I SA/Bk 620/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trójką dzieci. Skarżący podniósł, iż obecnie nie posiada wolnych środków finansowych, którymi mogłaby pokryć koszty sądowe powstałe w sprawie niniejszej, z uwagi na brak dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej w 2014 roku. Ponadto, wnioskodawca posiada zadłużenie wobec organów podatkowych na kwotę 113.000 zł, a jego rachunek bankowy prowadzony w związku z działalnością gospodarczą został zajęty. Majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni [...] m 2, nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, budynek inwentarsko – składowy, [...] ha gruntów leśnych, samochód [...], ciągnik rolniczy oraz koparka. Aktualnie z prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawca nie uzyskuje żadnego dochodu, a jedynym dochodem rodziny są dopłaty unijne do gruntów rolnych w wysokości 1.200 zł. Powyższe okoliczności, a w szczególności strata w działalności gospodarczej, niski dochód rodziny, w połączeniu z brakiem zgromadzonych oszczędności i zadłużeniem uzasadniają – w ocenie skarżącego – wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 13-14). Do wniosku skarżący dołączył zestawienie dochodu oraz zaliczki na podatek dochodowy narastająco od początku roku 2014 (k. 15). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 23 grudnia 2014 r. Z. K. oświadczył, że nie prowadzi hodowli zwierząt, nie posiada maszyn rolniczych poza narzędziami ręcznymi do wykonywania drobnych prac ogrodowych. Skarżący uzyskuje niewielki dochód ze sprzedaży traw, w wysokości nie powodującej powstanie obowiązku podatkowego. Z dochodu tego w części pokrywane są bieżące wydatki. Pozostałe wydatki pokrywane są z dochodów z działalności rolniczej i pozarolniczej wnioskodawcy (k. 19). Do bieżących miesięcznych wydatków należy zaliczyć: energię elektryczną – około 300 zł, usługi telekomunikacyjne – około 160 zł, Urząd Gminy R. – 84 zł, Cyfrowy Polsat – 69,90 zł, woda i kanalizacja – około 40 zł, ubezpieczenie budynków i OC – 35 zł (rocznie 419 zł), zobowiązanie podatkowe za nieruchomości – 2.350 zł (rocznie 28.205 zł) k. 20 - 23. Skarżący otrzymał dopłaty do gruntów rolnych w kwocie 2.375,33 zł (k. 26). Za 2014 rok skarżący nie uzyskał żadnego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, a rok ten zamknął się stratą w kwocie 13.379 zł (k. 33). Z zeznania podatkowego za 2013 r. wynika, że skarżący uzyskał przychód w kwocie 396.585 zł, a dochód za ten okres wynosił 138.147,76 zł (k. 28-30). Do akt sprawy skarżący przedłożył dodatkowo wyciągi z rachunków bankowych żony i swojego (k. 31 i k. 34). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż źródłem miesięcznego utrzymania pięcioosobowej rodziny pozostaje dochód z dopłat unijnych w kwocie 1.200 zł, dochód ze sprzedaży traw (w bliżej nieokreślonej wysokości) oraz dochód z działalności rolniczej i pozarolniczej wnioskodawcy w nieznanej wysokości, bowiem aktualnie skarżący wskazał, iż w tym zakresie faktycznie nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący od stycznia do listopada 2014 r. uzyskał stratę z działalności gospodarczej w wysokości 13.379 zł (k. 33). Z rozliczenia działalności gospodarczej za okres styczeń - grudzień 2013 r. wynika, iż przychód wynosił 396.585 zł, a dochód za ten okres wynosił 138.147,76 zł (k. 28 - 30). Wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie ponad 3.000 zł, bez kosztów zakupu żywności, środków czystości i ubrań. W skład majątku rodziny wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni [...] m 2, nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, budynek inwentarsko – składowy, [...] ha gruntów leśnych, samochód [...], ciągnik rolniczy oraz koparka. Z. K. poza tym nie posiada przedmiotów wartościowych czy też oszczędności i jest zadłużony wobec organów podatkowych na kwotę 113.000 zł. Mając powyższe na uwadze w sprawie niniejszej należało stwierdzić, iż treść złożonego przez Z. K. oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej rodziny, w szczególności w zakresie wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy podkreślić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legły rozbieżności między deklarowanym dochodem miesięcznym (obecnie 1.200 zł z dopłat, choć w decyzji przyznana jest kwota ponad 2.000 zł na cały rok), a wykazanymi wydatkami, które wynoszą ponad 3.000 zł. Tym bardziej, że z oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę wynika, iż działalność gospodarcza od 2014 r. nie przynosi żadnego dochodu, ale jednocześnie stanowi podstawę utrzymania rodziny. Zestawiając osiągnięty dochód w wysokości 1.200 zł z wykazanymi miesięcznymi wydatkami (3.000 zł), należało stwierdzić, iż te wydatki przekraczają znacznie deklarowane dochody. Skarżący przy tym nie wykazał, z jakich środków pokrywane jest bieżące utrzymanie rodziny i prowadzona działalność gospodarcza. Z. K. nie wykazał przy tym, aby zalegał ze spłatą jakichkolwiek bieżących rachunków. Ponadto zestawienia przychodów i dochodów działalności skarżącego za rok 2013 r. wskazuje, iż skarżący obracał dość dużymi kwotami pieniędzy, gdyż jego przychód z działalności gospodarczej zamykał się kwotą 396.585 zł, a dochód wynosił 138.147,76 zł (k. 28 - 30). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13.06.2008 r. w sprawie II FZ 193/08 NSA wskazał, iż rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, muszą być uwzględniane przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (LEX nr 493771). Ponadto, w postanowieniu z dnia 24.06.2008 r. (sygn. akt I FZ 260/08) wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (LEX nr 479125). Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej rodziny, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które to mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych, które w sprawie niniejszej na obecnym etapie kształtują się na poziomie 782 zł – wpis od skargi (k. 9). Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają majątek. Niewątpliwie koszty sądowe, nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, gdyż prawo pomocy stanowi instytucję zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. W tych okolicznościach niewątpliwie natomiast należy wskazać, iż skarżący nie udowodnił, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Przedstawione bowiem przez Z. K. okoliczności odnośnie jego dochodów oraz jego wydatków przeczą zasadom logiki i życiowego doświadczenia (podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 240/09, postanowieniu z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II OZ 952/08 i postanowieniu z dnia 31 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 272/08). Końcowo jeszcze raz należy zaakcentować, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu w oparciu o złożone oświadczenia strony oraz ewentualne dokumenty potwierdzające zawarte w nich dane. W sprawie niniejszej z przedstawionych wyżej przyczyn wniosek Z. K. uznano za niewiarygodny i na podstawie art. 245 § 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.