I SA/Bk 543/17

WyrokWSA w Białymstoku2017-11-15

Skład orzekający: Andrzej Melezini, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Dariusz Zalewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo określiły wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r. oraz wysokość odsetek za zwłokę, w sytuacji gdy podatnik utracił dokumentację księgową, a organy opierały się na zgromadzonych dowodach i szacunkach?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo określiły zobowiązanie podatkowe i odsetki, pomimo utraty dokumentacji przez podatnika. Organy podjęły wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, a ciężar odtworzenia utraconej dokumentacji spoczywał na podatniku. Szacowanie podstawy opodatkowania było uzasadnione brakiem ksiąg podatkowych i innych danych.
Stan faktyczny
Spółka A. Sp. z o.o. została zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r. oraz odsetek za zwłokę. Organy podatkowe ustaliły, że spółka nie ewidencjonowała przychodów w rzeczywistych kwotach, zawyżyła koszty uzyskania przychodu z tytułu zakupu paliwa oraz nie dokonała korekty kosztów w stosunku do nieopłaconych lub opłaconych z opóźnieniem faktur. Spółka twierdziła, że utraciła dokumentację księgową w wyniku kradzieży, co uniemożliwiło jej przedłożenie dowodów zapłaty i tytułów prawnych do pojazdów. Sąd rozpatrywał skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Dariusz Zalewski, Protokolant referent Mateusz Kownacki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. Spółka z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r. oraz wysokości odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na ten podatek za miesiące od stycznia do sierpnia 2014 r. oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. określił A. sp. z o.o. w G. (dalej również jako Spółka) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r. oraz wysokość odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy za poszczególne miesiące 2014 r. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, iż Spółka nie ewidencjonowała przychodu w rzeczywistych kwotach oraz zawyżyła koszty uzyskania przychodu w tytułu wydatków poniesionych na zakup paliwa do 4 samochodów. Ponadto Spółka nie dokonała korekty kosztów, do czego zgodnie z przepisami była zobligowana - tj. w stosunku do faktur zakupowych nieopłaconych w 2014 r. bądź opłaconych z opóźnieniem. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], powyższe rozstrzygnięcie utrzymał w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że w 2014 r. Spółka prowadziła działalność gospodarczą, której faktycznym przedmiotem był zakup i sprzedaż towarów handlowych, głównie okien, szyb, ram, wyrobów stalowych itp. Podczas kontroli prowadzonej w Spółce została ona wezwana do przedłożenia dokumentów źródłowych, akt, ksiąg, ewidencji środków trwałych i ewidencji wyposażenia, dokumentacji związanej z zatrudnieniem pracowników i innych umów przez nią zawartych. W dniu [...] września 2015 r. organ został poinformowany przez pełnomocnika Spółki, iż dokumenty związane z działalnością Spółki za 2014 r. przechowywane są w Biurze Rachunkowym R.. Kolejnymi wezwaniami z [...] października 2015 r. i [...] listopada 2015 r., ponownie wezwano stronę do przedłożenia dokumentacji. W dniu [...] listopada 2015 r., pracownicy przeprowadzający kontrolę podatkową w Spółce, odebrali od Prezesa Zarządu Pana R. N. dwa segregatory dokumentów należących do Spółki (głównie faktury zakupu i sprzedaży). Jednocześnie R. N. zobowiązał się do dostarczenia brakujących dokumentów, nie określając terminu w jakim miał to uczynić. Organ podatkowy dysponując fakturami dokumentującymi zakupy oraz sprzedaż Spółki dokonaną w trakcie 2014 r., celem weryfikacji prawidłowości danych wezwał jej kontrahentów do przedłożenia dokumentów potwierdzających zawarte transakcje. Ponownie wezwano też stronę do przedłożenia brakującej dokumentacji Spółki. Powyższe wezwania zostały bez odpowiedzi. W związku z nieokazaniem całej żądanej dokumentacji Spółki kontrolę przeprowadzono z wykorzystaniem przedłożonej przez Spółkę dokumentacji podatkowej w postaci: (-) faktur zakupu i sprzedaży towarów i usług w 2014 r., (-) dokumentu za okres od 01.01.2014 r. do 31.01.2014 r. zatytułowanego " Rejestr dokumentów handlowych", (-) dokumentu za okres od 01.02.2014 r. do 28.02.2014 r. zatytułowanego " Rejestr dokumentów handlowych", (-) rejestru sprzedaży VAT za okres od 01.03.2014 r. do 31.03.2014 r. Na etapie wszczętego postępowania podatkowego ponownie wystosowano do Spółki wezwanie dotyczące przedłożenia brakujących dokumentów. W odpowiedzi Prezes Zarządu Spółki p. R. N. pismem z dnia [...] września 2016 r. (data wpływu do organu [...] września 2016 r.) poinformował, iż dostarczenie dokumentacji podatkowej jest niemożliwe z powodu jej zaginięcia. Z kolei w dniu [...] listopada 2016 r. Spółka udzieliła odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia kwestii związanych z zakupem paliwa do samochodów, dołączając kopie faktur. Wskazując na powyższe organ stwierdził, że Spółka nie przedłożyła ani w trakcie kontroli jak i postępowania podatkowego ksiąg rachunkowych za 2014 r., ewidencji środków trwałych i wyposażenia, remanentów wg stanu na początek i koniec roku. Organ wielokrotnie wzywał stronę do przedłożenia dokumentacji podatkowej jak również z własnej inicjatywy podejmował szereg działań zmierzających do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego poprzez m.in. skierowanie szeregu pism do kontrahentów strony, oraz Urzędu [...] W. celem uzyskania informacji dotyczących samochodów, których numery rejestracyjne widniały na fakturach dokumentujących zakup paliwa. Na podstawie posiadanych informacji organ podjął wszelkie możliwe działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Pismem z [...] grudnia 2016 r., które wpłynęło od organu I instancji dopiero [...] grudnia 2016 r, a więc już po wydaniu decyzji, Spółka poinformowała o dokonanej kradzieży dokumentacji księgowo - handlowej. W odwołaniu pełnomocnik Spółki poinformował o powiadomieniu Prokuratury Rejonowej w Z. o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 276 KK i art. 278 KK oraz wskazał, że w tej sprawie prowadzone jest obecnie postępowanie przygotowawcze. W ocenie organu odwoławczego tłumaczenia strony odnośnie dokumentacji podatkowej zmieniały się na każdym etapie prowadzonego postępowania. Od wskazania, iż znajdują się w biurze podatkowym, później, iż zostały zagubione, a na koniec, iż po prostuje skradziono. Z powodu braku pełnej dokumentacji analizy dowodów księgowych dokonano w oparciu o dekretację na poszczególnych dokumentach z wykorzystaniem wzorcowego planu kont oraz złożonych deklaracji VAT - 7 za badane okresy. W wyniku weryfikacji dostarczonych faktur stwierdzono, że Spółka nie ewidencjonowała przychodu w rzeczywistych kwotach, nie dokonała korekty kosztów w stosunku do faktur zakupowych nieopłaconych w 2014 r. bądź opłaconych z opóźnieniem, zawyżyła koszty uzyskania przychodów z tytułu odliczenia wydatków na zakup paliwa. W trakcie prowadzonego postępowania podatkowego w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, iż koszty uzyskania przychodu księgowane były na podstawie faktur VAT, paragonów, dowodów bankowych. Akta sprawy dowodzą, iż w kontrolowanym okresie Spółka dokonała nabyć towarów i usług udokumentowanych fakturami jedynie w okresie styczeń-czerwiec 2014 r. W oparciu o analizę wyciągów z rachunku bankowego, przedłożone faktury oraz informacje uzyskane od kontrahentów, od których Spółka dokonywała zakupów towarów lub usług - ustalono, iż nie wszystkie należności wynikające z faktur zostały uregulowane, a część z nich uregulowano z opóźnieniem. Weryfikacja kosztów uzyskania przychodów dała podstawę do stwierdzenia, iż do kosztów uzyskania przychodów Spółka zaliczyła faktury dokumentujące wydatki, które nie zostały uregulowane (do czasu kontroli podatkowej) lub zostały uregulowane w trakcie 2014 r. po upływie więcej niż 30 dni od daty upływu terminu płatności wynikającego z tych faktur. W nawiązaniu do regulacji art. 15b ust. 1, 4 i 5 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 851 ze zm. – dalej: "u.p.d.o.p.") organ uznał, że Spółka powinna dokonać korekty kosztów uzyskania przychodu w 2014 r. tj. odpowiednio zmniejszyć koszty w danym miesiącu, a w odpowiednim miesiącu zwiększyć te koszty o kwotę wynikającą z tych faktur zakupowych, które uregulowano. Organ nie zgodził się z twierdzeniem, iż doszło do naruszenia art. 15b u.p.d.o.p. polegającego na zakwestionowaniu zaliczenia wydatków poczynionych na zakup towaru jako kosztu uzyskania przychodu, gdyż Strona nie jest władna do przedstawienia dowodów zapłaty z uwagi na zagubienie dokumentacji księgowo-finansowej. W powyższym zakresie organ stwierdził, że w sprawie nie kwestionowano prawa do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków na zakup towaru na podstawie faktur wystawionych przez V. sp. z o.o. Stwierdzono jedynie, iż podatnik nie dokonał korekty kosztów wynikających z braku płatności, zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 15b u.p.d.o.p. Materiał dowodowy nie potwierdza dokonania płatności spornych transakcji. Również z wydruków z rachunku bankowego Spółki za okres styczeń-marzec 2014 r., nie wynika, iż Spółka regulowała należności na rzecz tego podmiotu. Z kolei, podnoszona przez Spółkę kradzież nie może być okolicznością usprawiedliwiającą nie przedłożenie żądanych przez organ dokumentów. Skoro doszło do kradzieży, to na podatniku spoczywał obowiązek odtworzenia dokumentacji księgowej zaraz po zajściu zdarzenia. Za niezasadny organ uznał również zarzut co do zakwestionowania prawa Strony do zaliczenia jako koszt uzyskania przychodu wydatków poczynionych na zakup paliwa. W trakcie kontroli podatkowej ustalono, iż Spółka dokonywała odliczeń z tytułu zakupu paliwa do samochodów. Jednakże w stosunku do samochodów o numerach rejestracyjnych [...], [...], [...], [...] Spółka w przedłożonej dokumentacji nie wskazała dowodów, na podstawie których możliwe byłoby stwierdzenie związku ww. wydatku z przychodem (nie wskazała tytułu prawnego umożliwiającego dysponowanie tymi samochodami w prowadzonej działalności). Ponadto w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. poinformowała, cyt.: " nie wiemy, czy spółka posiadała pojazdy które były wykorzystywane w związku z prowadzoną przez spółkę działalnością". Dlatego też nie było podstaw do uznania wydatków poniesionych na zakup paliwa do w/w samochodów, za koszt uzyskania przychodu. W trakcie postępowania ustalono, iż w okresie kwiecień - czerwiec 2014 r. Spółka dokonywała zakupów towarów handlowych. Nie wykazała jednak przychodów z ich sprzedaży. W przedłożonych przez Spółkę dowodach brak jest spisów z natury wg stanu na początek i koniec roku. W toku kontroli ustalono, że w zgłoszonych miejscach prowadzenia działalności nie były przechowywane żadne towary handlowe, a Spółka nie wskazała innego miejsca ich przechowywania, co jest również zgodne z treścią wyjaśnienia pełnomocnika spółki w 2014 r. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej organ I instancji słusznie zatem przyjął, iż zakupione towary zostały sprzedane, a Podatnik nie wykazał przychodu ze zbycia towarów handlowych. Dalej organ odwoławczy wskazał, że w związku z nieprzedłożeniem dokumentacji księgowej dla potrzeb rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych zastosowano art. 23 § 1 Ordynacji podatkowej i za miesiące od kwietnia do czerwca 2014 r. określono wartości niezaewidencjonowanego przychodu w drodze oszacowania. Wobec nie przedłożenia ksiąg podatkowych i dysponowaniem przez organ jedynie szczątkową dokumentacją przedłożoną przez podatnika, do określenia wartości niezaewidencjonowanego przychodu wykorzystano dowody zgromadzone w toku postępowania. Zgromadzony materiał dowodowy dał podstawę do określenia podstawy opodatkowania w wartości zbliżonej do rzeczywistej. W tym celu posłużono się danymi udostępnionymi przez podatnika za pierwszy kwartał 2014 r. Ustaloną w ten sposób marżę zastosowano do wartości zakupów za kwiecień, maj i czerwiec 2014 r. Nie godząc się z powyższą decyzją Spółka wywiodła skargę do tut. Sądu. Działający w jej imieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie: 1. art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez nieustalenie w sposób dokładny i wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, nie wyczerpujące zebranie i wybiórcze podejście do zgromadzonego materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego oraz wyjaśnienie wszelkich wątpliwości na niekorzyść Strony, w szczególności poprzez: (a) zaniechanie zweryfikowania w sposób dokładny kwestii związanych z zakupem paliwa do pojazdów, do których Spółka na skutek utraty dokumentacji nie była w stanie przedstawić tytułów prawnych do dysponowania przedmiotowymi pojazdami, a w konsekwencji nieuzasadnione zakwestionowanie prawa Spółki do zaliczenia wydatków na zakup paliwa do tychże samochodów do kosztów uzyskania przychodu; (b) zaniechanie zweryfikowania w sposób dokładny kwestii związanych z poczynieniem nakładów na zakupu towaru od spółki V. i w konsekwencji z uwagi na brak przedstawienia dowodów zapłaty (które zostały utracone przez spółkę na skutek kradzieży dokumentacji księgowo-finansowej) nieuzasadnione zakwestionowanie prawa Spółki do zaliczenia wydatków związanych z opłaceniem faktur wystawionych ww. podmiot’ 2. art. 15b u.p.d.o.p., poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, w której organ I instancji nie zweryfikował w sposób dokładny kwestii związanych z uiszczeniem zapłaty na rzecz spółki V. za dostarczony towar z uwagi na brak możliwości przedstawienia przez Stronę dokumentów potwierdzających uiszczenie zapłaty, które zostały utracone przez Spółkę na skutek kradzieży; 3. art. 120 o.p. w zw. z art. 23 o.p. poprzez oszacowanie podstawy opodatkowania w sytuacji gdy utrata przez Spółkę dokumentacji księgowej za wskazane okresy nastąpiła na skutek kradzieży, a więc zdarzenia niezależnego od Strony niniejszego postępowania, co wskazuje na to, iż brak było podstaw do wyliczenia marży handlowej. Wskazując na powyższe autor skargi wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zasadniczy spór w sprawie dotyczy oceny prawidłowości wydanego przez organy rozstrzygnięcia w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r. oraz wysokości odsetek za zwłokę od nieregulowanych w terminie zaliczek na ten podatek za m-ce od stycznia do sierpnia 2014 r. W ocenie Sądu, w każdej ze spornych kwestii w sprawie rację należy przyznać organom. W pierwszej kolejności należy rozważyć zarzuty Skarżącego dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w oparciu o które nastąpiło ustalenie stanu faktycznego sprawy, ponieważ jedynie prawidłowo ustalony stan faktyczny daje podstawę do zastosowania właściwego dla tego stanu faktycznego przepisu podatkowego prawa materialnego, jako normy stanowiącej o treści rozstrzygnięcia. Oceniając przeprowadzone w sprawie postępowanie Sąd podkreśla, że na organy nałożony został obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 122 i 187 § 1 o.p.). Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest nie tylko zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, ale również ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ powinien dokonać na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie (art. 191 o.p.). Dowodem jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 o.p.). Przeprowadzane dowody powinny być przydatne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i mają zbliżać sprawę do jej wyjaśnienia. Wyniki rozpatrzenia dowodów, dające obraz stanu faktycznego, powinny być przekonująco umotywowane i znajdować odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, obrazując proces myślowy, który doprowadził do podjęcia określonych ustaleń i w konsekwencji wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, organy nie uchybiły wymienionym regułom postępowania podatkowego. Decyzja opiera się na ustaleniach wynikających z dokumentów przedłożonych przez Spółkę i uzyskanych od jej kontrahentów. Organy nie miały nieograniczonego obowiązku poszukiwaniu dokumentacji podatkowej Spółki. To Spółka powinna poczynić kroki w celu wykazania prawidłowej wielkości uzyskanych przychodów i kosztów. Spoczywający na organach podatkowych obowiązek dowodzenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nie jest bezwzględny, a podatnik powinien przyczyniać się do gromadzenia dowodów. Nakaz zebrania przez organ podatkowy w sposób wyczerpujący materiału dowodowego nie oznacza, że organ ten ma obowiązek zastąpić podatnika w dokumentowaniu działalności gospodarczej (zob. np. wyrok NSA z 28 sierpnia 2001 r., SA/Bk 1298/00, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Podatnik nie może czuć się zwolniony z obowiązku współdziałania z organem podatkowym w realizacji obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla niego (wyrok NSA z dnia 22 maja 2000 r., I SA/Lu 249/99, LEX nr 45373). Ryzyko utraty dokumentacji księgowej prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej ciąży na tym podatniku. Obowiązek przechowywania dokumentacji księgowej oraz jej odtwarzania w celach dowodowych w przypadku jej utraty ciąży na podatniku, a w przypadku stwierdzenia przez organ podatkowy, w ramach toczącego się postępowania, zwłoki w tym zakresie, skutkującej trudnościami w pozyskaniu stosownych duplikatów utraconych dokumentów, nie przeradza się w obowiązek ciążący na tym organie. Ciężar poszukiwania utraconej dokumentacji podatnika, która powinna być objęta jego szczególną pieczą, nie może być bowiem przerzucony w całości na koszt organów państwa, a tym samym pozostałych podatników (zob. wyroki NSA: z dnia 1 października 2012 r. I FSK 1365/11, z dnia 21 czerwca 2011 r. I FSK 1091/10, z dnia 14 marca 2008 r. I FSK 447/07 (dostępne w CBOSA). Organy w tej sprawie poczyniły wszelkie niezbędne kroki do ustalenia stanu faktycznego. Spółka wzywana była do przedłożenia kompletnej dokumentacji. Z inicjatywy organu pozyskano dokumentację od niektórych kontrahentów Spółki. Dostępny materiał dowodowy pozwalał na weryfikację rozliczenia podatku dochodowego Spółki za kontrolowany okres. Co prawda pismem z [...] grudnia 2016 r., które wpłynęło od organu I instancji [...] grudnia 2016 r, a więc już po wydaniu decyzji, Skarżąca poinformowała organ o dokonanej kradzieży dokumentacji księgowo–handlowej, jednak toczące się postępowanie karne w Prokuraturze Rejonowej w Z. w żaden sposób nie przekłada się na autonomiczne ustalenia postępowania administracyjnego. Postępowanie karne jest postępowaniem odrębnym od postępowania podatkowego, charakteryzują je inne rygory oraz zasady, inny jest także jego cel -ustalenie winy. Biorąc powyższe pod uwagę organ zasadnie dokonał analizy dowodów księgowych w oparciu o faktury VAT, dekretacje na poszczególnych dokumentach z wykorzystaniem wzorcowego planu kont oraz złożone deklaracje VAT-7 za kontrolowane okresy, a także skontrolował wyciągi z rachunku bankowego oraz zweryfikował uzyskane informacje uzyskane od kontrahentów Skarżącej. Powyższe dało prawo do stwierdzenia, że Skarżąca nie ewidencjonowała przychodu w rzeczywistych kwotach, nie dokonała korekty kosztów w stosunku do faktur zakupowych nieopłaconych w 2014 r. bądź opłaconych z opóźnieniem, a także zawyżyła koszty uzyskania przychodów z tytułu odliczenia wydatków na zakup paliwa. Przechodząc do oceny zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego, należy przede wszystkim wskazać, że zgodnie z art. 15b ust. 1 u.p.d.o.p. w przypadku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kwoty wynikającej z faktury i nie uregulowania tej kwoty w terminie 30 dni od daty upływu płatności, podatnik jest zobowiązany do zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę wynikającą z tego dokumentu. Jeżeli natomiast w miesiącu, w którym powinno nastąpić zmniejszenie kosztów uzyskania przychodów, podatnik nie ponosi kosztów podatkowych lub poniesione koszty podatkowe są niższe niż kwota stosownego zmniejszenia, to w myśl art. 15b ust. 5 ma on obowiązek zwiększenia przychodów podatkowych o kwotę, o którą nie pomniejszył kosztów uzyskania przychodów. W przypadku zaś gdy po dokonaniu zmniejszenia zobowiązanie zostanie uregulowane, podatnik w miesiącu w którym uregulował zobowiązanie, zwiększa koszty uzyskania przychodów o kwotę dokonanego zmniejszenia. Nie można zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika, że doszło do naruszenia art. 15b u.p.d.o.p., polegającego na zakwestionowaniu przez organ podatkowy zaliczenia wydatków poczynionych na zakup towaru przez Skarżącą jako kosztu uzyskania przychodu, gdyż Skarżąca nie jest władna do przedstawienia dowodów zapłaty z uwagi na zagubienie dokumentacji księgowo-finansowej. Rację ma organ wskazując, że nie zakwestionował prawa do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków na zakup towaru na podstawie faktur wystawionych przez spółkę V. sp. z o.o. Stwierdził jedynie, że podatnik nie dokonał korekty kosztów wynikających z braku płatności, zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 15b u.p.d.o.p. Materiał dowodowy nie potwierdzał dokonania płatności spornych transakcji. Również z wydruków z rachunku bankowego Skarżącej, prowadzonego przez Bank G. S.A. za okres styczeń-marzec 2014 roku, nie wynikało, iż Spółka regulowała należności na rzecz podmiotu V. Sp. z o.o. W sprawie strona skarżąca nie przedłożyła żadnych innych dowodów, które należałoby poddać ocenie. Ponownie należy podkreślić, że podnoszony przez stronę skarżącą argument dotyczący kradzieży dokumentacji księgowej nie może być okolicznością usprawiedliwiającą nie przedłożenia żądanych przez organ dokumentów. Skoro doszło do kradzieży, to na podatniku spoczywał obowiązek odtworzenia dokumentacji księgowej zaraz po zajściu zdarzenia. Obowiązek ten wynika z uregulowań art. 86 § 1 o.p., który zobowiązuje podatników do przechowywania ksiąg podatkowych i związanych z ich prowadzeniem dokumentów do czasu upływu okresu przedawnienia zobowiązania. W rozpatrywanej sprawie spółka nie przedłożyła odtworzonej dokumentacji podatkowej, nie wskazywała nawet żadnych dowodów, które świadczyłyby, że podjęła jakiekolwiek działania zmierzające do jej odtworzenia. Nietrafne jest więc przekonanie pełnomocnika spółki o tym, że to organ podatkowy zaniechał zweryfikowania kwestii związanych z zapłatą faktur od V. sp. z o.o., w sytuacji gdy strona skarżąca dowodów takich sama nie dostarcza.. Niezasadny jest również zarzut w zakresie zakwestionowania prawa Skarżącej do zaliczenia jako koszt uzyskania przychodu wydatków poczynionych na zakup paliwa. Według Skarżącej nieprzedstawienie przez nią dokumentów świadczących o posiadaniu przez Spółkę tytułu prawnego do części samochodów nie może być poczytywane jako brak uprawnienia Spółki do dysponowania tymi pojazdami i wykorzystywania ich w ramach prowadzenia działalności. Organ zasadnie podkreślał, że z zapisu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. wynika, że aby wydatek był uznany za koszt muszą zostać spełnione następujące warunki: koszt musi być faktycznie poniesiony, udokumentowany, nie może znajdować się w katalogu wymienionym w art. 16 ust. 1 ww. ustawy oraz powinien zostać poniesiony celem uzyskania przychodu, zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu. Zatem celowość wydatku powinna być jasna i nie budząca zastrzeżeń. W trakcie kontroli podatkowej ustalono, iż Spółka dokonywała odliczeń z tytułu zakupu paliwa do samochodów. Jednakże w stosunku do samochodów o numerach rejestracyjnych [...] Spółka w przedłożonej dokumentacji nie wskazała dowodów, na podstawie których możliwe byłoby stwierdzenie związku ww. wydatku z przychodem (nie wskazała tytułu prawnego umożliwiającego dysponowanie tymi samochodami w prowadzonej działalności). Ponadto w piśmie z dnia [...].11.2016 r. poinformowała, cyt.: "nie wiemy, czy spółka posiadała pojazdy które były wykorzystywane w związku z prowadzoną przez spółkę działalnością". Dlatego też nie było podstaw do uznania wydatków poniesionych na zakup paliwa do ww. samochodów, za koszt uzyskania przychodu. W trakcie postępowania ustalono również, że w okresie kwiecień - czerwiec 2014 r. Spółka dokonywała zakupów towarów handlowych. Nie wykazała jednak przychodów z ich sprzedaży. W przedłożonych przez Skarżącą dowodach brak jest spisów z natury wg stanu na początek i koniec roku. W toku kontroli ustalono, że w zgłoszonych miejscach prowadzenia działalności nie były przechowywane żadne towary handlowe, a Spółka nie wskazała innego miejsca ich przechowywania, co jest również zgodne z treścią wyjaśnienia Pana J. K. (pełnomocnika spółki w roku 2014), który wskazał, że cyt.: "zakupy okien były dokonywane na konkretne zamówienie Dealera i przewożone do niego bezpośrednio od producenta, dlatego też nie potrzebne były Spółce magazyny do przechowywania okien". Zatem organy podatkowe słusznie przyjęły, iż zakupione towary zostały sprzedane, a Spółka nie wykazała przychodu ze zbycia towarów handlowych. W związku z nieprzedłożeniem dokumentacji księgowej dla potrzeb rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych organ podatkowy zastosował w sprawie art. 23 § 1 o.p. i za miesiące od kwietnia do czerwca 2014 r. określił wartość niezewidencjowanego przychodu w drodze oszacowania. W myśl bowiem tego przepisu organ podatkowy określa podstawę opodatkowania w drodze oszacowania jeżeli m.in. brak jest ksiąg podatkowych lub innych danych niezbędnych do jej określenia. Zgodnie zaś z treścią art. 23 § 5 cyt. ustawy określenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania powinno zmierzać do określenia jej w wysokości zbliżonej do rzeczywistej podstawy opodatkowania. Organ podatkowy, określając podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, prawidłowo uzasadnił wybór metody oszacowania. Wobec nie przedłożenia ksiąg podatkowych i dysponowaniem przez organ jedynie częściową dokumentacją przedłożoną przez stronę skarżącą, do określenia wartości niezaewidencjonowanego przychodu wykorzystano dowody zgromadzone w toku postępowania. Zgromadzony materiał dowodowy dał podstawę do określenia podstawy opodatkowania w wartości zbliżonej do rzeczywistej. W tym celu posłużono się danymi udostępnionymi przez Skarżącą za pierwszy kwartał 2014 r. Ustaloną w ten sposób marżę zastosowano do wartości zakupów za kwiecień, maj i czerwiec 2014 r. W związku z tym, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, określona wartość przychodów nie narusza dyspozycji art. 23 § 5 o.p. Natomiast fakt poinformowania organów podatkowych o utracie ksiąg, a następnie o ich kradzieży bez podjęcia próby ich odtworzenia nie zwalnia organu z obowiązku szacowania. Podatnik nie przedstawił bowiem innych dowodów które mogłyby stanowić podstawę określenia podstawy opodatkowania z pominięciem szacowania. W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło