I SA/Bk 58/18
WyrokWSA w Białymstoku2018-03-29
Skład orzekający: Wojciech Stachurski, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Dariusz Zalewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy oraz brak majątku do egzekucji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności ani szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie ze względu na trudną sytuację materialną lub zdrowotną. Skarżący nie wykazał, że spłata zadłużenia pozbawiłaby go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a organ dysponował informacjami wskazującymi na możliwość zaspokojenia należności z majątku skarżącego lub jego rodziny. Decyzja o umorzeniu ma charakter uznaniowy.Stan faktyczny
Skarżący M. S. zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za czerwiec 2014 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, stwierdzając brak całkowitej nieściągalności i niewystarczające uzasadnienie trudnej sytuacji materialnej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes ZUS utrzymał decyzję w mocy. Skarżący zaskarżył decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Dariusz Zalewski, Protokolant referent Mateusz Kownacki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie wobec FUS, FUZ oraz FP za miesiąc czerwiec 2014 r. oddala skargę
Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił M. S. (dalej: "Skarżący") umorzenia należności z tytułu składek wobec FUS, FUZ oraz FP za czerwiec 2014 r. w wysokości 1.183,32 zł.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Skarżący wskazał, że decyzja została wydana nieprawidłowo, bowiem nie uwzględniała okoliczności, wskazujących na jego trudną sytuację materialną i rodzinną. Zaznaczył, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i w chwili obecnej jest osobą bezrobotną i utrzymuje się jedynie z prac dorywczych. Pozostaje na utrzymaniu rodziców i w 2015 r. nie uzyskał żadnego dochodu.
Po rozpoznaniu wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] Prezes ZUS utrzymał swoją decyzję
w mocy.
Organ stwierdził, że analiza akt sprawy nie potwierdziła, aby zaszły okoliczności potwierdzające wystąpienie przesłanek przemawiających za umorzeniem należności z tytułu składek na podstawie z art. 28 ust. 1-3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 963 ze zm. – dalej: "u.s.u.s."). W niniejszej sprawie trudno jest przyjąć stan całkowitej nieściągalności zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek zwłaszcza, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zostało zakończone. Organ egzekucyjny nie wydał postanowienia
o jego umorzeniu ze względu na bezskuteczność, a zatem nie jest spełniona przesłanka, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt. 5 u.s.u.s. Nie jest też oczywiste, że
w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających koszty egzekucyjne.
Organ podkreślił, że ponieważ jako podstawę umorzenia Skarżący wskazał okoliczności związane z trudną sytuacją materialną, wniosek należało również rozpatrzyć na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Nie może zatem budzić wątpliwości fakt, że do skorzystania z możliwości umorzenia muszą istnieć konkretne, jednoznaczne dowody wskazujące na krytyczną sytuację materialną lub zdrowotną wnioskodawcy bądź członka rodziny.
Organ stwierdził, że we wniosku o umorzenie, ani o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący nie uzasadnił złym stanem zdrowia własnym lub członków rodziny, a także nie wskazuje na wystąpienie sytuacji nadzwyczajnej (np. klęska żywiołowa). A zatem należy uznać, że organ I instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, bowiem nie zostały spełnione przesłanki wymienione w pkt 2 i 3 rozporządzenia.
Zdaniem organu w sprawie nie zachodzą również przesłanki do zastosowania § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Owszem, Skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną, pozostającą na utrzymaniu rodziców, a jedynym źródłem dochodu są prace dorywcze, jednakże na powyższe okoliczności nie przedłożył żadnych aktualnych dokumentów. Mimo stwierdzenia trudnej sytuacji Skarżący nie korzystał ze wsparcia finansowego z pomocy społecznej, nie zarejestrował się również w Urzędzie Pracy celem uzyskania ubezpieczenia i zatrudnienia.
