I SA/Bk 975/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2016 r. sprzeciwu strony skarżącej wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 listopada 2016 r. o odmowie przyznania Przedsiębiorstwu H. K. Sp. z o.o. w G. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa H. K. Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące listopad i grudzień 2012 roku p o s t a n a w i a utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Przedsiębiorstwo H. K. Sp. z o.o. z siedzibą w G. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka podała, że posiada liczne zobowiązania z tytułu kredytów bankowych na łączną kwotę 1.040.868,67 zł. Dodatkowe zadłużenie firmy stanowi kredyt kupiecki w P. w wysokości 1.000.000 zł (959.328,76 zł stan na dzień [...] sierpnia br.). Przedsiębiorstwo posiada trudno ściągalne należności od klientów, co w sposób negatywny wpływa na jego płynność finansową. Z uwagi na liczne zobowiązania ciążące na stronie skarżącej obecnie nie stać jej na uiszczenie wpisu od skargi. Ostatni rok obrotowy spółka zakończyła dodatnim wynikiem finansowym – zysk w wysokości 245.744,29 zł (od kwoty tej należy odjąć zapłatę uiszczoną w Urzędzie Celnym w wysokości 196.546 zł). Wartość środków trwałych wnioskodawcy za ostatni rok to 1.707.75,71 zł. Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych to 602.000 zł. Na trzech kontach bankowych firma posiada debet w łącznej wysokości 901.443,53 zł. Spółka zatrudnia 18 osób. Do akt sprawy Przedsiębiorstwo H. K. Sp. z o.o. w G. dołączyło: raporty z konta za okres 2012 – 2013 r. (k. 17 – 20); rejestr dokumentów rozchodowych za 2012 - 2013 r. (k. 21 – 28); umowę kredytową dot. kredytu na rachunku bieżącym z 25 lutego br. (k. 29 – 35); dokumenty Banku G. dot. pomocy de minimis (k. 36 – 41); bankowe umowy kredytowe i oświadczenie o ustanowieniu hipoteki (k. 42 – 55); harmonogramy rat spłaty kredytu (k. 56 – 57); umowę pożyczki hipotecznej (k. 58 – 64); faktury za paliwo za okres 2012 – 2013 r. (k. 65 - 79). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 11 października 2016 r. (k. 89) strona skarżąca dołączyła do akt sprawy: ewidencję środków trwałych za 2015 r. (k. 92 – 96); podsumowanie zadłużenia firmy na dzień 30 września 2016 r. (k. 97); umowę kredytową - kredyt na rachunku bieżącym z dnia 25 lutego br. (k. 98 – 100); umowę o kredyt obrotowy z dnia 02 marca 2016 r. (k. 101 – 105); umowę pożyczki hipotecznej z dnia 30 czerwca 2011 r. (k. 106 – 110); rachunek zysków i strat za okres 01 stycznia – 30 czerwca br. (k. 111); bilans na dzień 30 czerwca 2016 r. (k. 112); wyciągi z kont bankowych za okres lipiec – wrzesień br. (k. 113 – 170); rachunek zysków i strat za okres lipiec – wrzesień br. (k. 174). W oparciu o powyższe okoliczności referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 listopada 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia podano, że u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej leży fakt, iż strona skarżąca znajduje się w dobrej sytuacji materialnej, dysponuje znacznymi środkami pieniężnymi, z których z całą pewnością jest w stanie wygospodarować łączną kwotę 3.500 zł na pokrycie kosztów związanych z wpisami od skarg w obu sprawach obecnie zawisłych przed tut. Sądem, a także spłatę miesięcznych rat zaciągniętych zobowiązań finansowych. Od powyższego postanowienia Spółka wywiodła sprzeciw, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sytuacji, gdy skarżące przedsiębiorstwo wykazało, że z uwagi na liczne zobowiązania kredytowe nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.- dalej jako "p.p.s.a."), w brzmieniu nadanym przez art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy czym ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, w przedmiotowej sprawie na stronie skarżącej. Należy też wskazać, że celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd stwierdził, że skarżąca Spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wręcz przeciwnie, w ocenie Sądu, Spółka znajduje się w dobrej kondycji finansowej. W roku bieżącym (stan na 30 września) firma uzyskała bowiem dochód (netto) w kwocie 171.442,54 zł, przy przychodzie 11.244.365,19 zł. Podobnie za rok 2015 r. Spółka uzyskała dodatni wynik finansowy, tj. przychód (netto) - 18.115.041,18 zł, przy dochodzie (netto) 245,744,29 zł. Dodatkowo w okresie od 1 lipca do 30 września br. na konta bankowe przedsiębiorstwa wpłynęło łącznie 4.922.987 zł. Wartość (netto) majątku posiadanego przez stronę skarżącą wynosi 1.585.261,23 zł. Stan zadłużenia przedsiębiorstwa zgodnie z dołączonym do akt sprawy zestawieniem obciążeń kredytowych na dzień 30 września 2016 r. to 1.917.982,97 zł, miesięczne raty spłaty tych zobowiązań wynoszą łącznie 17.808 zł. W analizowanym okresie tj. 01 lipca – 30 września br. wpływ na trzy konta bankowe Spółki wyniósł 4.922.987 zł. Powyższe dane świadczą o tym, iż strona skarżąca dysponuje znacznymi środkami pieniężnymi, z których z całą pewnością jest w stanie wygospodarować łączną kwotę 3.500 zł na pokrycie kosztów związanych z wpisami od skarg zawisłych przed tut. Sądem, tj. w przedmiotowej sprawie oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 975/16, a także spłatę miesięcznych rat zaciągniętych zobowiązań finansowych. Podkreślić bowiem należy, że w orzecznictwie istnieje ugruntowany pogląd, że przedsiębiorca powinien zachować odpowiednią kwotę na mogące wystąpić w przyszłości postępowanie sądowe, (zob. postanowienia NSA z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 97/15 oraz sygn. akt II FZ 99/15, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 422/15, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ponadto NSA w postanowieniu z dnia 20 października 2015 r. sygn. akt II FZ 812/15, słusznie zwrócił uwagę na możliwość uzyskania przez spółkę z o.o. dopłat od wspólników. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. –Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1578 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. A. Kidyba, w Komentarz aktualizowany do art. 177 Kodeksu spółek handlowych, publ. LEX/el. 2016). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez Spółkę. Brak podjęcia działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższe okoliczności przekonują, że nie jest zasadne przerzucanie na Skarb Państwa obowiązku pokrycia kosztów postępowania sądowego w sytuacji, gdy skarżąca Spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów. Dlatego Sąd odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tej sytuacji, stosując przepisy art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.