, wypłacała wygrane, kasowała punkty na licznikach automatów, dokonywała rejestracji wypłat, dysponowała środkami finansowymi przeznaczonymi na wygrane, sprzedawała lub wydawała grającym napoje bezalkoholowe dostarczane do zbycia przez skarżącą.
DIAS wskazał, że w treści uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji szczegółowo wyjaśnił również, że nie dał wiary zeznaniom I. O. złożonym [...] lutego 2021 r. co do zatrudniania M. T. i powierzenia jej obowiązków. Na podstawie analizy dokumentacji finansowo-księgowej działalności gospodarczej I. O. oraz dokumentacji zatrudnienia przez niego pracowników organ pierwszej instancji wykazał brak jakiegokolwiek dowodu zatrudnienia przez I. O. osoby obecnej w lokalu
w trakcie kontroli. NPUCS nie dał wiary również zeznaniom I. O. oraz skarżącej w przedmiocie zarówno zakresu jak i charakteru ich współpracy. Zeznania złożone przez wyżej wymienione osoby są sprzeczne w wielu aspektach ze stwierdzonym stanem faktycznym. W ocenie DIAS, materiał dowodowy zebrany w sprawie w sposób bezdyskusyjny wskazuje, iż jednym z podmiotów urządzających gry na automatach poza kasynem gry w lokalu pod adresem [...] Ł., ul. [...] jest strona niniejszego postępowania. Dysponentem przedmiotowych automatów był I. O. P. Powyższe podmioty nawiązały współpracę w wyniku której doszło do wspólnego urządzania gier na automatach poza kasynem gry, to jest w lokalu, w którym strona prowadziła swoją działalność gospodarczą, co w sposób jednoznaczny ujawniła kontrola przeprowadzona przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w Ł.. Organ odwoławczy całkowicie poparł stanowisko organu pierwszej instancji w tym zakresie.
Biorąc powyższe pod uwagę DIAS nie znalazł podstaw do wnioskowanego
w odwołaniu uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Działający w jej imieniu pełnomocnik w skardze złożonej do tut. sądu zaskarżył decyzję DIAS w całości, podnosząc zarzuty naruszenia:
1) art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że desygnatem pojęcia "urządzanie" są zachowania na których przypisanie skarżącej pozwala prawidłowo oceniony materiał dowodowy, tj. podpisanie i zawarcie umowy dzierżawy powierzchni, podczas gdy przez urządzanie należy rozumieć działanie znacznie szersze, takie jak świadome i celowe zaangażowanie, układanie systemu gry, zatrudnienie i przeszkolenie pracowników, organizowanie gry, czerpanie korzyści, udostępnienie automatów do publicznego korzystania, bieżąca obsługa automatów czyli czynności sprawcze, na których przypisanie skarżącej nie pozwala zgromadzony materiał dowodowy, a której bezpośredni udział w przedmiotowej działalności wykluczył właściciel automatów,
2) art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób rzetelny i zgodny z zasadami prawidłowego rozumowania,
a w konsekwencji błędne ustalenie, iż skarżąca rzekomo zawarła umowę dzierżawy
z właścicielem automatów, a w rzeczywistości w/w nawiązali współpracę w wyniku której doszło do wspólnego urządzania gier na automatach poza kasynem gry, które to ustalenia stoją w sprzeczności z zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Wskazując na powyższe autor skargi wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko
w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stan prawny rozpatrywanej sprawy kształtują przepisy ustawy o grach hazardowych w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 88), tj. przed 1 kwietnia 2017 r.
W świetle art. 6 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry. Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.g.h. gier na automatach jest dozwolone wyłącznie
w kasynach gry na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy. Według art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych,
o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Zakres definicji legalnej gry na automatach został poszerzony w art. 2 ust. 5 u.g.h., według którego grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane
w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Wygraną rzeczową w grze na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze (art. 2 ust. 4 u.g.h.). Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. W myśl art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h., wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadku, o którym w ust. 1 pkt 2 - wynosi 12 000 zł od każdego automatu.
