I SA/Bk 63/18

WyrokWSA w Białymstoku2018-05-16

Skład orzekający: Dariusz Zalewski, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Andrzej Melezini

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ ma prawo ustalić kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, jeśli pierwotna decyzja przyznająca te płatności została uchylona, a późniejsza decyzja przyznała niższą kwotę?
Ratio decidendi
Organ ma prawo ustalić kwotę nienależnie pobranych płatności, jeśli pierwotna decyzja przyznająca środki została uchylona lub w inny sposób wyeliminowana z obrotu prawnego, a wypłata nastąpiła na jej podstawie. W postępowaniu o zwrot nienależnie pobranych środków, sąd nie bada zasadności uchylenia pierwotnej decyzji, lecz jedynie jej skuteczność prawną. Wypłata płatności na podstawie nieostatecznej decyzji, która następnie została uchylona, skutkuje obowiązkiem zwrotu nadwyżki, chyba że spełnione są ściśle określone wyjątki, np. błąd organu niewykrywalny dla beneficjenta.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2015 rok. Pierwotna decyzja przyznała skarżącemu kwotę 161 375,04 zł, która została wypłacona. Następnie decyzja ta została uchylona, a kolejna decyzja przyznała niższą kwotę 121 031,28 zł. Organ ustalił, że kwota 40 343,76 zł stanowiła nienależnie pobraną płatność. Skarżący kwestionował tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak podstaw do uznania płatności za nienależnie pobraną oraz niezastosowanie wyjątku od obowiązku zwrotu płatności z powodu błędu organu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Mateusz Kownacki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego na 2015 rok oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał K. G. (dalej powoływany także jako Skarżący) płatność rolnośrodowiskową PROW 2007-2013 na rok 2015 na kwotę [...] zł. Decyzja została doręczona w dniu 17 czerwca 2016 r., zaś płatność rolnośrodowiskowa w ww. kwocie została przekazana na rachunek bankowy Skarżącego wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 30 czerwca 2016 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., w wyniku rozpoznania odwołania Skarżącego, decyzją z dnia [...] września 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową PROW 2007-2013 na rok 2015 na kwotę [...] zł. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., który decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na niniejszą decyzję złożona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 509/17 oddalił skargę. W dniu [...] kwietnia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wystosował do Skarżącego zawiadomienie nr [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej. Jednocześnie poinformował o możliwości zapoznania się z materiałami zgromadzonymi w przedmiotowej sprawie oraz do złożenia końcowego oświadczenia zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. Po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 40 343 76 zł. Od powyższej decyzji pełnomocnik Skarżącego złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie między innymi art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2016 r., poz. 1387 ze zm., dalej powoływana jako u.w.r.o.w.) art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2016 r., poz. 1512 ze zm., dalej powoływana jako ustawa o ARiMR) oraz art. 7, 8,11, 77 § 1, 80,107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej powoływana jako k.p.a.). Decyzją z dnia [...] października 2017 r. Nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wyjaśnił, że z akt sprawy niewątpliwie wynika, że Skarżący pobrał płatność z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości wyższej od należnej o kwotę 40 343 76 zł. Skarżonemu została przelana kwota 161 375,04 zł na podstawie decyzji nieostatecznej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] czerwca 2016 r., która to decyzja w wyniku złożonego przez Skarżącego odwołania została uchylona. Kolejną decyzją, z dnia [...] listopada 2016 r. Skarżącemu została przyznana płatność w wysokości 121 031,28 zł. a zatem kwota 40 343 76 zł jest kwotą nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskową za 2015 r. Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie uchylona lub wyeliminowana z obrotu prawnego przy zastosowaniu nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji. Zaznaczyć jednak należy, iż w takim przypadku zadaniem Dyrektora ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności uchylenia lub wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy uchylenie lub wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne. Zaznaczył, że art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem nienależne lub nadmierne pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy w oparciu o decyzję, która następnie została uchylona, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Organ odwoławczy, wskazując na brzmienie art. 28a u.w.r.o.w. stwierdził, że ustalona kwota nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok 2015 w wysokości 40 343,76 zł przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 11 ust. 2 w związku z art. 36 pkt g) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez Skarżącego nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej za 2015 rok. Przekazanie płatności za 2015 rok w dniu 30 czerwca 2016 r. na rachunek bankowy wskazany przez Skarżącego we wniosku o wpis do ewidencji producentów nie wynikało z pomyłki ARiMR lecz było wykonaniem nieostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Organ odwoławczy wskazał również, że w sprawie nie można uznać, że została spełniona druga przesłanka wymieniona w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, gdyż błąd ten mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Z akt sprawy wynika, że Skarżący w 2015 r. nie zachował w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody. Potwierdzeniem powyższego jest brak we wniosku deklaracji działek ewidencyjnych nr [...] położonych w obrębie W. [...], gmina G., powiat m., woj. p. Stwierdzenie w roku 2015, że Skarżący po raz kolejny nie zachował