I SA/Bk 9/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Józef Orzel, Sędziowie sędzia NSA Janusz Lewkowicz, asesor WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych oddala skargę Pismem z dnia [...].04.2004 r. J. O. zwrócił się do Wójta Gminy M. z prośbą o umorzenie podatku od środków transportowych za 2003 rok. Podatnik uzasadniał, iż jego sytuacja materialna jest tragiczna. Od czterech lat, z uwagi na stan zdrowia nie pracuje, a jednocześnie ponosi koszty leczenia. Jedynym dochodem są zarobki żony, które nie wystarczają na podstawowe wydatki - życie i leki. Podatnik zwrócił uwagę, iż za lata poprzednie miał umarzany z tego tytułu podatek, a w związku z przewidywaną nowelizacją "Prawa o ruchu drogowym" będzie mógł on wycofać przedmiotowy pojazd z ruchu. Nie będzie wówczas naliczany podatek i problem "sam się rozwiąże". Wójt Gminy M. rozpatrując po raz drugi tę sprawę, po tym jak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło poprzednią decyzję organu I instancji, kolejną decyzją z dnia [...].08.2004 r. Nr [...] odmówił wnioskodawcy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od środków transportowych za rok 2003 w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podatkowy wskazał, że w przypadku J.O. nie wystąpił ważny interes podatnika, który uzasadniałby umorzenie tej zaległości podatkowej na podstawie art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa. Zdaniem organu dochód przypadający na jednego członka rodziny J. O. pozwala mu na uregulowanie należności podatkowych powstałych w związku z faktem posiadania samochodu ciężarowego. J.O. posiada bowiem gospodarstwo rolne o pow. 4,95 ha użytków rolnych, z którego roczny dochód wynosi 1.870 zł. Żona podatnika T. O. osiąga przeciętny dochód netto z pracy w Gminnej Spółdzielni "S" w M. w wysokości 805.03 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji J.O. wniósł o jej uchylenie i rozpatrzenie jego wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. Jego zdaniem we wniosku o umorzenie wykazał, iż nie jest w stanie uregulować należnego podatku. Podkreślił, iż posiada co prawda grunty położone w powiecie T. woj. [...], jednak nie uzyskuje on z nich jakichkolwiek dochodów, bowiem są one nieodpłatnie użyczane. Ponadto w związku ze swą chorobą leczy się u "znachorów", a koszt jednej wizyty wynosi ok. 100 zł. W sytuacji zapłaty podatku, dochody rodziny spadłyby poniżej minimum egzystencji. Po rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wydaną w dniu [...].11.2004 r. decyzją Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, iż zgodnie z przepisem art.67 ustawy Ordynacja podatkowa, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Zdaniem organu jest to przepisy o charakterze uznaniowym, w którym ustawodawca posługuje się pojęciem "interes podatnika". Mówiąc o "interesie podatnika" należy przyjąć, że będzie to stan oczekiwania przez niego zachowania posiadanych już korzyści (walorów) lub wyczekiwanie na pojawienie się jakiegoś dobra. Nie każdy jednak "interes podatnika" będzie podlegać ochronie. Musi wystąpić przypadek uzasadniony "ważnym interesem podatnika". Należy więc przyjąć, iż umorzenie zaległości podatkowych uzasadnione będzie w takich okolicznościach, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Z kolei nakaz uwzględnienia "interesu publicznego" oznacza dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Wstrzymywanie się z płatnością jakichkolwiek należności wobec Skarbu Państwa nie jest akceptowane zarówno przez innych podatników regulujących swoje zobowiązania terminowo, jak też przez organ podatkowy. W efekcie bowiem całe społeczeństwo ponosi skutki tego rodzaju działań, a ulga podatkowa nie może być traktowana jako forma nieoprocentowanego kredytu. Według Kolegium ocenę, czy w danej sytuacji mamy do czynienia z "ważnym interesem podatnika" ustawodawca pozostawił organom podatkowym. Oznacza to, że jeżeli wystąpią pewnego rodzaju zdarzenia lub okoliczności nadzwyczajne, organ podatkowy może ale nie musi zastosować jednej z form ulg. Odnosząc powyższe do ustalonego w sprawie stanu faktycznego Kolegium zwróciło uwagę, iż podatnik posiada w Gminie S. gospodarstwo rolne o powierzchni 4,95 ha użytków rolnych, w tym przeliczeniowych 2,32 ha, a żona podatnika z tytułu zatrudnienia osiąga dochód netto w wysokości 805,03 zł. W ocenie Kolegium umorzenie podatku w tej konkretnej sytuacji nie znajduje uzasadnienia. Na powyższą decyzję J. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Skarżący podniósł w niej, iż decyzja Kolegium jest niezgodna ze stanem faktycznym. Nieprawdą jest, że podatnik posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 4,95 ha. Skarżący wskazuje, iż posiada grunt o powierzchni 2,60 ha, w tym 2,41 ha użytków rolnych, a przeliczeniowych 1,68 ha. Informuje ponadto, iż grunt znajduje się 300 km od miejsca zamieszkania i z tego tytułu nie posiada żadnych dochodów. Skarżący podniósł także, iż jego stan zdrowia jest fatalny. Choruje od 5 lat i w związku z tym nigdzie nie pracuje. Od kilku miesięcy porusza się za pomocą laski i jest pod opieką lekarza. Zdaniem Skarżącego, organy państwa winny otoczyć opieką obywatela i zastosować umorzenie ze względu na interes podatnika. Zarobki jego żony wynoszą 800 zł - w przeliczeniu na osobę 400 zł, co jest minimum biologicznym. Zdaniem skarżącego decyzja Wójta M. nie jest obiektywna, ponieważ organ ten zmniejsza wymiar podatku podatnikom, którzy są w lepszej sytuacji od niego, w tym dużej firmie, co jest niezgodne z interesem społecznym, ponieważ do kasy Urzędu Gminy nie wpłynie 100 tysięcy złoty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie. Organ podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji wyjaśnił dodatkowo, iż J. O. w okresie od 01.01.2001 r. do 31.12.2003 otrzymał jako przedsiębiorca pomoc w łącznej kwocie 10.022,00 zł. Zaległość, o umorzenie której zwrócił się podatnik, powstała w związku z posiadaniem przez niego ciągnika siodłowego [...]. Podatnik oświadczył, iż od 2000 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, do której wykorzystywany był ciągnik siodłowy, jednakże nie poczynił żadnych starań, aby zmniejszyć ciążące na min zobowiązanie podatkowe. Jedyną metodą zwolnienia się przez stronę od zapłaty podatku, są żądania zastosowania ulg w spłacie należności podatkowych. Takiego stanu rzeczy nie można akceptować. Umorzenia podatku nie można traktować jako decydującego czynnika naprawy sytuacji ekonomicznej podatnika. Zasadą jest płacenie podatków, a umorzenie podatku można zastosować w sytuacji wyjątkowej. Zawarte w decyzji stwierdzenie, iż J. O. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 4,95 ha, w tym przeliczeniowych 2,32 ha Kolegium oparło na zaświadczeniu wystawionym przez Urząd Gminy S. Natomiast argument, iż umarzane są podatki podatnikom w znacznie lepszej sytuacji lub też dużym firmom nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, ponieważ każdą sprawę dotyczącą ulgowych form spłaty traktuje się w sposób indywidualny i umorzenie lub rozłożenie zaległości na raty innemu podatnikowi nie jest argumentem wystarczającym do umorzenia zaległego podatku Skarżącemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 120 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz.60) organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza, iż organ prowadzący postępowanie podatkowe może podejmować takie rozstrzygnięcia, na jakie w danej sprawie zezwalają obowiązujące przepisy prawa materialnego i procesowego. Podstawą materialno-prawną zapadłych w niniejszej sprawie decyzji organów podatkowych jest przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten daje możliwość umorzenia ciążących na podatniku zaległości podatkowych, jeśli jest to uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Wynikająca z tego przepisu norma prawna nie wyznacza w sposób kategoryczny prawnych konsekwencji dla określonego rodzaju stanów faktycznych, pozostawiając to uznaniu organu podatkowego. Ustawodawca zastrzegł bowiem, iż w przypadku wystąpienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego organ podatkowy może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Komentowany przepis wprowadza do systemu prawa podatkowego tzw. luz decyzyjny (por. J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, PWN, Warszawa 1972, s. 222). Decyzje organów podatkowych mają w tych sprawach charakter uznaniowy. Nie oznacza to oczywiście, iż swoboda w przyznawaniu tego rodzaju ulg jest niczym nieograniczona. Wykładnia gramatyczna przepisu art.67 §1 Ordynacji podatkowej daje podstawę do stwierdzenia, iż do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia dochodzi po ustaleniu, iż w sprawie zaistniała przesłanka w postaci "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Jeśli żadna z tych przesłanek nie jest spełniona, organ podatkowy nie ma w tym zakresie możliwości wyboru konsekwencji prawnych i nie może przyznać wnioskowanej ulgi w spłacie podatku. Natomiast wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek, choć pozwala organowi podatkowemu na zastosowanie tej ulgi, to jednak bezpośrednio do tego nie zobowiązuje. W tym przypadku organ podatkowy powinien najpierw wyważyć interes jednostki i interes majątkowy Skarbu Państwa lub gminy. Zasadą konstytucyjną jest bowiem obowiązek każdego obywatela do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków (art. 84 Konstytucji RP). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swych orzeczeniach podkreślał, iż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji wybór jest słuszny. Sądy administracyjne zostały powołane do kontroli legalności działalności administracji publicznej, a zatem nie są one uprawnione do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji uznaniowej. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzje uznaniowe organów podatkowych podlegają natomiast badaniu, co do ich zgodności z przepisami proceduralnymi (zob. wyrok NSA z 13.04.1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1227/97, opublikowany Lex Nr 33404). W wyroku z dnia 07.02.2001 r. (sygn. akt I SA/Gd 1507/00, opublikowany Lex Nr 46473) NSA podkreślił, iż sądowa kontrola legalności tzw. decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. W rozpatrywanej sprawie przeprowadzone przez organy podatkowe obu instancji postępowanie podatkowe nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Organy rozważały argumenty J. O., co do występowania ważnego interesu podatnika, a zajęte w tym zakresie stanowisko zostało w wydanych decyzjach szeroko uzasadnione. W sprawie tej zbadano stan materialny i rodzinny wnioskodawcy, ustalono jakie były przyczyny powstania zaległości podatkowej oraz czy trudności płatnicze powstały na skutek działań strony, czy też są od niej niezależne. Słusznie organy obu instancji zwróciły uwagę, iż podatnik sam nie poczynił żadnych starań, aby zmniejszyć ciążące na min zobowiązanie podatkowe. W świetle przepisu art. 9 ust.1-5 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz.84 ze zm.) obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych ciąży na właścicielach zarejestrowanych środków transportowych. W przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności. Obowiązek podatkowy wygasa również z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany. Skoro -jak twierdzi podatnik – od kilku już lat nie prowadzi on działalności gospodarczej, do której wykorzystywany był ciągnik siodłowy, a jednocześnie nie wskazuje w jaki celu przetrzymuje zarejestrowany środek transportowy, to trafnie organy wywiodły, iż brak jest uzasadnienia dla jego wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Skarga nie jest więc uzasadniona, co w świetle art.151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stanowi podstawę do jej oddalenia.