W rozpatrywanym przypadku nie ulega wątpliwości, że kontrolowane urządzenia są automatami, na których gra wypełnia definicję z art. art. 2 ust. 3, 4 i 5 u.g.h. Na podstawie analizy protokołu kontroli oraz eksperymentów przeprowadzonych w trybie rzeczywistej gry na urządzeniach, jak też w oparciu
o opinię biegłego ustalono, że automaty (będące urządzeniami elektronicznymi) zezwalają na gry o charakterze komercyjnym i losowym, umożliwiają uzyskiwanie wygranych pieniężnych i rzeczowych (k. 10-15, 65-70 akt administracyjnych). Sporne automaty użytkowane były też poza kasynem gry. Ustalenia w tym zakresie nie były kwestionowane przez stronę skarżąca. W ramach kontroli legalności decyzji sąd uznaje je za prawidłowe, zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Spór dotyczy natomiast uznania skarżącą za urządzającą gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Sąd w pełni podziela ocenę organów w tym zakresie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest pełny, został rzetelnie oceniony i potwierdza, że skarżąca słusznie została uznana za urządzającego gry
w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych.
Pojęcie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. W języku polskim "urządzanie" rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować, zagospodarować, zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1994 r.). Według zaś Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (PWN, Warszawa 1981 r.) urządzić to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie. W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów). Natomiast urządzający gry w rozumieniu
art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot wykonujący te czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne, polegające np. na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowaniu go do danego rodzaju działalności, umożliwieniu dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywaniu automatu w stanie stałej aktywności umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie czy wypłacaniu wygranych związane z obsługą urządzenia.
W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także ze stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używania do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 października 2020 r. sygn. akt I SA/Bk 543/20 wraz
z przywołanym tam orzecznictwem: wyroki w sprawach o sygn. akt I SA/Po 402/15,
II SA/Sz 439/15 i II SA/Rz 1094/15; zob. też wyrok NSA z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. akt II GSK 11/19 i cytowane tam orzecznictwo NSA – wyroki dostępne
w CBOSA). Podkreślenia również wymaga, że dla uznania danego podmiotu za "urządzającego gry" wystarczające jest przypisanie mu nawet niewielkiego wycinka
z opisanej aktywności, bowiem zakres pojęcia "urządzanie gier" nie jest tożsamy
z pojęciem "prowadzenie działalności" gospodarczej, gdyż jest od niego węższe (zob. wyrok NSA z dnia 3 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 4946/16, wyrok WSA
w Białymstoku z dnia 4 września 2019 r. sygn. akt I SA/Bk 345/19).
W toku postępowania skarżąca podnosiła, że wynajęła cały lokal I. O. i w miesiącach od stycznia do marca 2016 r. nie prowadziła tam działalności i nie współpracowała z I. O.. Zdaniem sądu, nie ulega jednak wątpliwości, że w lokalu, w którym wstawione zostały automaty, to skarżąca prowadziła w dniu przeprowadzonej kontroli działalność gospodarczą. Taki adres sama zgłosiła jako adres prowadzenia działalności w okresie od [...] lutego 2016 r. do [...] maja 2016 r. (k. 77 akt adm.). Część tego lokalu (a nie całość udostępniła) I. O.. Z akt wynika, że dysponując lokalem (który sama wynajmuje), zawarła z firmą I. O. dwie umowy dzierżawy powierzchni użytkowej lokalu (umowy dzierżawy zawarte z I. O. wskazują, że ich przedmiotem jest część lokalu - 3m2) i pan O. wstawił tam automaty do gier hazardowych. W lokalu pracowała zatrudniona przez skarżącą co najmniej jedna osoba – M. T. Zeznania tej pracownicy wskazują, jakie czynności tam wykonywała (przeważnie związane z obsługą automatów).
