I SA/Bk 559/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 marca 2015 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, w wyniku wznowienia postępowania, wydania z naruszeniem prawa decyzji o przyznaniu renty strukturalnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał J. A. (dalej powoływany także jako Skarżący) rentę strukturalną od 24 marca 2005 do dnia 24 lutego 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu [...] grudnia 2013 r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w ww. sprawie oraz wezwał Skarżącego do złożenia wyjaśnień na okoliczność wyłączenia z ubezpieczenia społecznego rolników w okresie od 1 lipca 1992 do 31 grudnia 1998 r. W toku przeprowadzanych czynności ustalono, że w dniu 15 marca 2012 roku Skarżący poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. o fakcie nabycia prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego naliczonej przez Amerykańską Administrację Ubezpieczeń Social Security Administration of United States of America. W związku z powziętą informacją organ I instancji przekazał kopie otrzymanych dokumentów do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego OR w B. w celu ustalenia okresów ubezpieczenia, które mogą mieć wpływ na wypłacaną rentę strukturalną. Następnie w dniu [...] listopada 2013 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Placówka Terenowa w N. S. Wydział Świadczeń Zagranicznych - przekazała kserokopię decyzji amerykańskiej instytucji ubezpieczeniowej, która zawierała okresy podlegania tamtejszemu ubezpieczeniu społecznemu przez Pana J. A. podczas pobytu na terenie USA. Z uwagi, iż kwestia podlegania Skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników była przedmiotem postępowań toczących się przed sądami powszechnymi, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. zawiesił postępowanie z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż uznał, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. podjął zawieszone postępowanie, wskazując że w dniu [...] maja 2014 r. została przekazana organowi informacja, iż wyrokiem z dnia [...] marca 2014 r., Sąd Apelacyjny w B., III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił odwołanie Skarżącego od decyzji Prezesa Krasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie wyłączenia z ubezpieczenia Skarżącego w okresie od 1 lipca 1992 r. do 31 grudnia 1998 r. Na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący złożył zażalenie. W dniu [...] czerwca 2014 r. organ II instancji wydał postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] stwierdził wydanie decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wskazano, że Skarżący nie spełnił wszystkich warunków przewidzianych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004r. Nr 114 poz. 1191 ze zm.), w szczególności nie prowadził nieprzerwanie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w okresie, co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną. Wskazał, że w trakcie wznowionego postępowania ustalono, że Skarżący był zatrudniony na terenie USA i z tego tytułu od 1 stycznia 1992 r. do 31 grudnia 1998 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu. Oznacza to, że w tym okresie Skarżący koncentrował życie zawodowe za granicą, a więc uniemożliwiło to osobistą realizację produkcji rolniczej w swoim gospodarstwie, a zatem przez ten okres nie prowadził działalności rolniczej na własny rachunek. Z uwagi na upływ pięcioletniego terminu od dnia doręczenia decyzji w sprawie (art. 146 § 1 k.p.a.) organ nie mógł uchylić pierwotnej decyzji przyznającej rentę strukturalną, dlatego też poprzestał na stwierdzeniu, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa. Z powyższą decyzją nie zgodził się Skarżący i w złożonym odwołaniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 104 § 1 2 k.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z art. 7 k.p.a. mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji poprzez przedwczesne wydanie w sprawie decyzji kończącej postępowanie w sprawie i rozstrzygającej sprawę co do jej istoty w całości, podczas gdy postępowanie w sprawie zostało zawieszone a postanowienie w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania na datę wydania skarżonej decyzji nie uprawomocniło się. Niezależnie od powyższego skarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego tj. § 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 114 poz. 1191 ze zm.) oraz art. 145 § 1 pkt 7 oraz art. 151 § 2 k.p.a. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielając ustalenia organu I instancji organ odwoławczy przyjął, że w sprawie zachodziły przesłanki do wznowienia zakończonego postępowania administracyjnego, z uwagi na fakt, że wyszły na jaw nowe, istotne dla sprawy okoliczności i dowody, istniejące w dniu wydania decyzji a nie znane organowi, który wydał decyzję. Ustalono bowiem, że Skarżący był zatrudniony na terenie USA i z tego tytułu od 1 stycznia 1992 r. do 31 grudnia 1998 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu. Oznacza to, że w tym okresie Skarżący koncentrował życie zawodowe za granicą, a więc uniemożliwiło to osobistą realizację produkcji rolniczej w swoim gospodarstwie. Przyjąć zatem należało, że przez ten okres nie prowadził działalności rolniczej na własny rachunek. W świetle powyższego zachodziła konieczność stwierdzenia, że decyzja z 2005 r., przyznająca Skarżącemu rentę strukturalną została wydana z naruszeniem prawa, bowiem brak było podstawy prawnej do jej uchylenia z uwagi na upływ pięcioletniego terminu rozpoczynającego swój bieg od dnia doręczenia decyzji w sprawie. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wskazał że są one nietrafne. Zaznaczył, że decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...] lipca 2014 r., doręczona w dniu [...] lipca 2014 r., a zatem w chwili kiedy postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania z dnia [...] maja 2014 r. było ostateczne. Organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność odwołania od tegoż postanowienia, dlatego też nie można organowi I instancji zarzucić, że na dzień wydawania decyzji w sprawie było ono nieprawomocne. Prawidłowo również w sprawie został zastosowany tryb wznowienia postępowania administracyjnego oraz przepisy prawa materialnego, w szczególności § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 114 poz. 1191 ze zm.). Na powyższą decyzję pełnomocnik Skarżącego złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. W skardze powtórzono zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wskazując na naruszenie przepisów postępowania - art. 104 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z art. 7 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego tj. § 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004r. Nr 114 poz. 1191 ze zm.) i art. 145 § 1 pkt 7 i art. 151 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu podkreślono, że postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania na dzień wydawania decyzji nie było prawomocne, bowiem Skarżący zaskarżył rozstrzygnięcie organu odwoławczego do sądu administracyjnego. Tym samym organ nie był uprawniony do wydawania decyzji merytorycznej. Ponadto, wskazano, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni § 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich, bowiem mylnie założyły, że Skarżący nie spełnił warunków określonych ww. przepisem do nabycia renty strukturalnej. Analizując treść warunków jakie powinien spełniać Skarżący aby otrzymać rentę strukturalną, organy błędnie oparły się na definicji rolnika z art. 6 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników a nie treści tegoż rozporządzenia. Analizowane rozporządzenie nie wymaga "osobistego prowadzenia działalności rolniczej" lecz "działalności nieprzerwanej i na własny rachunek", dlatego też orzeczenie sądu powszechnego nie mogło być bezpośrednią przesłanką stwierdzenia, że niezgodnie z prawem została Skarżącemu przyznana renta strukturalna. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy Sąd doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja, jak również utrzymana nią w mocy decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2014 r. nie naruszają prawa. Stosownie do treści § 20 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U Nr 114 poz. 1191 ze zm.) Kierownik Biura Powiatowego Agencji weryfikując wniosek o przyznanie renty strukturalnej ustala między innymi, czy wnioskodawca spełnia warunki określone w § 4 pkt 1-3, 6 i 7 rozporządzenia tj. czy: 1) ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągną wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników; 2) prowadził nieprzerwalnie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, 3) w dniu złożenia wniosku podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, 4) wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, 5) nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W rozpoznawanej sprawie, po wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w wyniku ponownej weryfikacji wniosku złożonego przez skarżącego organ uznał, iż nie spełnia on warunku nieprzerwalnego prowadzenia działalności gospodarczej w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną , bowiem w okresie od 1 stycznia 1992 r. do 31 grudnia 1998 r., Skarżący podlegał ubezpieczeniu na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej w związku z wykonywaną tam pracą zarobkową. Powyższe oznacza, że jak słusznie stwierdził organ w decyzji, Skarżący prowadził nieprzerwalnie gospodarstwo rolne tylko przez okres 5 lat (pozostałe 5 lat przypadało na czas pobytu w USA). Nie spełnił zatem wymogu prowadzenia gospodarstwa rolnego p[rzez okres 10 lat poprzedzający przyznanie renty strukturalnej. W tym miejscu należy odnieść się do zarzutu pełnomocnika Skarżącego w zakresie braku obowiązku osobistej pracy na roli w związku z wymogiem prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zgodnie bowiem z § 4 rozporządzenia rentę strukturalną może otrzymać producent rolny będący osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą. Wprawdzie ustawodawca nie zdefiniował pojęcia prowadzenia działalności rolniczej, niemniej jednak stosując posiłkowo orzecznictwo, jakie wykształciło się na bazie ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 1998r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm), uznać należy, iż prowadzenie działalności rolniczej na własny rachunek to wykonywanie czynności zarządzających poprzez sprawowanie nadzoru, kierowanie tym gospodarstwem w celu osiągnięcia określonego celu w zakresie produkcji rolniczej, dla którego to konieczne jest na ogół fizyczne wykonywanie pracy (patrz; orzeczenie III Aur 162/94 wyrok s. apel. w Rzeszowie z dnia 24 maja 1994r., Uchwała SN z dnia 1 kwietnia 1992r. II UZP 7/9-OSN CP 7-8/92 - w zakresie pojęcia prowadzenie gospodarstwa rolnego, zob. także wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn.. akt IV SA/Wa 1939/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega zatem w przedmiotowej sprawie wątpliwości, że Skarżący wykonując pracę zawodową na terytorium USA nie mógł spełnić przesłanek wynikających z definicji prowadzenia działalności rolniczej. Nie mógł bowiem ani wykonywać prac rolnych osobiście ani sprawować nadzoru nad działalnością rolniczą w kraju ze względu na długotrwałe oderwanie się od gospodarstwa rolnego posiadanego na terytorium Polski. W ocenie Sądu wobec zaistnienia powyższych okoliczności związanych przebywanie Skarżącego poza terytorium Polski, decydujące znaczenie ma czasokres ich trwania. Gdy nieobecność ma charakter krótkotrwały i nie dochodzi w jej wyniku do zerwania związku takiej osoby z gospodarstwem rolnym, brak jest podstaw do uznania, iż osoba taka zaprzestała prowadzenia działalności rolnej. Jednak w sytuacji gdy osoba przez okres np. kilku lat przebywa trwale poza gospodarstwem, przez co utraciła możliwość osobistego zarządzania nim, bez wątpienia mamy wówczas do czynienia z zaprzestaniem prowadzenia przez nią działalności rolniczej (zob. także wyrok NSA z dnia 16 listopada 2006 r., sygn. akt. II GSK 157/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nieuzasadniony jest zatem zarzut skargi dotyczący naruszenia § 4 rozporządzenia. Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 7 k.p.a. Skarżący zarzucił przedwczesność wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie i rozstrzygającej co do jej istoty w sytuacji, gdy postanowienie w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania nie stało się prawomocne. Zarzut ten nie jest jednak oparty na obowiązujących przepisach prawa. Należy przypomnieć stronie skarżącej, że na podstawie art. 101 § 3 k.p.a. zażalenie przysługuje jedynie na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania lub odmowy jego podjęcia. Oznacza to, że na postanowienie w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania zażalenie nie przysługuje, a skarżyć je można wyłącznie w skardze na decyzję kończąca postępowanie w sprawie. Potwierdził to także tutejszy Sąd oddalając skargę w tej sprawie na postanowienie w sprawie niedopuszczalności zażalenia (I SA/Bk 420/14 – orzeczenie prawomocne). Nieuzasadniony jest również zarzut braku podstaw do wznowienia postępowania w sprawie. Należy zaznaczyć, że sam Skarżący przedstawił organom nowe dowody w sprawie. Dnia 15 marca 2012 r. poinformował on bowiem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o fakcie nabycia prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego w USA. Natomiast [...] listopada 2013 r. KRUS przekazał kserokopię decyzji amerykańskiej instytucji ubezpieczeniowej w której zawarte były okresy podlegania ubezpieczeniu w USA. Na tej podstawie organ słusznie wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku orzekł, na podstawie art. 151 i 132 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w sentencji.