I SAB/Bk 2/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 października 2025 r. sprawy ze skargi J. B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Sokółki w przedmiocie umorzenia kosztów utrzymania, opieki, konieczności leczenia i transportu bydła oddala skargę. W dniu 27 grudnia 2023 r. J. B. (dalej powoływany jako skarżący) złożył wniosek o umorzenie długu publicznego wobec Gminy Sokółka wraz z odsetkami za zwłokę składającego się z nieuiszczonych rat łącznego zobowiązania pieniężnego za 2022 i 2023 r. oraz kosztów zastępczego utrzymania zwierząt ustalonego decyzjami wydanymi w sprawie GR.K.6140.8.2021.JS, wskazując, że bez uszczerbku dla niezbędnego koniecznego utrzymanie nie jest w stanie go uiścić w jakiejkolwiek części. W dniu 26 lutego 2024 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na przewlekłość Burmistrza Sokółki (dalej powoływany jako: "Burmistrz", "organ"). Wyrokiem z dnia 17 października 2024 r. sygn. akt l SAB/Bk 1/24 (wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zobowiązał Burmistrza Sokółki do rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu kosztów zastępczego utrzymania zwierząt – w terminie 30 dni od daty zwrotu akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku. W następstwie skargi kasacyjnej Burmistrza wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt III FSK 49/25 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Zwrot akt postępowania do organu wraz z odpisem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 października 2024 r., sygn. akt. I SAB/Bk 1/24 nastąpił w dniu 16 lipca 2025 r. W dniu 21 lipca 2025 r. skarżący wystosował kolejną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której zaskarżył przewlekłość/bezczynność prowadzenia sprawy przez Burmistrza skutkującą niemożnością załatwienia sprawy w rozsądnym terminie i brakiem wydania decyzji po dacie wezwania Burmistrza z dnia 7 marca 2025 r. znak EB.3162.1.2025 do złożenia informacji o aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej Burmistrza przez NSA organ w dniu 19 lutego 2025 r. wydał postanowienie wszczynające postępowanie w sprawie umorzenia kosztów utrzymania zwierząt, a wcześniej w styczniu 2025 r. wydał kolejną decyzję obciążająca kosztami zastępczego utrzymania zwierząt za kolejny okres, zaś w dniu 7 marca 2025 r. wezwał do złożenia nowej informacji o aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej. Zdaniem skarżącego nie sposób więc uznać, że w dniu 19 lutego 2025 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie umorzenia kosztów zastępczego utrzymania zwierząt ustalonego decyzjami wydanymi w sprawie GR.K.6140.8.2021.JS – czyli wszystkimi i w oparciu o aktualną wysokość długu i w oparciu o aktualną sytuację finansową. Wobec tego termin do załatwienia sprawy należy liczyć od tej daty, a nie od daty wskazanej w wyroku. Wezwanie było działaniem mającym zapobiec niekorzystnemu wyrokowi ze skargi kasacyjnej Burmistrza i ewidentnym działaniem na zwłokę, wprowadzającym stronę w błąd co do rzeczywistych zamiarów Burmistrza. W związku z powyższym skarżący wniósł o zobowiązanie Burmistrza do rozpoznania w terminie 14 dni wszystkich wniosków o umorzenie długu z tytułu kosztów zastępczego utrzymania zwierząt, uznanie, że przewlekłość Burmistrza miała miejsce z rażącymi naruszeniem prawa i trwała od dnia doręczenia wyroku WSA w Białymstoku z dnia 17 października 2024 r. sygn. akt I SAB/Bk 1/24, zasądzenie od Burmistrza kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku, wymierzenie grzywny w maksymalnej wysokości oraz przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do połowy tej kwoty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, stwierdzenie, że Burmistrz nie dopuścił się przewlekłości oraz o nieobciążanie Burmistrza kosztami postępowania. Zdaniem Burmistrza Sokółki nie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania. Organ w oparciu o art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) wskazał, że termin wydania decyzji w sprawie wniosku skarżącego dotyczącego umorzenia kosztów utrzymania, opieki, konieczności leczenia i transportu bydła mija 16 sierpnia 2025 r. Organ wyjaśnił, że 19 lutego 2025 r. wszczął postępowanie w sprawie umorzenia kosztów utrzymania bydła. Skarżący wniósł o jego zawieszenie z uwagi na fakt, że ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie jest prawomocny. W dniu 7 marca skierowano do skarżącego wezwanie do uzupełnienia wniosku o określone dokumenty. Odpowiedź na wezwanie skarżący złożył w dniu 24 marca 2025 r. Do akt postępowania złożono również odpis z ksiąg wieczystych nieruchomości stanowiących własność skarżącego. Dnia 28 maja 2025 r. przesłano skarżącemu zawiadomienie o możliwości zaznajomienia się z aktami sprawy. Zawiadomienie zostało odebrane w dniu 29 maja 2025 r. Skarżący złożył w dniu 4 czerwca 2025 r. "zastrzeżenia, uwagi i wnioski", w których podniósł m.in. że z powodu braku okularów oraz możliwości wykonania fotokopii nie może skorzystać z prawa do czynnego udziału w postępowaniu, co podniesie w środku odwoławczym. Z uwagi na powyższe okoliczności organ uznał, że postępowanie w sprawie umorzenia kosztów zastępczego utrzymania zwierząt nie było prowadzone przewlekle. Organ podniósł, że obecnie, w oparciu o materiał przedstawiony przez wnioskodawcę, przygotowywany jest projekt decyzji w sprawie. W piśmie z 11 sierpnia 2025 r. skarżący sprecyzował, że przedmiotem skargi jest bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania. Podał, że nie wzywał Burmistrza do wykonania wyroku w sprawie I SAB/Bk 1/24 i wydania decyzji w terminie zakreślonym w tym wyroku. Wyjaśnił również, że w sprawie zostało złożone ponaglenie w dniu 26 maja 2025 r. i przedłożył je w załączeniu. Ponadto wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku rozpatrzyło ponaglenie i wydało w dniu 18 czerwca 2025 r. postanowienie nr 43.4/D-11/I/2025. Na rozprawie w dniu 8 października 2025 r. skarżący przedłożył końcowe stanowisko w sprawie jako załącznik do protokołu. W piśmie tym wniósł o uznanie, że doszło do niewykonania wyroku i orzekł na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. o zasadności wniosku o wyłączenie pracownika organu i ewentualnie o umorzeniu długu powyżej kosztów pasz, powierzając ustalenie kwoty umorzenia innemu bezstronnemu organowi, a także o wydanie postanowienia sygnalizacyjnego na podstawie art. 155 § 1 p.p.s.a. Oprócz ww. pisma skarżący przedłożył dokumenty wskazujące na dokonane w postępowaniu prowadzonym przez Burmistrza czynności. Sąd na rozprawie dopuścił dowody z ww. dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. W pierwszej kolejności należy odnieść się do przedmiotu wniesionej w niniejszej sprawie skargi. Nie budzi aktualnie wątpliwości, że wolą skarżącego nie było wniesienie skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku WSA w Białymstoku z dnia 17 października 2024 r. sygn. akt l SAB/Bk 1/24, na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. Zostało to wyszczególnione zarówno w skardze, gdzie mowa jest w tytule o skardze na przewlekłość, jej treści: "skargę na przewlekłość/bezczynność prowadzenia sprawy", jak i w dalszych pismach procesowych, gdzie skarżący wskazał jednoznacznie, że przedmiotem skargi jest bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania. Podał, że nie wzywał Burmistrza do wykonania wyroku w sprawie I SAB/Bk 1/24 i wydania decyzji w terminie zakreślonym w tym wyroku. Wyjaśnił również, że w sprawie zostało złożone ponaglenie w dniu 26 maja 2025 r. Jest to istotne, gdyż skarżący miał możliwość skorzystania z jednego z ww. środków prawnych w następstwie wydanego wyroku, zaś następstwem wyboru skarżącego może być – w razie zaistnienia ku temu przesłanek i uwzględnienia skargi – zastosowanie odmiennych uprawnień sądu. W przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania podstawę orzekania sądu stanowi art. 149 p.p.s.a., zaś w przypadku uwzględnienia skargi na niewykonanie wyroku uprawnienia sądu kształtowane są treścią art. 154 § 1, 2, 6 i 7 p.p.s.a. Treść pism skarżącego wskazuje, że wybór środka zaskarżenia był zdeterminowany jego przekonaniem, że w przypadku zaskarżenia bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania odmiennie zostaną ocenione terminy do załatwienia sprawy niż w przypadku skargi na niewykonanie wyroku. W ocenie sądu przekonanie takie było nieuprawnione, co zostanie dalej wyjaśnione, jednak sąd respektuje autonomiczny wybór skarżącego do oznaczenia środka i przedmiotu zaskarżenia zgodnie z zasadą skargowości. Należy przy tym wyjaśnić skarżącemu, który w piśmie złożonym na rozprawie w dniu 8 października 2025 r. wnioskował o rozpoznanie sprawy również na podstawie art. 154 p.p.s.a., że nie jest możliwe przy rozpoznaniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, procedowanie w trybie tego przepisu, w tym orzekanie o uprawnieniach związanych z tym środkiem zaskarżenia, wynikających z art. 154 § 2 p.p.s.a. Podkreślić ponownie należy, że wybór przez skarżącego środka i przedmiotu zaskarżenia determinuje dalszy tok postępowania i możliwe działania sądu w sprawie, w tym kompetencje sądu w zakresie orzekania. Przechodząc do merytorycznej oceny w sprawie sąd stwierdza, że do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego i zwrotu akt w sprawie I SAB/Bk 1/24 nie biegł termin do załatwienia sprawy i faktyczne, wcześniejsze działania organu nie sprawiły, by termin ten rozpoczął bieg wcześniej niż wynikałoby to z wiążącego organ prawomocnego orzeczenia sądu. Należy przypomnieć, że w sentencji ww. wyroku WSA w Białymstoku zobowiązał Burmistrza do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 27 grudnia 2023 r. o umorzenie należności z tytułu kosztów zastępczego utrzymania zwierząt w terminie 30 dni od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Termin ten zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. jest terminem do załatwienia sprawy przez organ administracji. Skoro więc do doręczenia prawomocnego orzeczenia sądu i zwrotu akt doszło w dniu 16 lipca 2025 r. to termin załatwienia sprawy wyznaczony przez sąd upływał w dniu 18 sierpnia 2025 r. (dzień następujący po dniach ustawowo uznanych za wolne od pracy oraz sobocie). Skarżący zaś już 21 lipca 2025 r. zaskarżył przewlekłość/bezczynność prowadzenia sprawy przez Burmistrza. Sąd dostrzega, że organ podjął określone czynności w postępowaniu dot. umorzenia należności jeszcze w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego. Należy jednak podkreślić, że działania organu pozostają bez wpływu na wyznaczony przez sąd w ww. wyroku termin załatwienia sprawy. W szczególności podjęcie tych działań nie powodowało, by zdezaktualizował się termin wyznaczony przez sąd i by należało brać pod uwagę terminy przewidziane w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) stosownie do treści art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1530). W dalszym ciągu znaczenie pierwszorzędne miał termin zakreślony przez sąd. Należy również wskazać, że w ramach kontroli ze skargi na bezczynność/przewlekłe prowadzenie postępowania sąd z zasady nie poddaje ocenie legalności działań organu, lecz to, czy organ przekroczył terminy załatwienia sprawy i czy prowadził postępowanie w sposób szybki i efektywny. Skargę w niniejszej sprawie skarżący złożył już w dniu 21 lipca 2025 r., zatem w kontekście wyznaczonego przez sąd terminu załatwienia sprawy działanie skarżącego było zdecydowanie przedwczesne. Należy bowiem zgodzić się z kierunkiem wyznaczonym w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, że sąd powinien skargę na bezczynność organu oddalić, jeżeli stwierdzi, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie pozostawał w bezczynności w dniu wniesienia skargi do sądu administracyjnego (podobnie w wyroku NSA z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3363/21). Mając na uwadze, że sąd ocenia stan sprawy na datę złożenia skargi sąd nie mógł w tej sprawie badać i oceniać szeroko przedstawianych przez strony postępowania okoliczności, które zaistniały po tej dacie. W sposób tożsamy sąd ocenił zarzucane przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarżący w zasadzie nie dał organowi szansy, by po zwrocie akt w sposób sprawny oraz efektywny przeprowadził postępowanie i zakończył je wydaniem decyzji zgodnie ze wskazaniami WSA w Białymstoku z wyroku w sprawie I SAB/Bk 1/24. Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.