Organ zaznaczył, że ograniczone możliwości płatnicze zobowiązanego nie mogą być uznane za przesłankę wystarczająca do całkowitego umorzenia powstałych zaległości. Nie mają znaczenia subiektywne odczucia dłużnika, lecz obiektywna, wyjątkowa sytuacja, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Istotą regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a oraz w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia jest zabezpieczenie podstawowego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu mając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji. Muszą przy tym istnieć konkretne, jednoznaczne dowody wskazujące na krytyczną materialną lub zdrowotną wnioskodawcy bądź członka rodziny. Tutaj należy mieć na uwadze fakt, iż Skarżący nie przestawił żadnej dokumentacji potwierdzającej sytuację materialną.
Odnosząc się do twierdzeń Skarżącego, że nie jest w stanie wyegzekwować przysługujących mu wierzytelności organ wskazał, że na obecnym etapie postępowania nie można jednoznacznie stwierdzić, iż w przyszłości sytuacja ulegnie zmianie i któryś z kontrahentów spłaci zobowiązanie.
W skardze do Sądu Skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach i o zasądzenie kosztów postępowania, rozstrzygnięciu Prezesa ZUS zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, tj.
- art. 28 ust. 1-4 i art. 32 u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez brak jego zastosowania w sytuacji, gdy zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do zastosowania instytucji umorzenia należności z tytułu składek; błędnym ustaleniu, że nie zachodzą określone w art. 28 u.s.u.s. okoliczności uzasadniające umorzenie należności składkowych, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że w stosunku Skarżącego zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, albowiem Skarżący nie posiada majątku,
z którego można by prowadzić egzekucję, a tym samym zachodzi okoliczność uzasadniająca umorzenie należności składkowych; postępowania egzekucyjne zostały umorzone przez Komornika z uwagi na bezskuteczność egzekucji;
- art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 u.s.u.s. poprzez ich niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu zarzutu, że zobowiązanie wygasło wskutek przedawnienia; błędnym przyjęciu, że nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia poprzez samo zastosowanie środka egzekucyjnego, podczas gdy dla przerwania biegu przedawnienia wymagane jest zastosowanie środka egzekucyjnego oraz skuteczne zawiadomienie o jego zastosowaniu przed upływem terminu przedawnienia roszczenia;
- art. 7 w zw. z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30 poz.. 168 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji opartej na okolicznościach, które nie zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że gdyby okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, nie doszłoby do wydania zaskarżonej decyzji w takim kształcie;
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na niekompletnym materiale dowodowym i niedokonanie oceny zebranego materiału dowodowego
w sposób wyczerpujący, podczas gdy z ustalonych faktów oraz zebranego materiału dowodowego wynika, że zebranie kompletnego materiału dowodowego oraz dokonanie prawidłowej oceny stanu faktycznego skutkowałoby niewydaniem lub uchyleniem zaskarżonej decyzji;
- art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 104 k.p.a. i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu Skarżącego, braku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mających znaczenie w sprawie; nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela, niepogłębianiu prowadzonym postępowaniem zaufania do organu; braku wskazania przez organ w uzasadnieniu decyzji faktów, które uznał za udowodnione; przyczyn, z powodu których dowodom
i zarzutom Skarżącego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienia podstawy prawnej swojej decyzji, a w szczególności niekompletnego uzasadnienia decyzji; wyjaśnienia podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r.; braku ustosunkowania się przez organ do zarzutu przedawnienia.
W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł
o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna i podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwaną dalej p.p.s.a.). Ponadto Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 p.p.s.a.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Tylko na podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych istnieje bowiem możliwość prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego. Przy czym zauważyć należy, że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego, gdyż rolą sądu jest kontrola prawidłowości działania organu administracji w zaskarżonej decyzji. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z prawem, Sąd zbadał więc jej prawidłowość zarówno pod względem zastosowania przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego. Poczynione ustalenia faktyczne, ocena dowodów oraz wskazane podstawy prawne w zaskarżonej decyzji, zdaniem Sądu są prawidłowe i znalazły się w uzasadnieniach organów obu instancji.