Jakkolwiek zgodzić się trzeba z poglądem, że samo oddanie powierzchni użytkowej lokalu do używania w ramach umowy dzierżawy, nie może być uznane za wystarczającą przesłankę do kwalifikowania podmiotu wydzierżawiającego lokal pod eksploatację automatu jako urządzającego gry i podlegającego karze pieniężnej, to
z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że zachowanie skarżącej nie sprowadzało się jedynie do wydzierżawienia powierzchni użytkowej, na której następnie zainstalowano automaty do gier. Polegało ono również na stworzeniu odpowiednich warunków, aby nielegalna gra na automatach w skontrolowanym lokalu mogła być prowadzona, a także na realizowaniu przez stronę czynności związanych z zapewnieniem ciągłego przebiegu nielegalnych gier na ujawnionym automacie. Przekonują o tym zwłaszcza zeznania pracownicy skarżącej M. T., wykonującej w lokalu czynności przeważnie związane z obsługą automatów. Przesłuchana w dniu [...] lipca 2020 r. M. T. na pytanie jaki rodzaj działalności był prowadzony w lokalu wskazał, że "Tylko gry na automatach". Świadek zeznała, że pilnowała porządku w lokalu, wpuszczała i wypuszczała grających, miała pilota do zamka w drzwiach, na zewnątrz były kamery monitoringu i miała obraz z tych kamer na monitorze, wpuszczała klientów – miała obowiązek nie wpuszczać osób wyglądających na nieletnie, wypłacała wygrane, kasowała punkty na automatach. Zeznania te korespondują z zeznaniami złożonymi w dniu kontroli ([...] marca 2016 r.), kiedy to M. T. wskazała, że kasuje punkty na automatach i to szefowa poleciła jej wypłacanie pieniędzy graczom; szefowa zostawiała pieniądze na te wypłaty.
Skarżąca stworzyła zatem uczestnikom gier odpowiednie warunki do przeprowadzania gier na automacie, bowiem: (-) umożliwiła ustawienie automatu podmiotowi, który nie posiadał koncesji (zezwolenia) na urządzanie gier hazardowych poza kasynem, (-) pracownica skarżącej zapewniała dostęp do urządzenia osobom chętnym do przeprowadzenia gier, dokonywała selekcji osób wpuszczanych do lokalu (monitoring), (-) pracownicy skarżącej dokonywali rejestracji wpłat (odręczne zapiski znajdujące się w aktach - k. 19 akt adm.), (-) pracownica skarżącej wypłacała nagrody pieniężne (j.w. - k. 19).
Okoliczności te w pełni uzasadniają tezę, że aktywność skarżącej nie ograniczała się wyłącznie do obowiązków wynikających z klasycznej umowy dzierżawy. Skarżąca aktywnie uczestniczyła w procesie urządzania gier hazardowych z naruszeniem warunków ustawowych. Skarżąca nie prowadziła innej działalności w spornym lokalu, chociaż zatrudniła pracownika do obsługi.
Z przytoczonych wyżej zeznań wynika, że obowiązki pracownicy sprowadzały się
w istocie do czynności związanych z obsługą automatów.
Argumenty skarżącej sprowadzały się do tezy, że to I. O. zatrudniał M. T. i wypłacał jej wynagrodzenie. Pełnomocnik zwrócił uwagę, że właściciel przedmiotowych automatów w sposób kategoryczny wykluczył zaangażowanie skarżącej w prowadzoną działalność. I. O. potwierdził bowiem, że jest właścicielem automatów, że wstawił je do lokalu, że zatrudniał pracowników, zatrudniał serwisantów, oraz że to on zlecał pracownikom wypłacanie wygranych pieniężnych, kasowanie punktów, dokumentowanie wypłat, oraz że wypłacał wynagrodzenia pracownikom. I. O. podkreślił również, iż nikt poza nim nie prowadził działalności w przedmiotowym lokalu, a samą skarżącą widział zaledwie kilka razy. Mimo tak kategorycznych zeznań samego właściciela automatów i braku jakiegokolwiek innego dowodu, który potwierdzałby osobisty udział skarżącej w urządzaniu gier na automatach wbrew przepisom ustawy, organ kwalifikuje jej działania jako sprzeczne z prawem.
Zeznaniom I. O. przeczą jednak dowody w postaci umowy zlecenia, którą pracownica - M. T.- zawarła ze skarżącą, a nie z panem O. (k. 126 akt adm.), zeznania tej pracownicy (przesłuchana w dniu [...] lutego 2021 r. jednoznacznie wskazała, że miała umowę zlecenia tylko z A. D. i nie zna osoby I. O. – k. 228 verte akt adm.) oraz analiza dokumentacji finansowo-księgowej firmy I. O. i dokumentacji zatrudnionych przez niego pracowników, w której brak jest dowodów na zatrudnienie M. T. i wypłaty na jej rzecz wynagrodzenia przez I. O..
Uwzględniając powyższe sąd stwierdza zatem, że to nie samo zawarcie umowy dzierżawy stanowiło przyczynę uznania skarżącej za urządzającą gry na automatach. Organy przekonująco – w oparciu o zebrane dowody – wykazały, że skarżąca podjęła określone czynności, nie tylko związane z udostępnieniem automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem, ekonomicznych
i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone ich używanie.
W orzecznictwie wskazuje się, że podmiot wydzierżawiający część lokalu,
w którym prowadzi działalność gospodarczą, mając świadomość, że zawarta umowa dotyczy działalności szczególnego rodzaju - objętej ścisłą reglamentacją państwową - powinien wykazać się należytą ostrożnością i nie podejmować takich działań, które wskazywałyby, że uczestniczy w procederze urządzania gier na automatach poza kasynem gry (zob. wyroki NSA z dnia 22 maja 2019 r. sygn. akt II GSK 829/17,
z dnia 2 października 2020 r. sygn. akt II GSK 3794/17). W realiach tej sprawy świadomość taka musiała być, skoro pracownica skarżącej obsługiwała automaty
i żadna inna działalność nie była w tym lokalu prowadzona. Należy zgodzić się
z oceną organu, że pomimo zawarcia "umów dzierżawy" firma I. O. (P.), będąca dysponentem automatów nie uzyskała prawa władania jakąkolwiek wyodrębnioną częścią lokalu przy ul [...]., w Ł., a faktycznym przedmiotem umów nie była dzierżawa powierzchni, ani też zobowiązanie do oddania lokalu (czy jego części) we władanie, w jakiejkolwiek formie, tej osobie, lecz wspólne urządzanie gier na automatach wstawionych przez I. O.. Zastanawiające jest, że firma I. O. nie wykazała żadnych operacji finansowych ze skarżącą jako Dzierżawcą lokalu. Również analiza zapisów podatkowej księgi przychodów i rozchodów za rok 2016 firmy skarżącej wykazała, że w lutym i marcu 2016 r. firma I. O. nie występuje jako podmiot jakiejkolwiek operacji finansowej.
Sąd podziela zatem stanowisko organów, że skarżąca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej urządzała gry na kontrolowanych urządzeniach, które
są automatami w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Gry urządzane były poza kasynem gry. Słuszna jest konstatacja organu, że doszło do wspólnego urządzania gier na przedmiotowych automatach. Tym samym skarżąca podlega karze pieniężnej, która została jej wymierzona w decyzji, na podstawie prawidłowo zastosowanych przez organy przepisów ustawy o grach hazardowych.
Sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach" jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna, jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza zaś jeżeli spojrzy się na to zagadnienie z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów ustawy hazardowej, która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, podczas gdy
w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu jako element wspólnego przedsięwzięcia (zob. np. wyrok NSA z dnia
25 marca 2021 r. sygn. akt II GSK 1191/18 i przywołane tam orzecznictwo).
Zdaniem sądu, organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrały
i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Dokonanej ocenie zebranego materiału dowodowego nie sposób zarzucić dowolności. Organ według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenił wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych. Wyciągnięte w sprawie wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zaskarżona decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Poszczególne dowody poddano szczegółowej analizie i ocenie, dowody zostały także ocenione we wzajemnej łączności.
W tym stanie rzeczy sąd nie godząc się z zarzutami przedstawionymi
w skardze stwierdza, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło