I SA/Bk 601/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 03 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od opłat sądowych w sprawie ze skargi L G na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B z dnia [...] kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2014 r. p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od opłat sądowych. L G wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od opłat sądowych podając, iż pozostaje sam w gospodarstwie domowym. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w A Sp. zo.o. w wysokości 1.400 zł miesięcznie. Wykazany wydatek skarżącego to rata kredytu w kwocie 4.450 zł. L G jest właścicielem [...] udziałów w A Sp. zo.o. o wartości nominalnej 50.000 zł, posiada również udział w A Sp. zo.o. spółka komandytowa oraz wierzytelność względem Skarbu Państwa z tytułu zwrotu nadwyżki podatku VAT w kwocie 1.149.273,42 zł. Wszystkie rachunki bankowe wnioskodawcy zostały zajęte w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Z uwagi na zajęcie rachunków bankowych wnioskodawca nie może prowadzić działalności gospodarczej, która była jego głównym źródłem dochodu. Skarżący nie posiada oszczędności, nie dysponuje majątkiem, który mógłby podlegać natychmiastowemu zbyciu w celu pokrycia wpisu od skargi. Pomimo podejmowanych prób nie znalazł się kupiec na zakup udziałów w spółce A Sp. zo.o. oraz A Sp. zo.o. spółka komandytowa (k. 77 – 80). Do akt sprawy wnioskodawca dołączył: bilans na dzień 31 maja 2017 r. (k. 43 – 45); rachunek zysków i strat na dzień 31 maja 2017 r. (k. 46); wykaz środków trwałych (k. 47); zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (k. 71 – 76). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 19 lipca 2017 r. (k. 83) wnioskodawca oświadczył, że wydatki na bieżące utrzymanie rodziny pokrywane są obecnie przez jego współmałżonkę E G. Skarżący pozostaje w rozdzielności majątkowej z małżonką. Mieszkanie w B stanowi własność E G. Miesięczna rata kredytu jest spłacana z wynagrodzenia skarżącego w wysokości 1.400 zł oraz z pomocy finansowej uzyskiwanej od osób najbliższych, bowiem na skutek zajęcia rachunków bankowych wszystkie środki, które znajdowały się na kontach bankowych zostały zajęte przez organ egzekucyjny. Wykazana w rachunku zysków i strat kwota 34.334,53 zł stanowi jedynie dochód dla celów podatkowych z tytułu różnic kursowych za 2016 r., ujętych w 2017 r. Koszty związane z bieżącym utrzymaniem skarżącego obecnie pokrywane są przez najbliższą rodzinę. Do czasu kiedy wnioskodawca dysponował środkami finansowymi, które zostały zajęte przez organ ponosił opłaty związane z bieżącym utrzymaniem, tj. czynsz – 438,42 zł; energia elektryczna – 91,54 zł; żywność – 1.000 zł. Skarżący nie posiada samochodów osobowych. Wysokość zadłużenia z tytułu zaciągniętego kredytu wynosi 254.946,19 zł. Do akt sprawy wnioskodawca dołączył: harmonogram rat kredytu (k. 88 – 89); fakturę za czynsz i energię elektryczną (k. 90 – 91); wypis z księgi wieczystej (k. 92 – 94); zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (k. 97 – 98). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 24 sierpnia 2017 r. (k. 99) wnioskodawca oświadczył, że opłaty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego to: czynsz – 432,42 zł; energia elektryczna – 91,54 zł; telewizja – 85,90 zł; ubezpieczenie zdrowotne – 297,39 zł; wyżywienie skarżącego małż. G – 2.000 zł. Skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej. E G uzyskuje rentę w kwocie 863,58 zł. Majątek małżonki wnioskodawcy stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m2, nie posiada ona zgromadzonych oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Małż. G nie posiadają wspólnych kont bankowych (k. 101 – 102). Do akt sprawy wnioskodawca dołączył: decyzje o waloryzacji renty E G (k. 103); wyciąg z CEIDG (k. 104); rozliczenie podatku za lipiec 2017 r. (k. 105 – 106); rozliczenia podatkowe małż. G za 2016 r. (k. 107 – 113); wyciągi z rachunków bankowych L G (k. 114 – 124). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym wnioskowane zwolnienie od opłat sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu L G oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką E G, Wnioskodawca ma orzeczoną rozdzielność majątkową z małżonką. Wysokość miesięcznego dochodu dwuosobowej rodziny to kwota 2.051,50 zł, w tym wynagrodzenie wnioskodawcy z tytułu pracy w A Sp. zo.o. w wysokości 1.400 zł netto (k. 80 i k. 86) oraz renta E G – 651,50 zł netto (k. 103). L G za rok 2016 osiągnął przychód w wysokości 51.155.760,76 zł, przy dochodzie 1.155.032,06 zł (k. 109 – 113); za ten rok E G uzyskała przychód w kwocie 8.117,76 zł (k. 107 – 108). Wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie 7.396,51 zł (czynsz – 432,42 zł; energia elektryczna – 91,54 zł; telewizja – 85,90 zł; ubezpieczenie zdrowotne – 297,39 zł; wyżywienie małż. G – 2.000 zł; rata spłaty kredytu – 4.489,26 zł). Skarżący spłaca kredyt zaciągnięty na prowadzenie działalności gospodarczej, z tego tytułu stan zadłużenia na miesiąc wrzesień br. wynosił 254.946,18 zł, miesięczna rata spłaty tego zobowiązania to 4.489,26 zł (k. 88 – 89). Koszty związane z bieżącym utrzymaniem małż. G (ponad kwotę uzyskiwanego dochodu) są pokrywane przez najbliższą rodzinę. Wszystkie rachunki bankowe posiadane przez L G zostały zajęte w związku z prowadzonym na podstawie skarżonej decyzji postępowaniem egzekucyjnym kwoty 1.281.448 zł (k. 78 i k. 86). W skład majątku rodziny wchodzi mieszkanie o powierzchni [...] m2 należące do E G i [..] udziałów w A Sp. zo.o. o wartości nominalnej 50.000 zł oraz prawo majątkowe w postaci udziału ([...]%) w A Sp. zo.o. spółka komandytowa będące własnością skarżącego. Skarżący posiada wierzytelności względem Skarbu Państwa na sumę 1.149.273,42 zł z tytułu zwrotu nadwyżki podatku VAT za okresy 2015 r. i 2016 r., zwrot tego podatku został jednak wstrzymany do czasu zakończenia kontroli podatkowych. Współmałżonkowie nie posiadają zgromadzonych oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Skarżący z dniem [...] marca 2017 r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą Aa K L G z siedzibą w B (k. 104). Na miesiąc lipiec br. z tytułu posiadania udziałów w A Sp. zo.o. spółka komandytowa wnioskodawca poniósł stratę w kwocie 65.978,98 zł, przy przychodzie 1.992.828,72 zł (k.105). Z dołączonych do akt sprawy rachunków bankowych L G za okres maj – lipiec br. wynika, że na konto wnioskodawcy wpłynęło 11.500 zł (k. 121 i k. 123). W sprawie niniejszej należało stwierdzić, iż sytuacja majątkowa wnioskodawcy pozwala na uiszczenie na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi w wysokości 12.815 zł (k. 35), a także na pokrycie innych opłat sądowych w sprawie niniejszej. Przede wszystkim należy podnieść, iż L G w roku 2016 osiągnął przychód w wysokości 51.155.760,76 zł, przy dochodzie 1.155.032,06 zł. W roku bieżącym (stan na miesiąc lipiec) z tytułu posiadania udziałów ([...]%) w A Sp. zo.o. spółka komandytowa wnioskodawca osiągnął przychód 1.992.828,72 zł, przy wykazanej stracie 65.978,98 zł. Są to znaczne kwoty świadczące o dużym potencjale finansowym skarżącego. Dodatkowo rodzina skarżącego posiada majątek tj. mieszkanie o powierzchni [...] m2 należące do E G i 500 udziałów w A Sp. zo.o. o wartości nominalnej 50.000 zł, prawo majątkowe w postaci udziału ([..]%) w A Sp. zo.o. spółka komandytowa będące własnością skarżącego oraz wierzytelności względem Skarbu Państwa na sumę 1.149.273,42 zł – zwrot nadwyżki podatku VAT (ich wypłata została zablokowana). Ponadto, w okresie maj – lipiec br. na konto wnioskodawcy wpłynęło 11.500 zł. W tych okolicznościach faktycznych prowadzący postępowania wpadkowe z zakresu prawa pomocy za niewiarygodne i sprzeczne z doświadczeniem życiowym uznał wyjaśnienia skarżącego, iż jego najbliższa rodzina co miesiąc ponosi opłaty związane z utrzymaniem bieżącym małż. G w wysokości około 5.340 zł (dochód skarżącego i jego małżonki to razem 2.051,50 zł, przy deklarowanych wydatkach w kwocie 7.396,51 zł). Opisana wyżej sytuacja majątkowa wnioskodawcy pozwala bowiem na uznanie, iż jest on sam w stanie pokryć koszty bieżącego utrzymania jak również i opłaty sądowe w sprawie niniejszej. Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazać się szczególną zapobiegliwością i przezornością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, gdyż wiąże się ona ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym ponoszenia kosztów sądowych (vide: T. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 632; postanowienie NSA z dnia 06 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/2004, publ. www. cbois.nsa.gov.pl). Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. (sygn. akt I FZ 260/08) wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (LEX nr 479125). Dodatkowo trzeba pamiętać, iż prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżących, nie można zaliczyć wnioskodawcy, którego rodzina ma stałe źródło utrzymania oraz majątek. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź, gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide: postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, www. cbois.nsa.gov.pl). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 publ. www. cbois.nsa.gov.pl "prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu". Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.-