I SO/Bk 6/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 16 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od października 2015 r. do maja 2016 r. oraz sierpień 2016 r. p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu. W dniu 22 marca 2018 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym) R. K. złożył za pośrednictwem organu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...]. We wniosku wskazał, że powyższa decyzja nie została mu doręczona, co uniemożliwiło mu zapoznanie się z jej treścią oraz złożenie skargi. Dopiero, gdy w dniu 19 marca 2018 r. złożył wniosek o wgląd do akt sprawy, zorientował się, że w aktach znajduje się koperta z adnotacją "nie podjęto w terminie", zaś w kopercie jest wydana w sprawie decyzja. Zdaniem skarżącego listonosz zaniechał doręczenia spornej przesyłki i nie pozostawił pierwszego i drugiego awizo w odbiorczej skrzynce pocztowej. W związku z zaistniałą sytuacją, w dniu 19 marca 2018 r. Skarżący próbował złożyć reklamację w placówce Poczty Polskiej, zaś w dniu 20 marca 2018 r. złożył skargę na listonosza. W jego ocenie zasadnym jest uznanie, że dokonując wszelkiej staranności z przyczyn nie zawinionych nie mógł podjąć decyzji w określonym ustawą terminie. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 6 kwietnia 2018 r. wezwano pełnomocnika Skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez złożenie skargi na decyzję z dnia 27 grudnia 2017 r. w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi w dniu 12 kwietnia 2018 r. Z pisma Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia 19 kwietnia 2018 r. wynika, że w dniu 17 kwietnia 2018 r. wpłynęła do organu skarga na wskazaną decyzję. Postanowieniem z dnia 9 maja 2018 r. sygn. I SO/Bk 2/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przywrócił termin do złożenia skargi. Zdaniem Sądu skarżący dochował siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz spełnił warunek w postaci dokonania czynności, której nie dokonał w terminie, gdyż w wyznaczonym czasie uzupełnił brak formalny wniosku o przywrócenie terminu w postaci złożenia skargi. W ocenie Sądu zaistniała również przesłanka braku winy w niezłożeniu skargi w terminie, skarżący uprawdopodobnił bowiem, że z uwagi na brak doręczenia mu korespondencji nie wiedział o decyzji i nie mógł złożyć w terminie skargi do sądu. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2018 r. sygn. I FZ 169/18 Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zażalenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i uchylił zaskarżone postanowienie, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd pierwszej instancji naruszył w istotny sposób art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zdaniem Sądu rozpatrującego zażalenie, ocena zasadności wniosku skarżącego w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi, musi zostać poprzedzona rozważeniem, czy w okolicznościach tej sprawy ziściły się prawne warunki niezbędne do uznania, iż miało miejsce doręczenie decyzji w ramach fikcji prawnej. Dopiero po tym możliwe stanie się przejście do czynienia rozważań w zakresie zastosowania instytucji przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w tym pierwszym obszarze nie zawarł spójnego stanowiska oraz nie przedstawił ustaleń poczynionych na jego poparcie. Za przejaw takowego nie można było uznać jednego zdania, cyt. "Skarżący uprawdopodobnił, że z uwagi na niedoręczenie mu korespondencji nie wiedział o decyzji i nie mógł złożyć w terminie skargi do sądu". Było ono wewnętrznie sprzeczne, co w łączności z faktem braku innych wypowiedzi w tym zakresie, świadczyło o lapidarności uzasadnienia. Ponownie rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl postanowień art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Zgodnie z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyn uchybienia terminu do sądu, uprawdopodabniając okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w tej sprawie postanowieniu, instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu zarezerwowanej dla niego czynności procesowej. Natomiast w przypadku, gdy strona twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu, albowiem dokonano nieprawidłowego doręczenia, nie może być mowy o stosowaniu instytucji przywrócenia terminu. Nie sposób przywracać termin, który w ogóle nie rozpoczął swojego biegu. Powyższe jest konsekwencją przyjęcia, że strona nie może uchybić terminowi, którego bieg się jeszcze nie rozpoczął. W niniejszym przypadku skarżący twierdzi, że decyzja organu drugiej instancji nie została mu doręczona, a fikcja prawna doręczenia decyzji odebrała mu możliwość złożenia skargi. Oceniając zasadność złożonego wniosku należy zatem rozważyć, czy rzeczona decyzja została w sposób prawidłowy doręczona skarżącemu. Analiza zwrotnego potwierdzenia odbioru, znajdującego się w aktach administracyjnych dołączonych do sprawy o sygn. I SA/Bk 274/18, nie potwierdza stanowiska strony o niedoręczeniu decyzji. Powyższy dokument zawiera wymagane pieczęcie i adnotacje o niepodjęciu w terminie przesyłki adresowanej do skarżącego oraz informacje o datach jej dwukrotnego awizowania wraz z podpisami doręczającego. W okolicznościach tej sprawy ziściły się zatem prawne warunki niezbędne do uznania, iż miało miejsce doręczenie decyzji w ramach fikcji prawnej, o której mowa w art. 150 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Poza gołosłownym twierdzeniami strona nie przedstawiła argumentów i dokumentów mogących podważyć taki stan rzeczy. W takiej sytuacji merytoryczne rozpatrzenie wniosku jest dopuszczalne. Z punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 87 p.p.s.a. należało przyjąć, że skarżący dochował siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który swój bieg rozpoczął w momencie podjęcia działań mających na celu uzyskanie fotokopii decyzji. Skarżący spełnił też warunek w postaci dokonania czynności, której nie dokonał w terminie, gdyż złożył skargę. W ocenie Sądu, argumentacja zawarta we wniosku nie daje jednak podstawy do przywrócenia uchybionego terminu. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona uprawdopodobni brak swojej winy. Brak winy w uchybieniu terminowi podlega natomiast ocenie z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Zdaniem Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił istnienia okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu przedmiotowego terminu. Braku swojej winy w uchybieniu terminu skarżący upatruje w tym, że nie otrzymał decyzji. Strona twierdzi, że listonosz nie pozostawił w skrzynce odbiorczej zawiadomień o awizacji przesyłki. Obalenie domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo nie może jednak nastąpić jedynie poprzez oświadczenie, że takowe zawiadomienie nie znajdowało się w skrzynce pocztowej. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W rozpatrywanym przypadku zaś argumentacja strony sprowadza się do kwestionowania doręczenia zastępczego poprzez oświadczenie nie poparte żadnymi okolicznościami, które mogłyby uprawdopodobnić brak awizo w skrzynce pocztowej. Skarżący przedłożył wprawdzie zaadresowaną do Generalnej Dyrekcji Poczty Polskiej skargę na listonosza, jednak podobnie jak informacje zawarte we wniosku o przywrócenie terminu stanowi ona oświadczenie wiedzy i woli skarżącego, jak dotychczas nie zweryfikowane i nawet nie uprawdopodobnione. Z dołączonego pisma nie wynika kiedy i czy w ogóle zostało złożone do adresata – tj. Generalnej Dyrekcji Poczty Polskiej. W aktach brak jest ponadto informacji, czy wspomniana skarga była rozpatrywana przez organy pocztowe. Skarżący nie dołączył również reklamacji, którą wedle swojego oświadczenia próbował bezskutecznie złożyć w placówce Poczty Polskiej w H. Tym samym, okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie mogą w żadnym wypadku świadczyć o braku winy strony w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu. Za taką okoliczność nie można uznać wskazanego przez skarżącego braku doręczenia decyzji z powodu zaniedbań listonosza. W tym stanie rzeczy, po ponownym rozpoznaniu sprawy z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego przez NSA, jak też w oparciu o zawarte w aktach stanowiska skarżącego i organu - wobec braku przesłanek do przywrócenia terminu Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, w oparciu o art. 86 § 1 i 87 § 1 i 2 p.p.s.a.