I SA/Bk 820/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2015 r. sprzeciwu Spółki Akcyjnej R. w G. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 września 2015 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych sprawie ze skargi Spółki Akcyjnej R. w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności spółki jako komplementariusza S.A. R. B. Spółka Komandytowa w B. za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za niektóre okresy rozliczeniowe: 2012, 2013 oraz 2014 r., za odsetki za zwłokę od tych zaległości i za koszty postepowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Spółka Akcyjna R. z siedzibą w G. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie radcy prawnego (k. 3). W złożonym do akt sprawy urzędowym formularzu wniosku PPPr skarżąca spółka zmieniła zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 12). W tej sytuacji rozpoznaniu podlega wniosek Spółki Akcyjnej R. z siedzibą w G. o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka podała, że nie prowadzi działalności i nie osiąga dochodów. Strona skarżąca nie posiada środków pieniężnych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, nie posiada również rachunków bankowych – umowa o prowadzenie rachunku bankowego została wypowiedziana przez bank. Rok obrotowy 2013 – 2014 spółka zakończyła stratą 1.192,25 zł. Bilans za rok obrotowy 2014 – 2015 na dzień 10 sierpnia br. nie został jeszcze sporządzony. Kapitał zakładowy spółki wynosi 110.000 zł, majątek przedsiębiorstwa ma wartość 69.693,50 zł (k. 12 – 13). Postanowieniem z dnia 22 września 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując że w złożonym wniosku nie wskazano przesłanek, które mogłyby uzasadniać przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ramach posiadanych zasobów (majątek o wartości 69.693,50 zł) Spółka powinna zapewnić środki na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Na powyższe postanowienie, skarżąca Spółka złożyła sprzeciw, w którym podniosła, że nie prowadzi żadnych rachunków bankowych oraz, że rok obrotowy zakończył się stratą w wysokości 1.192,25 zł. Wskazała, że posiada niewielki majątek o wartości 69.693,50 zł oraz, że nie ma obowiązku spieniężyć swego majątku, by uzyskać środki na pokrycie kosztów sądowych. Podniosła, że bez znaczenia pozostaje fakt, że przedmiotem działalności spółki jest budownictwo, zarządzanie nieruchomościami oraz wynajem nieruchomości, bowiem w chwili obecnej Spółka nie prowadzi działalności i nie osiąga z tego tytułu dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wobec wniesienia sprzeciwu od ww. postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącą Spółkę wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym do 15 sierpnia 2015 r. – art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie przesłanka ta nie zachodzi z tego względu, że wbrew argumentacji przedstawionej we wniosku oraz sprzeciwie, Spółka posiada środki, które pozwoliłby jej we własnym zakresie wywiązać się z obowiązku wynikającego z art. 199 p.p.s.a. Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest odpłatność, tzn. sąd podejmuje określone przepisami czynności jedynie wówczas, gdy strona lub uczestnik postępowania wniosą stosowną, przewidzianą dla danej czynności, opłatę (np. wpis od skargi). Wyjątki od tej zasady wynikają z konkretnych przepisów ustawy p.p.s.a. (art. 239) lub też mają charakter prawa pomocy. Celem prawa pomocy jest umożliwienie osobom o niskich dochodach i trudnej sytuacji materialnej poddania ich sprawy rozpatrzeniu przez sąd oraz umożliwienie realizacji innych uprawnień w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez konieczności uiszczania opłat. Z uwagi na to, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego, jego przyznanie następuje w sytuacjach wyjątkowych, szczególnych, po uprzednim wnikliwym zbadaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. W konsekwencji, co wymaga podkreślenia, to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa wyłączny ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania powstających w związku z zainicjowaną sprawą. Okoliczność, czy warunki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione, podlega ostatecznie ocenie sądu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Spółka pomimo trudności finansowych (brak środków pieniężnych na rachunkach) w dalszym ciągu prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Samo oświadczenie spółki, że nie prowadził działalności i nie osiąga dochodów, nie poparte żadnymi dokumentami w tym zakresie, nie dowodzi o jej zaprzestaniu. Nie wykazała także, że jest niewypłacalna. Wskazać należy, że mimo wykazywania przez Spółkę trudności finansowych (brak środków pieniężnych na rachunkach) oraz straty za rok obrotowy 2013 – 2014 w wysokości 1.192,25 zł, Spółka nie udowodniła, że zalega z jakimikolwiek płatnościami, co uprawnia do wniosku o jej płynności finansowej. Wskazana strata nie jest okolicznością rozstrzygającą o sytuacji finansowej skarżącej. Jak wskazał NSA w postanowieniu z 19 lipca 2011 r. w sprawie II GZ 355/11 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA) "strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej". W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. W przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinien bowiem się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2013 r., sygn. akt I FZ 377/14, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem sądu znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia nie dają podstaw do zwolnienia Spółki od kosztów sądowych. Nie może ujść uwadze w szczególności majątek Spółki w wysokości 69.693,50 zł. Już ta okoliczność uniemożliwia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.