Wbrew zarzutom skargi organ w sposób wyczerpujący i wszechstronny wyjaśnił stronie postępowania powody dla których odmówił umorzenia zaległych składek. Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego odbyła się zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego uregulowanymi w art. 7 i 77 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia również wymogi ustawowe określone wart. 107 § 3 k.p.a.
Zgodnie z art. 28 ust. 2 i ust. 3 w związku z art. 32 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umorzone w całości lub w części tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przepisy między innymi o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.). Całkowita nieściągalność została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 i zachodzi w przypadku, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. − Prawo upadłościowe i naprawcze,
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że miała miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Ten wyjątkowy charakter umorzenia należności wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacania należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie.
Organ słusznie uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą podstawy do umorzenia należności w oparciu o przepisy art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o s.u.s. Zarzut naruszenia art. 28 ust. 1 (... z powodu śmierci dłużnika ...) w realiach niniejszej sprawy nie może się ostać z oczywistych powodów. Dłużnik żyje, a zatem przepis ust. 1 nie miał zastosowania. Podobna konkluzja odnosi się do zarzutu naruszenia art. 28 ust. 4 ( ..prowadzone postepowanie likwidacyjne), gdyż sytuacja taka nie miała miejsce w przypadku dłużnika – skarżącego. Istotnie skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, a z przedłożonego do skargi postanowienia wynika, iż komornik sądowy umorzył prowadzone przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, tym niemniej ustalenia organu pozwalają na twierdzenie, że skarżący ma możliwości zrealizowania zobowiązania. Wśród tych ustaleń jest m.in. okoliczność, iż skarżący pracuje dorywczo – nie ujawniając źródła i wysokości dochodów, pozostaje we wspólności małżeńskiej a małżonka jego osiąga znaczne miesięczne dochody, jest współwłaścicielem nieruchomości budynkowej położonej w B., obciążonej zabezpieczeniem hipotecznym na rzecz ZUS. Trudno w takiej sytuacji mówić o stanie całkowitej nieściągalności, która musi się cechować trwałością, stanem nieprzemijalności, a w przedmiotowej sprawie, nie zachodzą okoliczności opisane w dyspozycji tych przepisów.
Podstawę materialną zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej, stanowiły przepisy art. 28 ust.1- 3a ustawy o s.u.s stanowiące o możliwości umarzania należności z tytułu składek w sytuacji ich całkowitej nieściągalności, a także o możliwości umarzania należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, w sytuacjach o których mowa w §3 rozporządzenia. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ) ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.
Badając kwestię powyższych przesłanek, organ nie zdecydował się umorzyć wnioskowanych należności stwierdzając, że samo istnienie zaległości nie powoduje dla skarżącego dolegliwości w postaci niemożności zaspokajania potrzeb, gdyż te zaspokajane są z uzyskiwanego dochodu rodziny na które składa się wynagrodzenie za pracę małżonki dłużnika oraz dochód z prac dorywczych samego skarżącego, a za umorzeniem zaległości nie przemawiają też przesłanki szczególne opisane w powołanym rozporządzeniu. Skarżący nie wykazał bowiem aby spłata zadłużenia mogła pozbawić go zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, nie wykazał poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go dotychczasowych możliwości zarobkowych, ani nie wykazał wystąpienia przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Organ dokonał dokładnej i szczegółowej analizy sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny( str. 4-5 decyzji organu I instancji). Analiza dochodów i wydatków rodziny oparta została o dane pochodzące z informacji i oświadczeń uzyskanych od skarżącego i dokonana została - w ocenie Sądu – prawidłowo. Sąd, nie znajdując powodów do powielania tej analizy, podziela ją w całości jako rzetelną, dokonaną w oparciu o obiektywne kryteria i zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości.
Należy brać pod uwagę, że organy administracyjne zasadnie przyjmują, że istotną granicę dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek stanowi kolizja z interesem społecznym. Interes społeczny to bowiem obowiązek zakładu do działania uwzględniającego interesy funduszy ubezpieczeniowych, którymi zarządza. Umarzanie zatem należności z tytułu składek ma i musi mieć charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich uregulowanie (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 05.11.2007 r., V SA/Wa 1231/07, lex nr 484909 oraz z 23.10.2007 r., V S.A./Wa 1368/07, lex nr 492274).
Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał skutecznie w toku prowadzonego postępowania, iż jego sytuacja rodzinna, zdrowotna i majątkowa wyczerpuje przesłanki do umorzenia należności. Organ dokonał wobec tego prawidłowych ustaleń faktycznych i ich trafnej oceny pod kątem braku możliwości umorzenia przedmiotowych należności. Należy mieć na uwadze, że instytucja prawna umorzenia zaległości służy wsparciu obywateli w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi, chorobą czy innymi niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami tj. w sytuacjach gdy status materialny zobowiązanych nie rokuje pozytywnie w kontekście spłaty ciążącego na nich zobowiązania, bądź też gdy ewentualna próba ściągnięcia należności mogłaby w sposób negatywny odbić się na sytuacji osobistej zobowiązanych czy ich rodzin. Jeśli zatem nie istnieją szczególne przesłanki natychmiastowego umorzenia zaległości tj. zobowiązanemu nie grozi niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, niemożność odbudowania majątku po klęsce żywiołowej czy też konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny – w sytuacji faktycznej skarżącego trudno dopatrywać się przesłanek do umorzenia zaległości. Tym samym, kontrolując prawidłowość zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, że organ orzekający wziął pod uwagę podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności i dokonał ich oceny, co znalazło swoje odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy, jak również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podnoszone okoliczności nie zostały pominięte przez organ orzekający, jednakże zostały one ocenione jako nie dające wystarczających podstaw do zastosowania instytucji umorzenia zaległości.
Podkreślić również należy, że przepisy art.28 ust. 2 i 3 ustawy o s.u.s. jak i art.28 ust.3 a ustawy o s.u.s. oraz przepisy rozporządzenia MGPiPS oparte są na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który może, ale nie musi umorzyć zaległości (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 06.05.2004r., sygn. II UZP 6/04). Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, czy także w przypadku ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami o kwestię umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. oraz przepisy rozporządzenia MGPiPS, ustawodawca używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja ZUS ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten, przy ustalonym stanie faktycznym, nie ma obowiązku umorzenia zaległych składek. Zakład nie ma także obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., czy też w rozporządzeniu MGPiPS, to jest stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Decyzja o umorzeniu (albo o odmowie umorzenia) należności z tytułu składek ma zatem charakter uznaniowy. Oznacza to, iż do organu orzekającego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Organ ten dysponuje pewnym marginesem swobody w odniesieniu do zaistniałej w danej sprawie sytuacji faktycznej. Nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności, świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi, prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22.12.2006r., sygn. III SA/WA 2427/06).
Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia faktu wygaśnięcia zobowiązania wskutek przedawnienia roszczenia Sąd uznał go za nieuzasadniony. Od dnia 1 stycznia 2012 r., stosownie do treści art. 24 ust. 4 u.s.u.s. , w brzmieniu nadanym przez art. 11 ustawy z 16.09.2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców okres przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne wynosi pięć lat, licząc od dnia, w którym składki stały się wymagalne. Niniejsze postępowanie dotyczy składek za czerwiec 2014 r., a więc w dacie orzekania przez organy I , jak i II instancji , ale też przez Sąd, nie upłynął pięcioletni termin, więc wszelkie rozważania w tej kwestii byłyby zbędne. Zdaniem Sądu niniejszy zarzut znalazł się jedynie na skutek bezrefleksyjnego przekopiowania go ze skargi tego samego skarżącego, ale dotyczące innego okresu należnego.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło