I SA/Bk 976/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2016 r. sprzeciwu strony skarżącej wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 listopada 2016 r. o odmowie przyznania Przedsiębiorstwu K. Sp. z o.o. w G. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa K. Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń i luty 2013 roku p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. , Przedsiębiorstwo K. Sp. z o.o. z siedzibą w G. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka podała, że posiada liczne zobowiązania z tytułu kredytów bankowych na łączną kwotę 1.040.868,67 zł. Dodatkowe zadłużenie firmy stanowi kredyt kupiecki w P. w wysokości 1.000.000 zł (959.328,76 zł stan na dzień 24 sierpnia br.). Przedsiębiorstwo posiada trudno ściągalne należności od klientów, co w sposób negatywny wpływa na jego płynność finansową. Z uwagi na liczne zobowiązania ciążące na stronie skarżącej obecnie nie stać jej na uiszczenie wpisu od skargi. Ostatni rok obrotowy spółka zakończyła dodatnim wynikiem finansowym – zysk w wysokości 245.744,29 zł (od kwoty tej należy odjąć zapłatę uiszczoną w Urzędzie Celnym w wysokości 196.546 zł). Wartość środków trwałych wnioskodawcy za ostatni rok to 1.707.75,71 zł. Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych to 602.000 zł. Na trzech kontach bankowych firma posiada debet w łącznej wysokości 901.443,53 zł. Spółka zatrudnia 18 osób (k. 15 – 16). Do akt sprawy Przedsiębiorstwo K. Sp. z o.o. w G. dołączyło: raporty z konta za okres 2012 – 2013 r. (k. 17 – 20); rejestr dokumentów rozchodowych za 2012 - 2013 r. (k. 21 – 28); umowę kredytową dot. kredytu na rachunku bieżącym z 25 lutego br. (k. 29 – 35); dokumenty B. dot. pomocy de minimis (k. 36 – 41); bankowe umowy kredytowe i oświadczenie o ustanowieniu hipoteki (k. 42 – 55); harmonogramy rat spłaty kredytu (k. 56 – 57); umowę pożyczki hipotecznej (k. 58 – 64); faktury za paliwo za okres 2012 – 2013 r. (k. 65 - 79). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 11 października 2016 r. (k. 89) strona skarżąca dołączyła do akt sprawy: ewidencję środków trwałych za 2015 r. (k. 92 – 96); podsumowanie zadłużenia firmy na dzień 30 września 2016 r. (k. 97); umowę kredytową - kredyt na rachunku bieżącym z dnia 25 lutego br. (k. 98 – 100); umowę o kredyt obrotowy z dnia 02 marca 2016 r. (k. 101 – 105); umowę pożyczki hipotecznej z dnia 30 czerwca 2011 r. (k. 106 – 110); rachunek zysków i strat za okres 01 stycznia – 30 czerwca br. (k. 111); bilans na dzień 30 czerwca 2016 r. (k. 112); wyciągi z kont bankowych za okres lipiec – wrzesień br. (k. 113 – 170); rachunek zysków i strat za okres lipiec – wrzesień br. (k. 174). W oparciu o powyższe okoliczności referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 listopada 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia podano, że u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej leży fakt, iż strona skarżąca znajduje się w dobrej sytuacji materialnej, dysponuje znacznymi środkami pieniężnymi, z których z całą pewnością jest w stanie wygospodarować łączną kwotę 3.500 zł na pokrycie kosztów związanych z wpisami od skarg w obu sprawach obecnie zawisłych przed tut. Sądem, a także spłatę miesięcznych rat zaciągniętych zobowiązań finansowych. Od powyższego postanowienia Spółka wywiodła sprzeciw, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sytuacji, gdy skarżące przedsiębiorstwo wykazało, że z uwagi na liczne zobowiązania kredytowe nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.- dalej jako "p.p.s.a."), w brzmieniu nadanym przez art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje - gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy czym ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, w przedmiotowej sprawie na stronie skarżącej. W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, że skarżąca Spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wręcz przeciwnie, w ocenie Sądu, Spółka znajduje się w dobrej kondycji finansowej. W roku bieżącym (stan na 30 września) firma uzyskała bowiem dochód (netto) w kwocie 171.442,54 zł, przy przychodzie 11.244.365,19 zł. Podobnie za rok 2015 r. Spółka uzyskała dodatni wynik finansowy, tj. przychód (netto) - 18.115.041,18 zł, przy dochodzie (netto) 245,744,29 zł. Dodatkowo w okresie od 01 lipca do 30 września br. na konta bankowe przedsiębiorstwa wpłynęło łącznie 4.922.987 zł. Wartość (netto) majątku posiadanego przez stronę skarżącą wynosi 1.585.261,23 zł. Stan zadłużenia przedsiębiorstwa zgodnie z dołączonym do akt sprawy zestawieniem obciążeń kredytowych na dzień 30 września 2016 r. to 1.917.982,97 zł, miesięczne raty spłaty tych zobowiązań wynoszą łącznie 17.808 zł (k. 97). W analizowanym okresie tj. 01 lipca – 30 września br. wpływ na trzy konta bankowe Przedsiębiorstwa K. Sp. z o.o. w G. wyniósł 4.922.987 zł (k. 113 – 170). Powyższe dane świadczą o tym, iż strona skarżąca dysponuje znacznymi środkami pieniężnymi, z których z całą pewnością jest w stanie wygospodarować łączną kwotę 3.500 zł na pokrycie kosztów związanych z wpisami od skarg zawisłych przed tut. Sądem, tj. w przedmiotowej sprawie oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 975/16, a także spłatę miesięcznych rat zaciągniętych zobowiązań finansowych. Podkreślić bowiem należy, że w orzecznictwie istnieje ugruntowany pogląd, że przedsiębiorca powinien zachować odpowiednią kwotę na mogące wystąpić w przyszłości postępowanie sądowe, (zob. postanowienia NSA z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 97/15 oraz sygn. akt II FZ 99/15, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 422/15, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Pogląd o zbliżonej treści wyraża Minister Sprawiedliwości: "w ramach finansowej kalkulacji kosztów prowadzenia działalności przedsiębiorca powinien przewidywać również środki na ewentualne dochodzenie należności i spory sądowe" (odpowiedź podsekretarza stanu w ministerstwie sprawiedliwości - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 4754 w sprawie zwolnień od kosztów postępowania sądowego). Ponadto NSA w postanowieniu z dnia 20 października 2015 r. sygn. akt II FZ 812/15, słusznie zwrócił uwagę na możliwość uzyskania przez spółkę z o.o. dopłat od wspólników. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. –Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1578 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. A. Kidyba, w Komentarz aktualizowany do art. 177 Kodeksu spółek handlowych, publ. LEX/el. 2016). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez Spółkę. Brak podjęcia działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższe okoliczności przekonują, że nie jest zasadne przerzucanie na Skarb Państwa obowiązku pokrycia kosztów postępowania sądowego w sytuacji, gdy skarżąca Spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów. Dlatego Sąd odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tej sytuacji, stosując przepisy art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.