w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych stanowiło podstawę do nałożenia sankcji w wysokości 20% zgodnie z § 38 ust 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz dodatkowo zmniejszenia płatności o kwotę stanowiącą 20% kwoty, którą rolnik otrzymałby, gdyby to uchybienie nie wystąpiło w przypadku ponownego stwierdzenia tego samego uchybienia po raz drugi. Organ zaznaczył, że Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności oświadczył, że znane są mu zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego - a zatem był świadomy ciążących na nim obowiązków wynikających z podjęcia 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Odnosząc się do zarzutów odwołania naruszenia art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80 k.p.a. organ II instancji wskazał, iż są one bezpodstawne, bowiem zaskarżona decyzja uwzględnia cały materiał dowodowy, a wydając decyzję organ I instancji oparł się na obowiązujących przepisach prawnych, czemu dał wyraz w podstawie prawnej decyzji, a uzasadnienie faktyczne potwierdził uzasadnieniem prawnym. Także zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. jest niezasadny, bowiem Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w uzasadnieniu decyzji wyczerpująco wywiódł z jakiej decyzji, za jaki rok i na podstawie jakich przepisów ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności. Organ za niezasadne uznał również pozostałe zarzuty odwołania. Na powyższą decyzję, pełnomocnik Skarżącego wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją wydanie decyzji organu I instancji. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 7 k.p.a. - zasady obiektywizmu w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR poprzez niezałatwienie sprawy po myśli Skarżącego na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść Skarżącego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków i niezasadnym przyjęciu, iż ustalenia dokonane przez ARiMR są zgodne ze stanem faktycznym - co spowodowało wydanie przez organ błędnej decyzji naruszającej interes Skarżącego; - art. 8 k.p.a. poprzez nie prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, polegające na ustaleniu kwoty rzekomo nienależnie pobranych płatności na podstawie różnych decyzji administracyjnych przyznających Skarżącemu płatności w różnych wysokościach - decyzja (uchylona) z dnia [...].06.2016 r. (kwota 161 375,04 zł) i z dnia [...].11.2016 r. (kwota 121 031,28 zł) pomimo niezmiennego stanu faktycznego; - art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, to jest wybiórczej oceny dowodów, nie uwzględnienie okoliczności, że decyzja o odzyskaniu płatności nie została przekazana Skarżącemu w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności, co skutkowałoby tym, że Skarżący zgodnie z art. 7 ust. 3 akapit 2 rozporządzenia komisji (UE) nr 809/2014, nie byłby zobowiązany do zwrotu rzekomo nienależnie pobranych płatności; - art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy tzn. nie ustaleniu czy otrzymana przez Skarżącego kwota płatności jest rzeczywiście nienależnie pobrana; - art. 8, 11 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, nie wyjaśnieniu zasadności przesłanek którymi kierował się organ - wydając krzywdzącą decyzję nie mającą oparcia na stanie rzeczywistym sprawy - co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa; - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezpodstawnym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, mimo że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, jak również przepisów prawa materialnego; - art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR w związku z art. 28 ust. 1 u.o.w.o.w. poprzez ich bezpodstawne zastosowanie w sytuacji kiedy brak jest podstaw do stwierdzenia, że wypłacona kwota pomocy jest przyznana nienależnie; - art. 28 ust. 2 u.o.w.r.o.w. poprzez jego błędną wykładnię tj. przyjęcie, że okoliczności danej sprawy wskazują, że spełnione są przesłanki do uznania, że przyznana pomoc jest nienależnie przyznana; - art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji kiedy decyzja o odzyskaniu nienależnie przyznanej płatności została przekazana Skarżącego w terminie dłuższym niż 12 miesięcy od dokonania płatności, w związku z czym żądanie zwrotu płatności jest bezpodstawne; - § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. 2015 poz. 908), poprzez jego błędne zastosowanie tj. przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie ponownie doszło do tego samego uchybienia po raz drugi - konsekwencją czego było zastosowanie 20% sankcji i na tej podstawie ustalenie kwoty rzekomo nienależnie pobranych środków. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zasadniczy spór w sprawie pomiędzy Skarżącym a organami ARiMR sprowadza się do oceny, czy istniały podstawy do ustalenia Skarżącemu nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za 2015 r. w wysokości 40 343 76 zł. W ocenie Sądu rację w powyższym sporze przyznać należy organom. Na wstępie należy wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014, poz. 1438 ze zm.) jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wtedy, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku zadaniem Prezesa ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 2930/08; LEX nr 569646). W wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje nie tylko wówczas, gdy te środki zostaną przyznane, a następnie wypłacone, na podstawie decyzji administracyjnej później ostatecznie wyeliminowanej z obrotu prawnego, ale również wtedy, gdy środki te zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie stwierdzone zostanie, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa (sygn. II GSK 307/13, publ. CBOIS). Sąd orzekający w tej sprawie podziela powyżej wskazane stanowisko. Z akt sprawy wynika, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową PROW 2007-2013 na rok 2015, na mocy nieostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. w kwocie 161 375.04 zł, która to kwota została przelana na konto Skarżącego w dniu 30 czerwca 2016 r. Wskutek złożonego odwołania, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową PROW 2007-2013 na rok 2015 w kwocie 121 031,28 zł. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., który decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na niniejszą decyzję złożona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 509/17 oddalił skargę. Tym samym, decyzja przyznająca Skarżącemu płatność w wysokości 121 031,28 zł. uzyskała walor ostateczności. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 1 i 3 u.o.w.r.o.w. Zgodnie z nim, pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej. Z powyższych regulacji wynika, że Dyrektor ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest, jak już wskazano, ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W takim przypadku zadaniem organu nie jest już kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu (por. m.in. wyrok NSA z dnia 26 marca 2013 r. sygn. II GSK 2416/11, wyrok NSA z dnia 20 listopada 2013 r. sygn. II GSK 1132/12). W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] uchylająca decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] przyznającą Skarżącemu płatność w wysokości 161 375,04 zł jest decyzją ostateczną. Identyczny walor posiada decyzja Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], przyznającą Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w kwocie 121 031,28 zł. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia § 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie mogły odnieść zamierzonych skutków w niniejszym postępowaniu. Ocena istnienia przesłanek warunkujących przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w prawidłowej wysokości nie następuje w postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Podobnie należało ocenić zarzuty naruszenia pozostałych przepisów prawa materialnego. Wbrew twierdzeniom skargi, poczynione w sprawie ustalenia bezsprzecznie wskazują, że Skarżący nienależnie otrzymał płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za 2015 r. w wysokości 40 343 76 zł., która to kwota stanowi różnicę pomiędzy płatnością pierwotnie przyznaną i wypłaconą Skarżącemu (161 375,04 zł) a kwotą wynikającą z ostatecznej decyzji przyznającej płatność za tenże rok (121 031,28 zł). Skarżący nie wykazał, że powyższa kwota została przyznana Skarżącemu należnie i w prawidłowej wysokości. Tym samym za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR oraz art. 28 ust. 2 u.o.w.r.o.w. Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. Stosownie do treści art. 7 ust. 3 ww. rozporządzenia obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W orzecznictwie wskazuje się, że celem, określonego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tę część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności – wyrok WSA w Lublinie z 17 kwietnia 2018 r., III SA/Lu 240/17, publ. CBOIS. Przyjąć zatem należało, że możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik - przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna. Także w orzecznictwie NSA podkreśla się, że możliwość wyłączenia zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia dwóch przesłanek – płatność musi być dokonana na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika (wyrok NSA z 15 czerwca 2011 r., II GSK 594/10, z dnia 24 kwietnia 2013 r., II GSK 315/13). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie można mówić o błędzie czy pomyłce organu ARiMR przy wypłacie płatności za 2015 r. w dniu 30 czerwca 2016 r. Płatność ta została wykonana na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, jednakże powyższe, w świetle art. 110 § 1 k.p.a., z którego wynika, że organ jest związany decyzja od chwili jej doręczenia stronie, nie pozbawiało możliwości organu wykonania tejże decyzji poprzez wypłatę przyznanej płatności. W późniejszym terminie decyzja przyznająca płatność w wysokości 161 375,04 zł została uchylona i wydana nowa decyzja, przyznająca płatność w wysokości 121 031,28 zł, jednakże zmiana wysokości płatności nie wynikała z błędu czy pomyłki organu, lecz koniecznością dodatkowego pomniejszenia płatności o 20%. To Skarżący nie zrealizował 5 letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego na zadeklarowanych pierwotnie użytkach rolnych, tym samym wiedząc o zasadach realizacji programu rolnośrodowiskowego, świadomy był a przynajmniej powinien być, związanych z tym konsekwencji, w szczególności związanymi z obniżeniem wysokości przyznanej płatności. Dlatego też, wypłatę Skarżącemu płatności w zawyżonej wysokości nie można traktować jako błędu lub pomyłki organu. Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. Z powołanych przepisów wynika, że organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności poprzez zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jednocześnie organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić organom takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie decyzji wskazuje na jakich ustaleniach faktycznych oparte zostało rozstrzygnięcie oraz zawiera analizę okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wskazuje także na fakty, które organ odwoławczy trafnie ocenił, jako podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Raz jeszcze należy podkreślić, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia nienależnie pobranych płatności organ nie kontroluje zasadności i wysokości przyznanych płatności, a wyłącznie ustala, czy wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej płatność w nienależnej wysokości nastąpiło w sposób prawidłowy i skuteczny. Powyższa kwestia nie budzi wątpliwości Sądu, także Skarżący w złożonej skardze nie przedstawił żadnych argumentów podważających skuteczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu I instancji przyznającej Skarżącemu płatność w zawyżonej wysokości. Przy braku przesłanek pozwalających na odstąpienie organu od żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności przez Skarżącego, stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W tych okolicznościach nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło