I SA/Bk 917/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 r. sprawy ze skargi O. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów wniesionych na prowadzone postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione (gm. P.) 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz strony skarżącej O. S.A. w Warszawie kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wójt Gminy P. postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. uznał zarzuty zobowiązanego – O. S.A. w W. (dalej powoływana jako skarżąca Spółka) za nieuzasadnione. W wyniku rozpoznania zażalenia skarżącej Spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...]uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że organ I instancji nie wskazał podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia jak również nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów podniesionych przez Spółkę. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wójt Gminy P., działający jako wierzyciel, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 34 § 1 i 2 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej powoływana jako u.p.e.a.) uznał zarzuty zobowiązanej Spółki za nieuzasadnione. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...].12.2014 r. wystawionego przez Wójta Gminy P. zobowiązana Spółka wniosła zarzuty, podnosząc, że: (1) egzekucja została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku, gdyż organ nie doręczył Spółce decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 r., (2) ze względu na to, że decyzji pierwszoinstancyjnej nie doręczono ani nie nadano jej rygoru natychmiastowej wykonalności, obowiązek wynikający ze wskazanej w tytule wykonawczym decyzji z dnia [...] października 2014 r. nie był wymagalny., (3) ze względu na to. że decyzji pierwszoinstancyjnej nie doręczono ani nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, egzekucja ustalonej w tej decyzji należności była niedopuszczalna, (4) egzekucja została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 u.p.e.a. Zdaniem organu I instancji wszystkie podniesione zarzuty były niezasadne. Podkreślono, że decyzja określająca skarżącej Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości została skutecznie doręczona, co potwierdził organ II instancji utrzymując ją w mocy. Decyzji organu I instancji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Nr [...], które doręczone zostało skutecznie Spółce za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Tym samym obowiązek zapłaty istniał i podlegał wykonaniu, a egzekucja była dopuszczalna. Zdaniem organu I instancji, również tytuł wykonawczy spełniał wymagania określone w art. 27 u.p.e.a., bowiem wskazano w nim podstawę prawną wymagalnego obowiązku, określono jego wysokość w ratach i wskazano terminy, od których nalicza się odsetki za zwłokę oraz rodzaj i stawki tych odsetek. W zażaleniu na powyższe postanowienie, pełnomocnik skarżącej Spółki wskazał, że wbrew stanowisku organu I instancji zarzuty egzekwowania obowiązku nieistniejącego, braku wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji nie mogły zostać uznane za nieuzasadnione, skoro decyzja, która stanowiła podstawę egzekucji, jak też postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, nie zostały doręczone, gdyż pominięto jedyny skuteczny w tej sprawie tryb doręczenia określony w art. 152a o.p. Ponadto, tytuł wykonawczy nie spełniał określonego w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. wymogu wskazania treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenia jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz rodzaju i stawki tych odsetek, gdyż błędnie określono, iż egzekwowany obowiązek jest wymagalny. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu, po przytoczeniu obowiązujących przepisów u.p.e.a. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji, uznając zarzuty zobowiązanej Spółki za nieuzasadnione działał zgodnie z prawem. Kolegium podkreśliło, że w przedmiotowej sprawie podstawę prawną do wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. stanowiła decyzja z dnia [...] października 2014 r. Wójta Gminy P. nr [...] określająca wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 rok w kwocie [...] zł. Decyzja ta doręczona została pełnomocnikowi podatnika, zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w dniu [...] października 2014 r. Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. znak [...] Wójt Gminy P. postanowił nadać rygor natychmiastowej wykonalności ww. decyzji. Postanowienie to doręczone zostało pełnomocnikowi podatnika, zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w dniu [...] października 2014 r., a także za pomocą środków komunikacji elektronicznej w dniu [...] listopada 2014 r. Wskazał, że organ podatkowy w postanowieniu z dnia [...] października 2014 r. nr [...] odmówił Spółce doręczenia pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, gdyż podatnik nie wskazał organowi podatkowemu skrytki użytkownika na platformie ePUAP, tym samym podnoszone zarzuty naruszenia art. 152a o.p. należało uznać za bezpodstawne. Dopiero pismem z dnia [...] października 2014 r. (wpływ do organu w: dniu [...] października 2014 r.) pełnomocnik wskazał organowi podatkowemu adres skrzynki podawczej e-PUAP ([...]), zatem niemożliwe było doręczenie decyzji i postanowienia (z datą wydania [...] października 2014 r.) w sposób wskazany we wniosku z dnia [...] października 2014 r. Tym samym, w ocenie Kolegium podniesione przez Spółkę zarzuty, w tym również dotyczące braków tytułu wykonawczego, należało uznać za niezasadne. Na powyższe postanowienie skarżąca Spółka wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia wierzyciela z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 6 u.p.e.a., przez uznanie za bezzasadne zarzutów nieistnienia obowiązku, braku wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji w sytuacji, w której egzekucję podjęto pomimo niedoręczenia zobowiązanemu decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego; - art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., przez uznanie za bezzasadny zarzut nieprawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego w sytuacji, w której błędnie w nim wskazano, iż egzekwowany obowiązek jest wymagalny. W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli jest postanowienie wydane w przedmiocie stanowiska wierzyciela – Wójta Gminy P. w zakresie wniesionych przez skarżącą Spółkę zarzutów do egzekucji administracyjnej dotyczącej należności w postaci podatku od nieruchomości za 2009 r. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia przysługującym zobowiązanemu. Rola zarzutu sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. Konieczność wskazania podstawy prawnej zarzutów spoczywa na zobowiązanym. Konsekwentnie stanowisko wyrażane przez wierzyciela (na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a.) może odnosić się wyłącznie do zarzutów podniesionych przez zobowiązanego. Dodatkowo z art. 34 § 1a u.p.e.a. wynika, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. NSA w wyroku z 4 czerwca 2014 r., II FSK 1535/12 (LEX nr 1487958) wskazał, że celem (ratio legis) tego przepisu nie jest ograniczenie zakresu merytorycznych kompetencji organów występujących w podwójnej roli, ale usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Artykuł 34 § 1a u.p.e.a. pozbawia wierzyciela i organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia nie o nieuwzględnieniu zarzutu, lecz o stwierdzeniu jego niedopuszczalności. Uregulowanie to wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych. W rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka zgłosiła następujące zarzuty dotyczące następujących okoliczności: (-) egzekucja została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku, gdyż organ nie doręczył Spółce decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za rok 2009 - art. 33 pkt 1 u.p.e.a.; (-) obowiązek będący przedmiotem egzekucji był niewymagalny ze względu na niedoręczenie decyzji pierwszo instancyjnej oraz z uwagi na to, że decyzji tej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności - art. 33 pkt 2 u.p.e.a.; (-) egzekucja należności jest niedopuszczalna w sytuacji, gdy organ nie doręczył decyzji pierwszo instancyjnej oraz z uwagi na to, że decyzji tej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności - art. 33 pkt 6 u.p.e.a.; (-) egzekucja została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 u.p.e.a - art. 33 pkt 10 u.p.e.a. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wbrew stanowisku organu, mając na uwadze materiał zgromadzony w aktach sprawy, zarzuty podjęcia egzekucji wobec nieistniejącego i niewymagalnego obowiązku nie mogły być przedmiotem oceny w ramach postępowania prowadzonego przez wierzyciela. Kwestia istnienia obowiązku była bowiem przedmiotem odrębnego postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy P. z dnia [...] października 2014 r. oraz decyzją SKO w S. z dnia [...] grudnia 2014 r. Z kolei kwestia wymagalności była przedmiotem postępowania w sprawie nadania ww. decyzji Wójta Gminy P. rygoru natychmiastowej wykonalności, zakończonego postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. oraz postanowienia SKO w S. z dnia [...] grudnia 2014 r. Odpowiednio spełnienie wymogu doręczenia decyzji określającej zobowiązanie skarżącej Spółki w podatku od nieruchomości za rok 2009 i postanowienia o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności, były przedmiotem badania organu w celu ustalenia dopuszczalności wniesionego przez skarżącą Spółkę odwołania od decyzji wymiarowej oraz zażalenia od postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Analiza taka znajduje się w treści wymienionych rozstrzygnięć. Gdyby akty te nie zostały doręczone niemożliwe byłoby rozpatrzenie wniesionych od nich środków zaskarżenia. Z tych względów zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku uzasadniane brakiem doręczenia decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] października 2014 r. oraz postanowienia z dnia [...] października 2014 r. nie mogły być przedmiotem badania wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Stosownie do art. 34 § 1a u.p.e.a. wierzyciel w takim przypadku wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Badając merytorycznie wskazane zarzuty organ naruszył wskazany przepis. Zgodne z prawem jest natomiast rozstrzygnięcie organu odwoławczego uznające za niezasadne zarzuty niedopuszczalności egzekucji oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Odnośnie zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, należy wskazać, że przepis art. 33 pkt 6 u.p.e.a. stanowi swoistą uzupełniającą klauzulę generalną, obejmującą wszystkie przypadki niewymienione w art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. Jak stwierdził WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 22 maja 2013 r., I SA/Gd 348/13 (LEX nr 1368487), w przepisie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Jako przykład wskazuje się na dopuszczalność egzekucji sądowej w stosunku do danego obowiązku, czy też niemożność jej prowadzenia z uwagi na posiadany przez zobowiązanego immunitet. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Nie może być zatem uwzględniony zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej uzasadniany przez skarżącą Spółkę przyczynami określonymi w art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a. (brakiem doręczenia decyzji wymiarowej oraz brakiem nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności). Nie ulega wątpliwości, że egzekwowanie należności podatkowych następuje w trybie egzekucji administracyjnej (art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), tytułem egzekucyjnym jest ww. decyzja Wójta Gminy P. określająca zobowiązanie podatkowe skarżącej Spółki za rok 2009, zaś wobec osoby zobowiązanego nie zachodzą okoliczności, które stałyby na przeszkodzie, aby był podmiotem, w stosunku do którego taka egzekucja mogłaby być prowadzona. Zarzut niespełnienia wymogów art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., skarżąca Spółka uzasadnia tym, że w tytule wykonawczym bezpodstawnie stwierdzono, że dotyczy on należności wymagalnej. Zarzut ten jest niezasadny. Na podstawie art. 33 pkt 10 u.p.e.a. mogą być kwestionowane jedynie wymogi formalne, jakim musi odpowiadać tytuł wykonawczy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2015 r., III SA/Wa 1609/14, LEX nr 1746090). W szczególności wskazuje się, że w sytuacji, kiedy tytuł wykonawczy w ogóle nie zawiera danych, o których mowa w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., to adekwatny zarzut podlegałby kwalifikacji z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., zaś w sytuacji, kiedy tytuł zawiera co prawda te dane, ale w ocenie zobowiązanego są one nieprawidłowe, co otwiera merytoryczny spór o tę prawidłowość, to tak sformułowany, adekwatny zarzut podlega kwalifikacji z punktu 1 art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 stycznia 2015 r., III SA/Wa 2006/14, LEX nr 1747013). Wierzyciel w ramach rozpatrywania zarzutu opartego na art. 33 pkt 10 u.p.e.a. nie może zatem oceniać, czy treści tytułu wykonawczego jest zgodna ze stanem rzeczywistym, w tym przypadku, czy należność jest wymagalna. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 200 i 205 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.