II SA/Bk 100/18
WyrokWSA w Białymstoku2018-05-10
Skład orzekający: Danuta Tryniszewska-Bytys, Marek Leszczyński, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przekroczenie kryterium dochodowego o niewielką kwotę, w połączeniu z trudną sytuacją życiową i zdrowotną, uzasadnia przyznanie zasiłku celowego lub specjalnego zasiłku celowego z pomocy społecznej, mimo braku spełnienia ustawowych wymogów dochodowych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego, który przekroczył kryterium dochodowe. Pomimo trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej skarżącego, organy zasadnie odmówiły przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego, ponieważ pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, a przyznanie specjalnego zasiłku celowego jest uznaniowe i wymaga wykazania szczególnie uzasadnionych, nadzwyczajnych okoliczności, których w sprawie nie stwierdzono.Stan faktyczny
Skarżący J. G. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, opału, remonty, wymianę okien, zakup odzieży, naprawę instalacji elektrycznej, dojazdy do rehabilitacji i lekarzy, oraz zakup okularów. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego o 26,28 zł. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, podkreślając, że dochód z gospodarstwa rolnego skarżącego przekroczył kryterium, a jego sytuacja życiowa nie uległa zmianie i nie ma podstaw do przyznania specjalnego zasiłku celowego. Skarżący wniósł skargę, zarzucając naruszenie przepisów prawa, nierzetelność postępowania i błędne ustalenie dochodu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.),, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 maja 2018 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r., nr[...], odmawiającej J. G. przyznania prawa do zasiłku celowego na zakup żywności, węgla na ogrzanie domu zimą, na ocieplenie i remont częściowo spróchniałego sufitu, na wymianę dwóch nieszczelnych i spróchniałych okien, zakup ubrania i butów na zimę, na wymianę starej aluminiowej instalacji elektrycznej, na dojazdy do gabinetu rehabilitacyjnego, zakup okularów i na dojazdy do lekarzy specjalistów, w tym do lekarza rodzinnego.
Decyzja SKO w Ł. została wydana przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
W dniu 21 listopada 2017 r. J. G. złożył do Ośrodka Pomocy Społecznej w W. wniosek o przyznanie pomocy społecznej.
Organ I instancji decyzją z dnia [...]grudnia 2017 r., nr [...], nie przyznał J. G. prawa do zasiłku celowego na zakup żywności węgla na ogrzanie domu zimą, na ocieplenie i remont częściowo spróchniałego sufitu, na wymianę dwóch nieszczelnych i spróchniałych okien, zakup ubrania i butów na zimę, na wymianę starej aluminiowej instalacji elektrycznej, na dojazdy do gabinetu rehabilitacyjnego, zakup okularów i na dojazdy do lekarzy specjalistów, w tym do lekarza rodzinnego.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że rozpoznawany wniosek jest kolejnym takim samym składanym przez wnioskodawcę. Pisma te w tym samym zakresie kierowane są do Ośrodka Pomocy Społecznej nawet po dwa razy w miesiącu. Wnioskowana pomoc nie mogła i nadal nie może być udzielona z powodu przekroczenia przez wnioskodawcę o kwotę 26,28 zł kryterium dochodowego ustalonego w odniesieniu do osoby samotnie gospodarującej i wynoszącego zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769) - 634,00 zł. Organ wskazał, że rozważano również przyznanie stronie wnioskującej specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, jednak nie stwierdzono przesłanek do jego udzielenia.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. G., w którym zarzucił organowi I instancji naruszenie obowiązujących przepisów prawa, w tym Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy o pomocy społecznej, kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o pracownikach samorządowych oraz ustawy o rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych.
SKO w Ł. decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr[...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że sytuacja skarżącego jest dość jasna. Od dłuższego czasu nic się nie zmieniło. Skarżący nadal prowadzi jednoosobowo gospodarstwo domowe, posiada lekki stopień niepełnosprawności i utrzymuje się tylko z gospodarstwa rolnego, które jak sam twierdzi, przynosi mu więcej szkody niż pożytku.
Dalej organ przytoczył i omówił przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Wyjaśnił, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej nie jest prawem bezwarunkowym i zależy od uznania administracyjnego, w związku z czym nawet spełnienie przez wnioskodawcę wymogów ustawowych nie czyni organu zobligowanym do przyznania tego rodzaju pomocy. Organ stwierdził też, że wnioskujący o pomoc nie spełnia kryterium dochodowego przewidzianego w odniesieniu do osoby samotnie gospodarującej. Dochód w tym przypadku ustala się na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej przyjmując, że jego źródłem jest gospodarstwo rolne o powierzchni 2,7475 ha przeliczeniowych, które w miesiącu październiku 2017 r. przyniosło skarżącemu dochód w wysokości 660,28 zł (2,7475 ha x 288 zł minus składka KRUS w kwocie 130 zł). Kryterium dochodowe zostało zatem przekroczone o kwotę 26,28 zł. Ponadto mimo trudnej sytuacji nie stara się on podjąć żadnych działań w celu zmiany jej na lepsze, a nie jest rolą państwa wyręczanie obywatela w zapewnianiu mu źródeł dochodów.
Kolegium podzieliło również ocenę organu I instancji co do braku podstaw do przyznania specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Nie występuje w życiu skarżącego żadna wyjątkowa i niecodzienna sytuacja, wręcz przeciwnie jego sytuacja od lat pozostaje niezmienna.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł J. G., oceniając ją jako nieuczciwą, nierzetelną, sfałszowaną, nieuwzględniającą przepisów prawa. Skarżący wskazywał, że SKO w Ł. swoją decyzję oparło na kłamliwych informacjach zawartych m.in. w wywiadzie środowiskowym, w którym nie zostały ujęte wszystkie okoliczności dotyczące jego warunków mieszkaniowych, np. brak ogrzewania, spróchniałe, nieszczelne ramy i futryny okienne, powodująca zwarcia, a przez to zagrażająca pożarem instalacja elektryczna. Stwierdził też, że sugestie pracowników OPS dotyczące sprzedaży ziemi czy podjęcia pracy są bezsensowne, niecelowe i wcale nie przyczynią się do polepszenia jego sytuacji życiowej. W odpowiedzi na zarzuty, że nie stara się poprawić swojej sytuacji życiowej wskazał, że zakupił nowe zwierzęta po to, aby móc je w przyszłości sprzedać. W jego ocenie wpływ na jego pogarszającą się sytuację ma działanie Ośrodka Pomocy Społecznej poprzez notoryczne odmawianie przyznania mu pomocy, w tym na wyjazd do sanatorium uzdrowiskowego w celu poprawy zdrowia. Podkreślał również pogarszający się stan zdrowia oraz umniejszanie przez organy znaczenia faktu jego niepełnosprawności. Ponownie zakwestionował sposób wyliczenia jego dochodu.
Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym złożonym na rozprawie w dniu 10 maja 2018 r. poparł w całości złożoną skargę wnosząc o uchylenie decyzji obu organów administracji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 41 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, co wyrażało się w przekroczeniu granic uznania administracyjnego;
oraz przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy:
2) art. 7 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady prawdy obiektywnej; art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów publicznych; art. 11 k.p.a. poprzez naruszenie zasady przekonywania; art. 77 k.p.a. poprzez naruszenie zasady oficjalności; art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarżący jest osobą przewlekle chorą, której stan zdrowia stale się pogarsza. Uniemożliwia mu to pracę w sposób pełny i prawidłowy w swoim gospodarstwie. Pomoc o którą wnioskował, miała być przeznaczona m.in. na rehabilitację, która jest konieczna w celu poprawy jego stanu zdrowia, a z której nie może korzystać z uwagi na brak środków pieniężnych. Dodatkowo podniósł, że organy całkowicie pominęły konieczność ponoszenia przez skarżącego wydatków na leki oraz fakt przebywania od 2016 r. do 20 października 2017 r. na zwolnieniu lekarskim, co świadczy o tym, jak poważna i ciężka jest jego choroba. Z tych względów wystąpiły szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie zasiłku celowego J. G. niezależnie od faktu przekroczenia kryterium dochodowego.
W odpowiedzi na skargę SKO w Ł. podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcia zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.; dalej: u.p.s.). Wskazana ustawa określa przesłanki przyznawania poszczególnych świadczeń z pomocy społecznej oraz wskazuje na cele instytucji polityki społecznej państwa. Z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s. wynika, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwianie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ma ona wspierać wysiłki zmierzające do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a przez to umożliwić życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Głównym zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie powstawaniu takich sytuacji poprzez pomoc rodzinom i osobom w ich usamodzielnianiu się i integracji ze środowiskiem.
Celem pomocy społecznej nie jest więc wyręczanie osób w pozyskiwaniu źródeł dochodów. Może zostać przyznana dopiero w momencie, gdy strona po wykorzystaniu swoich uprawnień, możliwości i zasobów nadal pozostaje w trudnej sytuacji życiowej. Odmienna interpretacja pozostawałaby w sprzeczności z intencją ustawodawcy, który nadał pomocy społecznej charakter subsydiarny. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s. ewentualne potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione tylko wówczas, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Jak stanowi art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje, co do zasady osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty tzw. kryterium dochodowego, wynoszącego dla takiej osoby obecnie 634 zł – por. § 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058; dalej: rozporządzenie), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów określonych w art. 7 pkt 2 – 15 u.p.s. lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na źródło i tytuł ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: (1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; (2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; (3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust.3 ustawy o pomocy społecznej). W myśl art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, do której można zaliczyć pokrycie kosztów zakupu żywności, leków, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu oraz kosztów pogrzebu.
W powyższej sprawie organy uznały, że dochód skarżącego z miesiąca października 2017 r., tj. miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, przekroczył kwotę ustawowego kryterium dochodowego przewidzianego dla osoby samotnie gospodarującej. Źródłem utrzymania skarżącego jest prowadzone przez niego gospodarstwo rolne o powierzchni 2,7475 ha przeliczeniowych. Dochód taki ustala się zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. jako iloczyn ilości hektarów przeliczeniowych i normatywnej kwoty dochodu z 1 hektara przeliczeniowego, wskazywanej w rozporządzeniu Rady Ministrów. Obecnie kwota ta wynosi 288 złotych (§ 1 pkt 3 rozporządzenia). Po przemnożeniu tych kwot, a następnie odjęciu składki KRUS, dochód skarżącego wyniósł w miesiącu październiku 2017 r. 660,28 złotych. Bezsporny jest zatem fakt przekroczenia kryterium dochodowego ustalonego dla osoby samotnie gospodarującej o kwotę 26,28 złotych. Organy orzekające w sprawie nie miały więc podstaw do przyznania wnioskowanej pomocy w formie zasiłku celowego.
Przechodząc do zarzutu nieprawidłowego wyliczenia wysokości dochodu trzeba stwierdzić, że uregulowanie przewidziane w art. 8 ust. 9 u.p.s. ma charakter bezwzględnie wiążący także dla sądów. Skoro dochody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego nie zostały przewidziane w art. 8 ust. 3 (mającym charakter katalogu zamkniętego) jako niepodlegające wliczeniu do dochodu, to przesądza to konieczność ich uwzględnienia w dochodzie. W związku tym art. 8 ust. 9 u.p.s. stanowi swoistego rodzaju fikcję prawną nakazującą obligatoryjne przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego. Nie jest przy tym istotne czy gospodarstwo rolne jest faktycznie uprawiane, a jeżeli nie to z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody. Decydujące znaczenie ma jedynie sam tytuł prawny do gruntu oraz jego zakwalifikowanie (por. wyrok WSA w Białymstoku z 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 250/17; wyrok NSA z 19 października 2017 r., sygn. akt I OSK 360/17; wyrok NSA z 19 października 2017 r., sygn. akt I OSK 1123/17; wyrok NSA z 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1154/11). Zatem organy obu instancji właściwie ustaliły wysokość osiągniętego przez skarżącego dochodu.
Niezasadny jest zdaniem Sądu zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Wskazane przepisy nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji jest bowiem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, organy nie dopuściły się takiego naruszenia. Zauważenia bowiem wymaga, że stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony na podstawie oświadczeń skarżącego i innych dokumentów złożonych przez niego samego. Składając odwołanie skarżący dołączył ponadto zaświadczenie z KRUS-u, z którego wynika, że przebywał on na zwolnieniach lekarskich z przerwami, pomiędzy 19 grudniem 2016 r. a 20 październikiem 2017 r. Organ odwoławczy wprawdzie nie odniósł się oddzielnie do każdego z tych dokumentów, ale ogólnie stwierdził, że choroby skarżącego nie wpływają na sposób wyliczenia osiąganego przez niego dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego, ani też nie stanowią okoliczności nadzwyczajnej do przyznania specjalnego zasiłku celowego.
W ocenie Sądu, należy zaakceptować powyższą argumentację organu. Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela stanowisko NSA zaprezentowane w sprawie I OSK 1327/10 (wyrok z 4 stycznia 2011 r., tak samo w wyroku WSA w Białymstoku z 30 lipca 2013 r., II SA/Bk 350/13), że dla ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (kryterium dochodowe) należy przyjąć, iż każdy właściciel nieruchomości rolnej uzyskuje dochód miesięczny z 1 ha przeliczeniowego w wysokości wskazanej we właściwym rozporządzeniu określającym zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził. Stąd też, mimo że skarżący próbuje wykazać, że nie prowadzi osobiście działalności rolniczej ze względu na stan zdrowia, fakt posiadania tytułu własności do gospodarstwa rolnego uprawniał organy do ryczałtowego wyliczenia dochodu.
W kontekście powyższego zarzutu zauważenia także wymaga, że organ odwoławczy dodatkowo zaakcentował, iż sytuacja skarżącego jest dość jasna i nie zmienia się od dłuższego czasu. Stanowisko organu w realiach niniejszej sprawy należy uznać także za trafne. W tej mierze wystarczy bowiem przywołać wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 839/17, który dotyczył skargi J. G. na decyzję SKO w Ł. z dnia [...] września 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oraz wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 34/18, który także dotyczył skargi J. G. na decyzję SKO w Ł. z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. W obu tych orzeczeniach (wnioski skarżącego z sierpnia i września 2017 r.) jednoznacznie już przesądzono, że sytuacja skarżącego jest stała od dłuższego czasu i nie uprawnia do przyznania mu ani zasiłku celowego ani też specjalnego zasiłku celowego. Natomiast wniosek w sprawie niniejszej został złożony przez skarżącego w miesiącu listopadzie 2017 r. (dwa miesiące później). Powyższe w ocenie Sądu oznacza więc, że w niniejszej sprawie nie zachodziła potrzeba jakiegoś szczególnego analizowania sytuacji skarżącego, która jest już od dłuższego czasu niezmienna i jednolicie oceniana zarówno przez organy jak i sądy administracyjne.
W tym miejscu zauważenia tylko wymaga, że w piśmie z dnia 10 maja 2018 r. pełnomocnik skarżącego podniosła, że skarżący uległ wypadkowi przy pracy w czerwcu 2016 r. i że organy kwestii tej nie rozważyły. W związku z tym podkreślić należy, że po pierwsze kwestii tej nie zgłosił sam skarżący na etapie trwającego postępowania administracyjnego przed obydwoma organami, a ponadto nie miała ona znaczenia dla sprawy. Jak już bowiem wykazywano wyżej, skarżący składał po czerwcu 2016 r. wnioski o przyznanie mu zasiłków celowych, organy odmawiały przyznania tych świadczeń, a skarżący rozstrzygnięcia te skarżył do WSA w Białymstoku, który skargi oddalał. Było tak w cytowanych już sprawach II SA/Bk 839/17 i II SA/Bk 34/18, ale też w sprawie II SA/Bk 719/16, gdzie wniosek skarżący złożył wprawdzie w czerwcu 2016 r., ale organ odwoławczy orzekał w dniu 14 września 2016 r., zaś Sąd rozpoznawał skargę od tej decyzji w dniu 12 stycznia 2017 r. Od tego ostatniego wyroku skargę kasacyjną wniósł skarżący, ale NSA wyrokiem z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt I OSK 697/17, skargę kasacyjną oddalił, a w uzasadnieniu stwierdził m.in., że "nie można upatrywać naruszenia art. 2 ust. 1 i art. 3 u.p.s. we wskazywanej przez skarżącego trudnej sytuacji życiowej, przejawiającej się w orzeczonym stopniu niepełnosprawności oraz przebywaniu w okresie ponad roku na zwolnieniach lekarskich". Dla prawidłowości wyliczenia dochodu skarżącego nie miało bowiem znaczenia ani przebywanie przez niego na zwolnieniach lekarskich, ani też ewentualny wypadek przy pracy.
Niezasadny jest zdaniem Sądu, także zarzut naruszenia art. 41 u.p.s. W niniejszej sprawie organy prawidłowo bowiem rozważały możliwość przyznania wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s., który może być udzielony w szczególnie uzasadnionych przypadkach w razie przekroczenia kryterium dochodowego. Organy zasadnie uznały, że nie ma podstaw do przyznania tego rodzaju świadczenia. Użyte w przepisie sformułowanie "może być przyznany" oznacza, że decyzja ma charakter uznaniowy. Powoduje to, że nawet w sytuacji spełnienia przesłanek do uzyskania takiego zasiłku, organ może odmówić jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości jaką uzna za zasadną. Brak definicji "szczególnie uzasadnionych przypadków" daje natomiast organowi uprawnienie do oceny in concreto konieczności udzielenia takiej pomocy.
W orzecznictwie przyjmuje się, że pod tym pojęciem należy rozumieć sytuacje nadzwyczajne, wyjątkowe, odbiegające od typowych, gdy bez dokonywania wnikliwych zabiegów interpretacyjnych można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że jest to sytuacja tak dotkliwa w skutkach lub tak daleko ingerująca w plany życiowe, że nie należy do zdarzeń codziennych (por. wyrok NSA z 28 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 967/17; wyrok WSA w Łodzi z 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 572/17).
Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja cechowała się szczególnością uprawniającą go do uzyskania wnioskowanego świadczenia. Sytuacja bowiem życiowa skarżącego została opisana i wnikliwie przeanalizowana, wskazano na niemożliwość zaspokojenia wszystkich, nawet uzasadnionych potrzeb osób ubiegających się o wsparcie z pomocy społecznej. Skarżący od 2013 r. korzysta z pomocy społecznej, ale nie zmienia swojej sytuacji, nie czyni nic w tym kierunku by poprzez swoje działania polepszyć tę sytuację i w kolejnych wnioskach powołuje się na te same okoliczności, co Sądowi jest znane z racji rozpoznawania kilkudziesięciu skarg na odmowne decyzje o przyznaniu pomocy społecznej (por. m.in. wyrok WSA w Białymstoku z 6 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 839/17).
Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje także fakt, że w podobnych sprawach skarżącego wypowiadał się już i to kilkakrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, który m.in. w wyroku z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt I OSK 640/17, stwierdził, że "w niniejszej sprawie wskazywana przez skarżącego jego sytuacja materialna i zdrowotna oraz konieczność korzystania z rehabilitacji i ponoszenia kosztów dojazdów na tę rehabilitację do gabinetu rehabilitacyjnego w Ł. nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 41 u.p.s." oraz, "że art. 41 u.p.s. nie może w żadnym razie prowadzić do powstania sytuacji, w której wnioskodawca uczyni z pomocy społecznej swoje stałe źródło utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasadą pomocniczości". Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 19 października 2017 r. w sprawie I OSK 359/17.
W okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzić więc należy, że uznaniowy charakter decyzji nie oznacza, że organ ma obowiązek uwzględnienia wszelkich zgłoszonych żądań, ani nie ma jednocześnie możliwości całkowicie dowolnego rozstrzygnięcia. Organ zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a. ma obowiązek ustalenia i rozważenia indywidualnych okoliczności sprawy oraz uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu oba organy zadośćuczyniły powyższemu obowiązkowi.
Jeśli zaś chodzi o kwestię uznania ewentualnego wypadku przy pracy skarżącego z czerwca 2016 r., o czym wspomina pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 10 maja 2018 r., za szczególny przypadek, o którym mowa w art. 41 ust. 1 u.p.s., to stwierdzić należy, że po pierwsze skarżący jej nie podniósł na etapie prowadzenia sprawy przed organami, a zatem organy nie mogły się do niej ustosunkować. Po drugie brak jest jakiegokolwiek dowodu na okoliczność, że taki wypadek miał rzeczywiście miejsce. Sądowi z urzędu jest znany fakt (por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Bk 164/17), że toczy się postępowanie z wniosku skarżącego o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy rolniczej. Brak jest natomiast jakiegokolwiek orzeczenia – pełnomocnik skarżącego go nie wskazuje, przesadzającego o tym, że taki wypadek miał miejsce.
Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło