I SA/Bk 558/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 marca 2026 r. sprawy ze skargi Ł. W. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 17 października 2025 r. nr 9010-2025-002067 w przedmiocie przyznania płatności ONW na 2023 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży na rzecz Ł. W. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 30 czerwca 2023 r. Ł. W. (dalej powoływany jako "skarżący") złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2023 do powierzchni działek rolnych 22,55 ha. W trakcie kontroli administracyjnej dla deklarowanych działek ewidencyjnych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] wykryto, że na wskazane działki o płatności ubiega się dwóch wnioskodawców tzw. "konfliktu kontroli krzyżowej" i w związku z tym skarżący został wezwany do złożenia wyjaśnień odnośnie wymienionych w wezwaniu działek. W dniu 3 kwietnia 2024 r. skarżący złożył oświadczenie w sprawie spornych działek wskazując, że jest dzierżawcą deklarowanych gruntów i w 2023 r. złożył wniosek zgodnie z prowadzonymi uprawami, które realizuje na jego zlecenie W. G.. Wskazał, że na dzień 31 maja 2023 r. nie był użytkownikiem spornych gruntów pan C., ponieważ był nim skarżący. Dołączył dwa oświadczenia W. G. z 25 marca 2024 r. z których wynikało, że W. G. w 2023 r. na zlecenie skarżącego w kwietniu 2023 r. zasiał mieszankę zbożową na działce nr [...] o powierzchni [...] ha i na działce [...] o powierzchni [...] ha. Ponadto wskazał, że Ł. W. zlecił mu skoszenie trwałych użytków zielonych na działkach: (-) nr [...] o powierzchni [...] ha, (-) nr [...] o powierzchni [...] ha, (-) nr [...] o powierzchni [...] ha. Pan G. stwierdził, że w 2023 r. kosił trawy na działach nr [...], [...] i [...] oraz pozostałe trawy na gruntach ornych. Po rozpatrzeniu wniosku w dniu 14 czerwca 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży wydał decyzję nr 0194-2024-012213, na mocy której odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanych płatności ONW, naliczając przy tym sankcje. W dniu 1 lipca 2024 r. (czyli po wydaniu zaskarżonej decyzji, ale przed jej doręczeniem) skarżący złożył do Biura Powiatowego ARiMR w Łomży oświadczenie oraz umowę przeniesienia udziału we współwłasności nieruchomości w wykonaniu umowy warunkowej sprzedaży w formie aktu notarialnego - [...]. Z kolei składając odwołanie od decyzji przedstawił umowy dzierżawy gruntów rolnych z 3 listopada 2017 r. oraz z 1 czerwca 2021 r. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży w dniu 19 września 2024 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ zwrócił uwagę na potrzebę rozpoznania wyjaśnień i dowodów złożonych po wydaniu decyzji, a także rozważenia zastosowanie art. 59 ust. 5 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku w dniu 18 października 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży decyzją nr 0194-2024-012956 przyznał skarżącemu płatność ONW w pomniejszonej wysokości. Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży decyzją z 23 stycznia 2025 r., nr 9010-2025-000012 uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powodem takiego rozstrzygnięcia było to, że organ I instancji nie rozpatrzył wniosku w całości (orzekł tylko co do części wnioskowanej powierzchni). Ponadto stwierdził, że kwestia posiadania i rolniczego użytkowania działek objętych konfliktem kontroli krzyżowej o nr [...], [...], [...] i [...] nie została ustalona, a organ I instancji winien na tę okoliczność przeprowadzić dowód z przesłuchania świadka. Organ zwrócił też uwagę na potrzebę wyjaśnienia kwestii obowiązywania umowy dzierżawy pomiędzy skarżącym a jego rodzicami. W dniu 7 lutego 2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w zakresie nieścisłości dotyczących deklarowanych działek referencyjnych. W odpowiedzi skarżący złożył oświadczenie dotyczące działek o nr: [...], [...], [...], [...] i [...]. Wskazał, że działki te były użytkowane przez niego i przez p. G., który to na jego zlecenie wykonywał prace na tych działkach. Dodał, że działka nr [...] była nieużytkiem. W dniu 11 lutego 2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży wezwał W. G. w charakterze świadka w celu ustalenia posiadacza i użytkownika ww. działek, a 24 lutego 2025 r. wezwał Z. W. - w celu ustalenia posiadacza i użytkownika ww. działek. Ponadto organ wystosował zapytanie do K. T. - syndyka masy upadłości, dotyczące umowy dzierżawy gruntów rolnych. W dniu 10 czerwca 2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży wezwał P. C. do złożenia wyjaśnień dotyczących ww. umowy dzierżawy. Wezwanie zostało doręczone w trybie art. 44 Kpa. W dniu 13 czerwca 2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży ponownie wezwał W. G. w charakterze świadka w celu ustalenia posiadacza i użytkownika ww. działek. W dniu 14 lipca 2025 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w Łomży stawił się W. G., który odmówił składania wszelkich zeznań i podpisania protokołu. Decyzją z 18 lipca 2025 r. nr 0194-2024-010580 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży odmówił skarżącemu przyznania płatności ONW. Decyzją z 17 października 2025 r. nr 9010-2025-002066 Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że jednym z warunków – którego spełnienie przez skarżącego stanowi podstawowy przedmiot sporu – jest wymóg posiadania i użytkowania na podstawie tytułu prawnego, gruntów zadeklarowanych do płatności w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Zdaniem organu, skarżący spełnił wymóg posiadania tytułu prawnego do wszystkich działek. Analiza całego materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego doprowadziła jednak organ odwoławczy do wniosku, że skarżący nie wykazał faktu prowadzenia działalności rolniczej na gruntach wskazanych w tabeli. Dodatkowo organ podkreślił, że w sprawie, której przedmiotem jest ocena zasadności przyznania skarżącemu wnioskowanych przez niego płatności, chodzi nie tyle o ustalenie, kto posiadał sporne grunty w 2023 r., ile o udowodnienie - i to przede wszystkim przez samego zainteresowanego - że to właśnie on władał w tym roku przedmiotowymi działkami i miał do tego prawo. Na podstawie oświadczenia W. G. z 25 marca 2024 r. organ ustalił, że wykonywał on na rzecz skarżącego prace polowe, zasiał mieszankę zbożową na działce nr [...] o powierzchni [...] ha i na działce [...] o powierzchni [...] ha, kosił trwałe użytki zielone na działkach: nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha. Organ nie uznał oświadczenia o zleceniu prac i użytkowaniu działek o nr [...], [...], [...] i części działki [...] z deklarowaną uprawą sadu, gdyż nie potwierdził tego W. G. Ponadto, sam skarżący w piśmie z 21 lutego 2025 r. przyznał, że działki o nr [...] w 2023 roku nie użytkował. Stwierdzono więc, że skarżący w 2023 r. nie był posiadaczem wskazanych w tabeli działek ewidencyjnych, tym samym nie spełnił podstawowego warunku przyznania żądanych płatności. Biorąc pod uwagę wykazaną różnicę powierzchniową i procentową zdaniem Dyrektora POR organ I instancji prawidłowo zastosował § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2023 r., poz. 482, dalej jako: "rozporządzenie MRiRW"), odmawiając płatności ONW. Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor POR stwierdził m.in., że organ nie może zabronić osobom przesłuchiwanym w charakterze świadka odmowy złożenia zeznań. W. G. odmówił złożenia zeznań, co oznacza, że świadek nie potwierdził wykonywania prac polowych w 2023 r. na zlecenie skarżącego na działkach o nr: [...], [...], [...] oraz działkach [...] i [...] położonych na działce [...], dlatego też organ odwoławczy uznał, że skarżący nie spełnił do nich warunku art. 22 i art. 45 w związku z art. 21 ustawy, tj. użytkowania wykluczonych działek. Organ odwoławczy nie dał wiary oświadczeniom skarżącego o ich użytkowaniu, ponieważ nie zostały potwierdzone przez żadne inne dowody. Organ zaznaczył, że nawet wskazany przez stronę wykonawca prac polowych tego nie potwierdził. W. G. we wcześniejszych oświadczeniach z dnia 25 marca 2024 r. potwierdził jedynie wykonywanie prac na działkach o nr: [...], [...] i trwałych użytkach zielonych na działce [...], które to działki zostały uwzględnione do płatności. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie: 1) art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: k.p.a.), poprzez niezebranie w niniejszej sprawie materiału dowodowego w sposób wszechstronny i wyczerpujący, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że skarżący nie użytkował rolniczo działek objętych jego wnioskiem w roku 2023 o numerach [...], [...], podczas gdy fakt ten wynika ze złożonego do akt sprawy oświadczenia Ł. W. i W. G., w którym wskazano grunty uprawiane przez W. G. na zlecenie Ł. W., tj. "w 2023 r. trawy kosiłem na zlecenie pana Ł. W. na działkach nr [...], [...], [...] oraz pozostałe trawy na gruntach ornych"; 2) art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie w niniejszej sprawie materiału dowodowego w sposób wszechstronny i wyczerpujący, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że skarżący nie użytkował rolniczo działek objętych jego wnioskiem w roku 2023, podczas gdy fakt użytkowania przez skarżącego wszystkich działek objętych wnioskiem (za wyjątkiem działki nr 33) wynika z treści jego wyjaśnień, a także z oświadczeń W. G. i Ł. W. z dnia 3 kwietnia 2024 r.; 3) niezastosowanie przepisu § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1190) w zw. z art. 21, 22 i 25 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2024 r. poz. 261 – dalej jako ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej) i nieprzyznanie wnioskodawcy płatności zgodnie z jego wnioskiem w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że skarżący był posiadaczem całości gruntów objętych jego wnioskiem w dniu 31 maja 2024 r. i posiadał te grunty przez cały rok, a nadto grunty te użytkował rolniczo. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sprawa dotyczy zasadności odmowy skarżącemu przyznania płatności ONW na rok 2023. Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej, płatności ONW są przyznawane rolnikowi do użytków rolnych będących w jego posiadaniu położonych na obszarach, o których mowa w art. 71 ust. 2 rozporządzenia 2021/2115, którymi są obszary określone w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 dotyczących szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 12 tej ustawy, jeżeli: 1) prowadzi na tych użytkach rolnych działalność rolniczą; 2) łączna powierzchnia tych użytków rolnych wynosi nie mniej niż 1 ha. W myśl art. 22 tej ustawy, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gruntu, pomoc jest przyznawana do gruntu, który w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy, jest w posiadaniu podmiotu ubiegającego się o jej przyznanie na podstawie tytułu prawnego. Koniecznym warunkiem przyznania pomocy jest zatem posiadanie gruntu, przy czym posiadanie może mieć miejsce wyłącznie na podstawie tytułu prawnego. Zaznaczyć trzeba na wstępie, że nie jest w sprawie sporne na obecnym etapie postępowania to, że skarżący w spornym okresie posiadał tytuł prawny do wszystkich spornych gruntów. Spór dotyczy jedynie tego, czy skarżący użytkował je rolniczo. Organ stoi na stanowisku, że skarżący nie wykazał faktu prowadzenia działalności rolniczej na gruntach o numerach [...], [...], [...] i [...], nie kwestionując użytkowania rolniczego gruntów o numerach [...] i [...]. Sąd w dalszej części uzasadnienia nie będzie zatem odnosił się do tych gruntów. Zgodnie z art. 66 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 66 ust. 2). Zauważyć należy, że postępowanie przed organami ARiMR cechuje się odrębnością proceduralną, ponieważ niektóre z jego zasad określone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego uległy znacznemu ograniczeniu. Przepis art. 5 ustawy o Planie Strategicznym zawiera klauzulę ograniczającą zakres stosowania przepisów ww. Kodeksu. Zgodnie z nią, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach unijnych wyliczonych w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się postanowienia k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Naturalnym dopełnieniem przedmiotowej klauzuli są uregulowania wytyczające podstawowe założenia tych postępowań. Zobowiązują one organy administracji publicznej do stania na straży praworządności, wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, udzielania stronom na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnienia im - również na ich żądanie - czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, z zastrzeżeniem, że nie stosuje się wtedy art. 79a k.p.a. i art. 81 k.p.a. (art. 66 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej). Powołane przepisy nałożyły zarazem na strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązek przedstawiania dowodów oraz składania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a stosownie do nich ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przywołane regulacje prawne wskazują, że ustawodawca dokonał istotnego ograniczenia zastosowania podstawowych zasad ogólnych postępowania administracyjnego unormowanych przez Kodeks postępowania administracyjnego. W omawianej kategorii spraw uczynił bowiem wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej, statuowanej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach, m.in. art. 77 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy finansowej w postaci płatności ONW obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Jak przyjmuje się w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, z dyspozycji, wedle której ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, wynika, że to na stronie (rolniku), która złożyła wniosek o przyznanie płatności, ciąży obowiązek aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej. Wielokrotnie bowiem podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich rozstrzygnięciach, że w tym specyficznym postępowaniu, to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów, ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Organowi pozostaje zaś w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Wbrew zatem wymogom zawartym w art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej nie mają obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Nie ciąży na nich też obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ prowadzący postępowanie nie ma więc obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy - tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności (por. wyroki NSA: z 22 września 2021 r., sygn. akt I GSK 182/21; z 7 lipca 2021 r., sygn. akt I GSK 1950/18; z 4 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 98/14; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11; z 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 680/11; z 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1075/10). Ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje również, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie płatności ciąży obowiązek, by udzielane informacje były zgodne z rzeczywistością. Za rzetelność danych we wniosku o przyznanie płatności, odpowiada występująca o nie strona. Rozpatrywanie przez organ wniosków o przyznanie płatności odbywa się zatem w systemie bazującym z jednej strony na zaufaniu do informacji zamieszczanych we wniosku o przyznanie płatności, ale z drugiej - na jego odpowiedzialności za ich rzetelność, weryfikowaną przy stosowaniu różnych metod i środków kontroli (por. wyroki NSA: z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 1587/18; z 15 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 563/19; z 29 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1369/18). Zgadzając się co do zasady z Dyrektorem, że w tych sprawach to na stronie ciąży przede wszystkim obowiązek wykazania stosownym materiałem dowodowym wszystkich przesłanek uprawniających do przyznania wnioskowanej płatności, należy jednak mieć na uwadze kontekst całej sprawy. Jest on natomiast taki, że skarżący posiadał w spornym okresie tytuł prawny do gruntów objętych wnioskiem, a ponadto uzyskiwał do nich płatności rolne przez wiele lat poprzedzających sporny okres. Organy nigdy nie kwestionowały tego uprawnienia, w tym faktu rolniczego użytkowania gruntów. Sprawa płatności w 2023 r. wynikła w związku z faktem, że wystąpił błąd kontroli krzyżowej – o płatności do gruntów wystąpił (jak wynika z akt sprawy) P. C. Podkreślić należy, że organ nie zakwestionował w sprawie samego faktu rolniczego użytkowania gruntów, a jedynie podjął próby ustalenia, czy grunty użytkował rolniczo skarżący. Ostatecznie przyjął, że skarżący takiego rolniczego użytkowania spornych gruntów nie wykazał. Przy czym, co również istotne, organ nie wskazał żadnego dowodu na fakt użytkowania rolniczego przez inną osobę np. P. C. Organ zwracał się do skarżącego o wyjaśnienia i dokumenty, a skarżący takowe przedstawiał. Przedłożył bowiem: - umowę dzierżawy gruntów z aneksami, - oświadczenie z 4 kwietnia 2024 r. z którego wynika, że na dzień 31 maja 2023 r. dzierżawione grunty to on użytkował rolniczo, a p. Czerwiński nie był użytkownikiem tych gruntów; - oświadczenie z 21 lutego 2025 r., gdzie wskazał, że użytkował m.in. sporne działki o nr [...], [...], [...] a działka nr [...] była nieużytkiem; - oświadczenie W. G. z 25 marca 2024 r. z którego wynika, że kosił na zlecenie skarżącego działki nr [...], [...] i sporną [...] o pow. [...] ha oraz pozostałe trawy na gruntach ornych; - oświadczenie W. G. z 25 marca 2024 r. z którego wynika m.in., że skarżący zlecił mu skoszenie trwałych użytków zielonych na działkach [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha oraz pozostałe trawy na gruntach ornych. Dodatkowo należy mieć na uwadze, że skarżący składając oświadczenia czynił to pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Na okoliczność użytkowania rolniczego gruntów przez skarżącego organy podjęły próbę uzyskania zeznań świadka W. G. Próba ta okazała się jednak bezskuteczna, gdyż ostatecznie W. G. odmówił składania zeznań. Stwierdzenie organu, że nie uznał oświadczenia o zleceniu prac i użytkowaniu działek o nr [...], [...], [...] i części działki [...] z deklarowaną uprawą sadu, gdyż nie potwierdził tego pan G., pomija, że w swoich oświadczeniach pan G. wskazywał, że skarżący zlecał mu koszenie "pozostałych traw na gruntach ornych". Stwierdzenie to co najmniej wymaga dokonania dalszych ustaleń. Organy całkowicie pomijają natomiast oświadczenia skarżącego, w tym również te złożone we wniosku o przyznanie pomocy, nie wyjaśniając w sposób przekonujący, z jakiego powodu nie mają one mocy dowodowej. Niezrozumiałym pozostaje, dlaczego organ uznał, że to zeznania p. G. mają być jedynym, kluczowym dowodem w sprawie. Jeszcze raz należy podkreślić, że organ nie zakwestionował faktu rolniczego użytkowania spornych gruntów ani nie wykazał, że były one użytkowane przez inną osobę. Znamienne w sprawie jest to, że niepowodzenia w zakresie przeprowadzenia dowodów organy traktują jako działające na niekorzyść skarżącego. Takie działanie sąd uważa za niedopuszczalne. Sąd zauważa, że organy nie podjęły próby zdyscyplinowania świadka np. poprzez zagrożenie nałożeniem kary porządkowej (art. 88 k.p.a.). Zgodnie z tym przepisem kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł. Na postanowienie o ukaraniu grzywną służy zażalenie. Zastrzeżenia sądu budzi również fakt, że - jak wynika z protokołu przesłuchania świadka W. G. (k. 240-241 akt adm.) – organ pouczył świadka o prawie do odmowy składania zeznań. Zgodnie z art. 83 § 1 i 2 k.p.a., nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka, z wyjątkiem małżonka strony, wstępnych, zstępnych i rodzeństwa strony oraz jej powinowatych pierwszego stopnia, jak również osób pozostających ze stroną w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli. Prawo odmowy zeznań trwa także po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 1). Świadek może odmówić odpowiedzi na pytania, gdy odpowiedź mogłaby narazić jego lub jego bliskich wymienionych w § 1 na odpowiedzialność karną, hańbę lub bezpośrednią szkodę majątkową albo spowodować naruszenie obowiązku zachowania prawnie chronionej tajemnicy zawodowej. Organ zobowiązany jest ocenić, a nie dokonał tego, czy przesłuchiwany świadek w sposób zasadny odmówił złożenia zeznań, w szczególności czy jest jedną z osób uprawnionych do takiej odmowy. Uwzględniając przedstawione okoliczności wskazać należy, że choć co do zasady rola organów ARiMR sprowadza się do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co oznacza, że organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy - to w ocenie sądu nie jest on zwolniony z obowiązku dokonywania ocen zgodnych z prawdą. Nawet biorąc pod uwagę, że do postępowania w sprawie płatności stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego z modyfikacjami wynikającymi z ustawy o Planie Strategicznym, to należy wskazać, że w tej szczególnej regulacji ustawodawca zobowiązał organ do stania na straży praworządności, powtarzając tym samym sformułowaną w art. 6 k.p.a. zasadę legalizmu. Obowiązek strzeżenia praworządności, a następnie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oznacza, że ten materiał dowodowy musi pozwalać na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, a w szczególności na wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony (czego zdaniem sądu w tej sprawie zabrakło). W tych ramach mieści się prowadzenie postępowania w taki sposób, aby przyjęte przez organ twierdzenia miały oparcie w materiale dowodowym, który powinien dawać możliwość wyjaśnienia wszystkich wątpliwości w sprawie, tak aby strona była przekonana o prawidłowości przyjętego rozstrzygnięcia. Sąd podkreśla jednocześnie, że kontrolowana w tej sprawie płatność jest zobowiązaniem wieloletnim, skarżący wskazuje, że grunty objęte wnioskiem dzierżawi od 2017 r. a organy wcześniej nie miały wątpliwości do ich rolniczego użytkowania przez skarżącego, przyznając mu dopłaty. Organy ARiMR nie zakwestionowały ostatecznie strony podmiotowej (posiadania tytułu prawnego). Wcześniej organy nie kwestionowały też strony przedmiotowej (czyli tego, że zgłoszone do płatności działki były użytkowane rolniczo zgodnie z wymogami). Wskazuje to na niekonsekwencję działania organów ARiMR. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Jego rolą w dalszym postępowaniu będzie w szczególności ocena, czy zebrany lub jeszcze możliwy do zebrania materiał dowodowy (we wzajemnych relacjach) pozwala na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Rozstrzygając w sprawie organy winny wystrzegać się dowolności w ocenie materiału dowodowego, w szczególności poprzez ignorowanie dowodów korzystnych dla skarżącego w sytuacji braku przedstawienia przeciwdowodów. Z powyższych względów sąd ocenił kontrolowaną decyzję za wadliwą, z naruszeniem zarówno przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego (tj. 45 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej, art. 8 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a.), których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200,00 zł.